Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeği

Özet

Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeği (MÖYKÖ), öğretmen adaylarının veya mevcut öğretmenlerin matematik derslerini öğretme sürecine dair yaşadıkları duygusal tepkileri ve stres düzeylerini ölçmek amacıyla 2006 yılında Murat Peker tarafından geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, özellikle matematik eğitiminde sıkça karşılaşılan bir sorun olan öğretme kaygısı yapısını hedef almaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi çalışması, ilgili literatür taraması ve kapsamlı istatistiksel analizler sonucu ortaya konmuş olup, eğitim bilimleri alanında öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini ve duygusal durumlarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin matematik konularını açıklama, ders planlama ve öğrencilerin zor sorularıyla başa çıkma gibi pedagojik durumlarda hissettikleri kaygı düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır. Bu sayede, öğretmen yetiştirme programlarında bu tür kaygıları azaltmaya yönelik etkili müdahalelerin tasarlanmasına olanak sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Matematik Öğretimi, Öğretmen Kaygısı, Kaygı, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Matematik Eğitimi.

Yazarlar

Murat Peker

Amaç

Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeği’nin temel amacı, öğretmen adaylarının ve göreve yeni başlayan öğretmenlerin matematik öğretimine yönelik spesifik kaygı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu kaygı, genellikle bireyin matematiksel bilgiyi aktarırken veya sınıf yönetimi sırasında başarısız olma korkusuyla ilişkilidir. Ölçek, bu duygusal engelleri tanımlayarak, pedagojik gelişim alanlarını belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğretmen yetiştirme programlarının etkililiğini değerlendirme ve öğrencilerin gelecekteki matematik kaygılarını önleme stratejileri geliştirme konusunda somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Yüksek düzeyde öğretme kaygısı, öğretmenlerin ders materyallerini sunma biçimini ve genel sınıf atmosferini olumsuz etkileyebileceğinden, bu yapının ölçülmesi kritik öneme sahiptir.

Yapı

MÖYKÖ, temel olarak “Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı” (Mathematics Teaching Anxiety) psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genel kaygıdan farklı olarak, matematiksel içerik ve öğretim metodolojileri ile doğrudan ilişkili durumlarda ortaya çıkan spesifik bir durum kaygısıdır.

Ölçek, kaygının bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini ele alarak çok boyutlu bir ölçüm sağlamayı hedefler. Geliştirme çalışmalarında, bu yapının genellikle sınıf içi uygulamalar, öğrencilerin sorularına cevap verme baskısı ve matematiksel içeriğin yeterliliği gibi alt boyutlara ayrıldığı görülmektedir. Bu alt boyutlar, matematik öğretmenlerinin maruz kaldığı stres kaynaklarının detaylı bir haritasını çıkarmayı mümkün kılmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, MÖYKÖ’nün gerçekten matematik öğretmeye yönelik kaygıyı ölçtüğünü kanıtlamak için yürütülmüştür. Yayınlanan referans makalesinde (Peker, 2006), ölçeğin yapı geçerliği (Construct Geçerlik) çalışmalarına ağırlık verilmiştir.

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Ek olarak, kapsam geçerliği (Content Validity) için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ilgili literatürü ne kadar iyi temsil ettiği değerlendirilmiştir. Bu çalışmaların sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla tutarlı, çok boyutlu bir yapıyı ortaya koyduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı olmasını sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .80 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı direncini ölçmek için test-tekrar test Güvenirlik yöntemleri de uygulanmış olabilir. Bu güvenirlik göstergeleri, MÖYKÖ’nün akademik araştırmalarda ve pratik uygulamalarda kullanılabilecek sağlam bir araç olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, yapı geçerliğini desteklemek üzere kapsamlı bir Faktör Analizi yapılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), matematik öğretmeye yönelik kaygının altında yatan temel boyutları belirlemek için kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin ölçülen psikolojik yapıyı ne kadar iyi açıkladığını ortaya koymuştur.

Genellikle, bu tür bir kaygı ölçeğinde, matematiksel bilgi yetersizliği kaygısı, sınıf içi performans kaygısı ve değerlendirme kaygısı gibi ayrık ancak ilişkili alt faktörlerin varlığı tespit edilir. Peker (2006) çalışmasında, elde edilen faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğu ve ölçeğin toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı rapor edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları ve Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18-30 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Eğitim Fakültelerinin Sınıf Öğretmenliği ve Matematik Öğretmenliği gibi ilgili bölümlerinde okuyan lisans öğrencileri veya sahada görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory). Bireylerin, matematik öğretimiyle ilgili belirli durumlar karşısında ne sıklıkta veya ne kadar şiddetli kaygı hissettiklerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Kaygısı, Öğretmen Eğitimi, Psikolojik Ölçüm, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir, akademik yayınlar kontrol edilmelidir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Murat Peker)

Yazışma Adresi: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (2006 verilerine göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2006 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir ve ticari olmayan kullanımlar için çoğu zaman herhangi bir ücret talep edilmez. Kullanım öncesinde sorumlu yazar Murat Peker ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri içeren PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: matematik-ogretmeye-yonelik-kaygi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Peker, M. (2006). Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeğinin geliştirilmesi. Journal of Educational Sciences & Practices, 5(9), 73-92.

Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta açıkça belirtilmediği için buraya eklenememiştir. Detaylı maddeler için yukarıda belirtilen Peker (2006) referansına ve PDF dosyasına başvurulması gerekmektedir.

Genel olarak, bu tür bir ölçekte yer alan maddeler aşağıdaki gibi ifadeler içerebilir (Örnek Maddelerdir, orijinal maddeler değildir):

• Matematik dersi verirken yanlış yapmaktan çok kaygılanırım.
• Öğrencilerime zor bir matematik sorusunu açıklamam gerektiğinde gergin hissederim.
• Matematik dersini planlamak beni strese sokar.
• Matematiksel kavramları öğretirken yeterince yetkin olmadığımı düşünürüm.