Omurilik Yaralanması Spastisite Değerlendirme Aracı

Öz

Omurilik Yaralanması Spastisite Değerlendirme Aracı (Spinal Cord Injury Spasticity Evaluation Tool – SCI-SET), Omurilik Yaralanması (OY) olan bireylerde görülen Spastisite şiddetini ve bunun günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçeğin geliştirme süreci, özellikle Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilmesi için Çapraz Kültürel Adaptasyon çalışmalarını içermektedir. Ölçek, klinisyenlere ve araştırmacılara, Spastisite yönetiminin etkinliğini değerlendirmede standartlaştırılmış ve güvenilir bir yöntem sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Omurilik Yaralanması, Spastisite, Değerlendirme Aracı, SCI-SET, Güvenirlik, Çapraz Kültürel Adaptasyon, Rehabilitasyon, Nöroloji.

Yazarlar

Pinar Akpinar, A. Atici, K. N. Kurt, F. U. Ozkan, I. Aktas, D. G. Kulcu.

Amaç

Bu aracın temel amacı, Omurilik Yaralanması sonrası gelişen Spastisite durumunu kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Klinik uygulamada, Spastisite, hastanın yaşam kalitesini ve Rehabilitasyon sürecini önemli ölçüde etkileyen karmaşık bir semptomdur. SCI-SET, bu semptomun hem şiddetini hem de hastanın algılanan işlevsellik üzerindeki etkisini nicel olarak ölçerek tedavi planlarının oluşturulmasına ve takibine yardımcı olmayı hedefler.

Türkçe versiyonunun geliştirilmesi, uluslararası alanda kullanılan geçerli bir ölçüm aracını Türk popülasyonuna kazandırmak, böylece dil ve kültürel engellerden bağımsız, standart bir değerlendirme imkanı sunmak amacını taşımaktadır.

Yapı

Omurilik Yaralanması Spastisite Değerlendirme Aracı, Spastisitenin nörolojik ve fonksiyonel sonuçlarını ölçen multidisipliner bir yapıyı hedeflemektedir. Spastisite, merkezi sinir sistemi hasarı sonucu ortaya çıkan, gerilme reflekslerinde hız bağımlı artış ve aşırı uyarılabilirlik ile karakterize edilen bir motor bozukluktur. Bu araç, sadece kas tonusundaki artışı değil, aynı zamanda bu durumun neden olduğu ağrı, uyku bozuklukları ve günlük aktivitelerdeki kısıtlılıklar gibi ikincil sonuçları da değerlendirir.

Ölçeğin yapısal kapsamı, klinisyenlerin Omurilik Yaralanması sonrası spastik durumun hastanın genel yaşam kalitesi ve bağımsızlığı üzerindeki etkisini bütüncül bir bakış açısıyla anlamasına olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geliştirme ve Çapraz Kültürel Adaptasyon çalışması, aracın ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek üzere geçerlik çalışmalarına odaklanmıştır. Türkçe versiyonunun geçerlik çalışması, Akpinar ve arkadaşları (2017) tarafından yapılmıştır.

Geçerlik, genellikle yapı geçerliği (ölçeğin teorik yapıyla uyumu) ve kriter geçerliği (diğer standart araçlarla korelasyonu) gibi yöntemlerle incelenir. Çapraz Kültürel Adaptasyon sürecinde, dilsel ve kültürel eşdeğerliğin sağlanması, içeriğin geçerliğinin temel bir adımı olarak kabul edilir. Spesifik geçerlik katsayıları ve detayları için ana kaynağa başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını (maddelerin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu) değerlendirir. Akpinar ve ekibi tarafından 2017 yılında yayımlanan çalışma, özellikle Türkçe versiyonunun güvenirliğini kanıtlamayı hedeflemiştir.

Tipik olarak, güvenirlik, Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak rapor edilir. Bu katsayılar, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından kullanıldığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösterir. Ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabilmesi için bu bulgular kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının ve adaptasyon sonrası yapısının doğrulanması amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi temel alt boyutları veya faktörleri temsil ettiğini belirlemeye yarar. Bu, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklenip desteklenmediğini gösterir.

Çapraz Kültürel Adaptasyon çalışmalarında, çeviri ve dilsel doğrulamanın ardından, orijinal ölçekteki faktör yapısının hedef dildeki (Türkçe) örneklemde korunup korunmadığını kontrol etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Keşfedici Faktör Analizi (KFA) yöntemleri kullanılır. Çalışmanın detayları için referans makaleye bakılmalıdır.

Araç

Test Type: Geliştirme ve Çapraz Kültürel Adaptasyon Ölçeği

Format: Bildirilmemiştir, ancak klinik gözlem ve hasta raporuna dayalı değerlendirme unsurlarını içermesi beklenmektedir.

Language Available: İngilizce (Orijinal) ve Türkçe (Adapte Edilmiş Versiyon)

Population Group: Omurilik Yaralanması (OY) olan hastalar.

Age Group: Yetişkin Popülasyon.

Population Details: Spastisite semptomları gösteren Omurilik Yaralanması geçirmiş bireyler.

Test Methodology: Klinik değerlendirme ve öz-raporlama kombinasyonu.

Anahtar Kelimeler

SCI-SET, Nörorehabilitasyon, Fizik Tedavi, Omurilik Yaralanması, Spastisite, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: [email protected] (Sorumlu Yazar: Pinar Akpinar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geliştirildiği ve güvenirlik çalışmalarının yayımlandığı yıl 2017‘dir.

Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar (Pinar Akpinar) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırmalar için ücretlendirme bilgisi, yayıncıya veya sorumlu yazara bağlıdır.

Kaynaklar

Akpinar, P., Atici, A., Kurt, K. N., Ozkan, F. U., Aktas, I., & Kulcu, D. G. (2017). Reliability and cross-cultural adaptation of the Turkish version of the Spinal Cord Injury Spasticity Evaluation Tool. International Journal of Rehabilitation Research, 40(2), 152-157.

Makalenin tam metnine erişim için kullanılan bağlantı: proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: spinal-cord-injury-spasticity-evaluation-tool-toad.pdf

Omurilik Yaralanması Spastisite Değerlendirme Aracı Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Sağlanan kaynak materyalde Omurilik Yaralanması Spastisite Değerlendirme Aracı’nın maddeleri (soru veya ifade listesi) bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi, ilgili akademik makalenin eklerinde veya tam metin içeriğinde yer almaktadır.