Çocuk Durumluk Kaygı Ölçeği

Özet

Çocuk Durumluk Kaygı Ölçeği (ÇAS-D), çocuklarda yaşanan anlık ve durumsal kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlaması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, Özalp Gerçeker ve arkadaşları (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, hem Çocuk Anksiyete Skalası-Durumluluk (ÇAS-D) hem de Çocuk Korku Ölçeği’nin (ÇKÖ) Türk kültürüne kazandırılmasını amaçlamıştır. Ölçek, çocukların belirli bir anda veya belirli bir stresör karşısında hissettikleri yoğunluk ve rahatsızlık seviyesini belirlemede kritik bir rol oynar.

Bu uyarlama, özellikle pediatrik alanlarda çalışan sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar için, çocukların yaşadığı geçici stres ve kaygı durumlarını objektif olarak değerlendirebilme imkanı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Durumluk Kaygı Ölçeği, ÇAS-D, Kaygı, Durumluk Kaygı, Uyarlama, Psikometri, Çocuk Sağlığı.

Yazarlar

Gülçin Özalp Gerçeker, Derya Ayar, Zeynep Özdemir, Mustafa Bektaş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Çocuk Anksiyete Skalası-Durumluluk (ÇAS-D) ve Çocuk Korku Ölçeği’nin (ÇKÖ) Türk diline ve kültürüne uygunluğunu sağlamak ve bu uyarlanan versiyonların geçerlilik ve güvenilirlik analizlerini yaparak çocuk popülasyonunda kullanıma hazır hale getirmektir. Bu sayede, çocukların yaşadığı durumluk kaygı ve korku düzeylerinin güvenilir bir şekilde ölçülmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Çocuk Durumluk Kaygı Ölçeği, bireyin belirli bir zamanda, belirli bir durum veya stres kaynağı karşısında deneyimlediği geçici duygusal durumu ifade eden “Durumluk Kaygı” (State Anxiety) psikolojik yapısını ölçmektedir. Durumluk kaygı, sürekli bir kişilik özelliği olan Sürekli Kaygı’dan farklı olarak, çevresel tehdit veya baskı algısına yanıt olarak ortaya çıkar ve tehdit ortadan kalktığında azalır.

ÇAS-D, çocukların o anki hislerini ve durumlarını değerlendirmeye odaklanarak, klinik ve araştırma ortamlarında hızlı ve etkili bir değerlendirme imkanı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlanan versiyonunun geçerliliğini değerlendirmek amacıyla, öncelikle çeviri sürecinin kalitesi kontrol edilmiş ve içerik geçerliliği çalışılmıştır.

• İçerik Geçerliliği: İçerik geçerliliğini değerlendirebilmek için Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) hesaplanmıştır.
• Uzman Görüşü: Çevrilen versiyonlar (ÇAS-D ve ÇKÖ), 9 pediatrik alanda uzman kişiye sunulmuştur. Uzmanlardan, maddelerin uygunluğunu 1 ile 4 arasında puanlamaları istenmiştir (1=uygun değil, 2=Çok düzeltilmesi gerekir, 3=Az düzeltme var, 4=çok uygun). Bu süreç, ölçek maddelerinin kültürel ve dilbilimsel açıdan hedef popülasyona uygunluğunu sağlamıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, ÇAS-D ve ÇKÖ ölçeklerinin güvenilirlik düzeyleri incelenmiştir. Her iki ölçek de tek bir skorlama içerdiğinden, iç tutarlılığı değerlendirmek amacıyla güvenirlik katsayısı ve madde toplam korelasyonu hesaplanmıştır.

• ÇAS-D Puan Ortalaması: Çalışmada ÇAS-D puan ortalaması 5.8 ± 0.2 (minimum= 0, maksimum= 10) olarak bulunmuştur.
• ÇKÖ Puan Ortalaması: ÇKÖ puan ortalaması 1.9 ± 0.1 (minimum= 0, maksimum= 4) olarak bildirilmiştir.
• ÇKÖ Uygulayıcı Farklılıkları: ÇKÖ, ebeveynler ya da diğer üçüncü kişiler tarafından da doldurulabilen bir ölçek olduğundan, farklı uygulayıcıların puan ortalamaları da sunulmuştur. Ebeveyn tarafından doldurulan ÇKÖ puan ortalaması 2.0 ± 0.1 iken, araştırmacı tarafından doldurulan ÇKÖ puan ortalaması 2.1 ± 0.1 olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin farklı uygulayıcılar arasında tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Özalp Gerçeker ve arkadaşları (2018) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının kaynak içeriğinde, Çocuk Durumluk Kaygı Ölçeği (ÇAS-D) için açık bir şekilde keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi sonuçları detaylandırılmamıştır. Genellikle uyarlama çalışmalarında yapı geçerliliği faktör analizi ile desteklenir, ancak bu spesifik kaynakta sadece içerik geçerliliği ve güvenilirlik verileri sunulmuştur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: Kaynakta spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak pediatrik popülasyonda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin psikometrik değerlendirmesi, pediatri alanında uzman 9 kişinin görüşleri alınarak gerçekleştirilmiştir. Uygulama detayları, genellikle hastane veya okul ortamlarındaki çocukları kapsamaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert ölçeği (0=kesinlikle katılmıyorum – 1=katılmıyorum- 2=yarı yarı yarıya katılıyorum – 3=katılıyorum – 4=tamamen katılıyorum) kullanılarak puanlanmaktadır. ÇKÖ kısmı, ebeveyn veya araştırmacı tarafından da puanlanabilme esnekliğine sahiptir.

Anahtar Kelimeler

ÇAS-D, Çocuk Korku Ölçeği, ÇKÖ, Pediatri, Psikometri, Güvenilirlik, Durumluk Kaygı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülçin Özalp Gerçeker

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2018’dir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler ve ücret bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: cocuk-durumluk-kaygi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Özalp Gerçeker, G., Ayar, D., Özdemir, Z.,& Bektaş, M. (2018). Çocuk Anksiyete Skalası- Durumluluk ve Çocuk Korku Ölçeğinin Türk diline kazandırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(1), 9-13.

Çocuk Durumluk Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte detaylı olarak listelenmemiştir.