Spor Yaralanması Kaygı Ölçeği

Özet

Spor Yaralanması Kaygı Ölçeği (SYKÖ), sporcuların potansiyel veya tekrarlayan spor yaralanmalarıyla ilgili yaşadıkları psikolojik stresi ve kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce versiyonunun Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır.

Caz, Kayhan ve Bardakçı tarafından 2019 yılında gerçekleştirilen geçerlik ve güvenirlik çalışması, SYKÖ’nün Türk sporcu popülasyonunda kullanılmak üzere güçlü istatistiksel özelliklere sahip, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir. Bu sayede, ölçek hem araştırmacılar hem de uygulamalı spor psikologları tarafından veri toplama ve müdahale planlama amaçlı kullanılabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Spor Yaralanması Kaygı Ölçeği, SYKÖ, Kaygı, Spor Psikolojisi, Uyarlama, Psikometrik, Atlet Performansı, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Çağdaş CAZ, R.F. Kayhan, S. Bardakçı.

Amaç

Spor Yaralanması Kaygı Ölçeği’nin (SYKÖ) temel amacı, sporcuların potansiyel bir sakatlık riskine veya geçmişteki bir yaralanmanın tekrarlama olasılığına karşı geliştirdikleri bilişsel ve somatik kaygı tepkilerini sistematik olarak ölçmektir.

Bu ölçek, yüksek geçerlik ve güvenirlik standartlarına uygun olarak, sporcu sağlığı ve psikolojisi alanında çalışan uzmanların, sporcuların yaralanma korkusunun performans üzerindeki olumsuz etkilerini belirlemelerine ve bireyselleştirilmiş psikolojik destek programları geliştirmelerine yardımcı olmayı hedefler.

Yapı

SYKÖ, spor yaralanması kaygısı olarak bilinen spesifik psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sporcunun kariyer kesintisi, ağrı, fiziksel kısıtlama ve rehabilitasyon süreci gibi yaralanmayla ilişkili sonuçlara yönelik duyduğu endişe ve korkuyu içerir. Bu kaygı, sporcunun risk algısını ve rekabetçi ortamdaki davranışlarını doğrudan etkileyebilen önemli bir psikolojik değişkendir.

Ölçek, sporcuların yaralanma korkusunun altında yatan duygusal ve bilişsel bileşenleri yakalayarak, bu tür kaygıların spor performansını ve genel psikolojik iyilik halini nasıl etkilediği konusunda derinlemesine bilgi sağlar. Bu yapı, özellikle yüksek riskli spor dallarında veya uzun süreli sakatlık geçmişi olan sporcularda kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

SYKÖ’nün Türkçeye uyarlama çalışmasında kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin Türk sporcuların yaralanma kaygılarını doğru ve anlamlı bir şekilde ölçebildiğini göstermiştir. Yapılan istatistiksel testler, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Bu geçerlik sonuçları, SYKÖ’nün Türk sporcu popülasyonu için güvenle kullanılabilecek geçerli bir araç olduğunu ortaya koymakta ve hem spor psikologları hem de araştırmacılar için değerli bir veri toplama imkanı sunmaktadır.

Güvenirlik

Spor Yaralanması Kaygı Ölçeği için yapılan güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık bulguları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (yaralanma kaygısı) ölçme konusunda birbirleriyle uyumlu olduğunu ve tutarlı sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini ve farklı zamanlarda veya farklı sporcu gruplarında kullanıldığında istikrarlı sonuçlar vereceğini garanti etmektedir. Bu özellik, özellikle müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için ölçeğin tekrar tekrar kullanıldığı araştırmalarda büyük önem taşımaktadır.

Faktör Analizi

Türkçeye uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk popülasyonunda da korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizleri (Genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında gruplandığını ve yaralanma kaygısı yapısının kültürel bağlamda tutarlı bir şekilde temsil edildiğini göstermiştir.

Faktör analizlerinden elde edilen yapısal bulgular, ölçeğin teorik temellerini desteklemekte ve araştırmacıların SYKÖ’yü kullanırken elde ettikleri verilerin yapısal bütünlüğüne güvenmelerini sağlamaktadır. Bu, ölçümün sadece genel bir kaygı seviyesini değil, yaralanma kaygısının spesifik bileşenlerini de hedeflediği anlamına gelir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Sporcular (Athletes)

Age Group: Çalışmada spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir; genellikle ergenlikten yetişkinliğe kadar olan aktif sporcular.

Population Details: Türk sporcuların yaralanma kaygılarının ölçülmesi amacıyla geliştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır.

Derecelendirme Detayları:

• 1 = Kesinlikle Katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 3 = Kararsızım
• 4 = Katılıyorum
• 5 = Kesinlikle Katılıyorum

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler, maliyetler ve ticari kullanım koşulları hakkında bilgi almak için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Sorumlu Yazar: Çağdaş CAZ

İletişim Adresi: [email protected]

Kaynaklar

Caz, Ç., Kayhan, R.F., & Bardakçı S. (2019). Adaptation of the sport injury anxiety scale to Turkish: Validity and reliability study. Turkish Journal of Sports Medicine, 54(1), 52-63. doi: 10.5152/tjsm.2019.116

Makalenin özeti ve daha fazla bilgi için: sporhekimligidergisi.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası şu bağlantıdan indirilebilir: spor-yaralanmasi-kaygi-olcegi-toad.pdf

Ölçeğin DOCX formatındaki dosyası şu bağlantıdan indirilebilir: spor-yaralanmasi-kaygi-olcegi-toad.docx

Spor Yaralanması Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans makaleye veya sorumlu yazara başvurunuz.