İstatistik Kaygı Ölçeği (SAS)

Özet

İstatistik Kaygı Ölçeği (SAS), bireylerin istatistik derslerine veya istatistiksel kavramlara yönelik yaşadıkları kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla Türkiye bağlamına uyarlama çalışması yapılmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, toplam 24 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik incelemeler, ölçeğin yüksek düzeyde içsel tutarlılık güvenilirliğine ve yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermiştir.

SAS’ın uyarlama çalışması, alt boyutlar arasında beklenen düzeyde orta kuvvette pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuş, böylece ölçeğin Türk kültüründe de geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağladığı teyit edilmiştir. Ölçek, beş dereceli bir Likert tipi derecelendirme sistemi kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İstatistik kaygısı, ölçek, uyarlama, psikometrik özellikler, güvenirlik, geçerlik, SAS, istatistik.

Yazarlar

Hakan Bektaş, Sadiye Akman, Emre Yeşilaltay.

Amaç

İstatistik Kaygı Ölçeği (SAS), yükseköğretim veya ilgili alanlardaki bireylerin istatistik alanına yönelik duydukları endişe ve kaygı seviyesini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, bireylerin istatistiksel süreçlerle ilgili yaşadıkları duygusal tepkileri nicel olarak belirleyerek, eğitimcilerin ve araştırmacıların bu kaygıyı azaltmaya yönelik müdahaleler geliştirmesine yardımcı olur.

Ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde kullanıma uygunluğunu test etmek amacıyla, Bektaş, Akman ve Yeşilaltay (2021) tarafından kapsamlı bir uyarlama çalışması gerçekleştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, temel olarak bireylerin akademik ve pratik bağlamlarda istatistik ile etkileşimleri sırasında yaşadıkları olumsuz duygusal tepkileri (kaygıyı) ölçmektedir. Bu psikolojik yapı, 24 madde aracılığıyla değerlendirilmektedir.

SAS, yapısal olarak birbirleriyle ilişkili olduğu varsayılan üç farklı alt boyuttan meydana gelmektedir. Bu alt boyutlar, istatistiksel verilerin yorumlanması, istatistik derslerine katılım ve genel istatistiksel yeterlilik algısı gibi farklı kaygı alanlarını kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizlerde, değişkenler arasında aynı yönlü (pozitif) ve orta kuvvetli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin üç alt boyuttan meydana gelmesi nedeniyle, bu bulgu alt boyutların birbirinden bağımsız olmaması, ancak aynı genel yapının farklı yönlerini temsil etmesi beklenen bir durumdur.

Bu orta kuvvetteki pozitif ilişki, ölçeğin iç tutarlılığını korurken aynı zamanda ölçtüğü alt yapıları ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, SAS’ın Türkiye örnekleminde yapısal geçerlik kriterlerini karşıladığını desteklemektedir.

Güvenirlik

İstatistik Kaygı Ölçeği’nin (SAS) içsel tutarlılık güvenilirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Cronbach alfa katsayısının değerlerinin tamamının 0.70 ve üzeri olduğu görülmektedir.

Genel olarak 0.70 ve üzeri alfa değerleri, bir psikometrik aracın yüksek düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu gösterir. Bu durum, SAS maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı temel yapıyı, yani istatistik kaygısını ölçtüğünü ve ölçeğin güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

İstatistik Kaygı Ölçeği, 24 madde ve üç alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu üç faktörlü yapının Türkiye örnekleminde de doğrulandığı, yapılan faktör analizi çalışmalarıyla belirlenmiştir. Faktör analizi, ölçeğin teorik olarak varsayılan yapısını empirik verilerle desteklemiştir.

Bu faktörlerin belirlenmesi, istatistik kaygısının tekil bir durumdan ziyade, farklı bileşenlerden oluşan karmaşık bir yapı olduğunu göstermektedir. Bu ayrışma, araştırmacılara ve uygulayıcılara, kaygının hangi spesifik alanlarda yoğunlaştığını anlama imkanı sunar.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Ölçek, 24 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması Türkiye’de yapılmıştır).

Popülasyon Grubu: Akademik çalışmalar yürüten veya istatistik dersleri alan üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında istatistik dersi alan öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, beş dereceli bir skala kullanılarak derecelendirilmektedir. Derecelendirme sistemi şöyledir: “1- hiç kaygı taşımama” ile “5- yüksek düzeyde kaygılı olma” durumu arasında.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, uyarlama çalışması, Cronbach alfa katsayısı, Likert tipi, alt boyutlar.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Hakan Bektaş)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, dağıtımı ve ticari amaçlarla çoğaltılması hakkındaki izinler için sorumlu yazar Hakan Bektaş ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Bektaş, H., Akman, S., ve Yeşilaltay, E . (2021). İstatistik Kaygı Ölçeğinin (SAS) Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 1-14. https://dx.doi.org/10.17336/igusbd.627197

Makalenin Dergipark üzerinden erişilebilir bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: istatistik-kaygi-olcegi-sas-toad.pdf

İstatistik Kaygı Ölçeği (SAS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek toplam 24 maddeden oluşmaktadır. Maddelerin tam listesi ve alt boyutlara dağılımı için yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir. Telif hakları ve kullanım kısıtlamaları nedeniyle maddeler burada listelenmemiştir.