Spor Kulüpleri İçin Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği (KSSÖ)

Özet

Spor Kulüpleri İçin Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği (KSSÖ), spor kulüplerinin paydaşlar nezdindeki Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, spor organizasyonlarının etik, ekonomik, yasal ve gönüllülük temelli sorumluluklarını ne ölçüde yerine getirdiğini değerlendirmeye odaklanır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, spor bilimleri ve sosyal araştırmalar alanında çalışan araştırmacılara, kulüplerin toplumsal etkilerini sistematik olarak inceleme imkânı sunmaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve spor ortamına uygunluğunu test etmek için geçerlilik ve güvenilirlik analizlerini içermektedir. Bu sayede KSSÖ, Türkiye’deki spor kulüplerinin sosyal performanslarını ölçmede sağlam ve güvenilir bir psikometrik araç olarak konumlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Spor Kulüpleri, KSSÖ, Ölçek Uyarlaması, Faktör Analizi, Spor Yönetimi, Sosyal Etki.

Yazarlar

Uğur Sönmezoğlu, Deniz Çoknaz, Erkan Polat

[quads id=5]

Amaç

KSSÖ’nün temel amacı, uluslararası literatürde kullanılan Kurumsal Sosyal Sorumluluk ölçeklerinden birini Türk spor kültürü ve kulüp yapısına adapte ederek, bu alandaki algıları geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Spor kulüplerinin sadece sportif başarıları değil, aynı zamanda topluma karşı olan sorumlulukları da önemlidir. Bu ölçek, kulüplerin sosyal sorumluluk performanslarını paydaş gözünden değerlendirmeyi hedefler.

Ölçek, araştırmacılara ve spor yöneticilerine, kulüplerin hangi sosyal sorumluluk boyutlarında güçlü veya zayıf olduğunu tespit etme olanağı sunar. Elde edilen veriler, kulüplerin KSS stratejilerini geliştirmeleri ve toplumsal faydayı artırmaları için bilimsel bir zemin oluşturur.

Yapı

Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği (KSSÖ), genellikle Carroll’un KSS piramidi modeline dayanan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, spor kulüplerinin sosyal sorumluluklarını dört temel boyutta ele alır:

• Ekonomik Sorumluluklar: Kulübün finansal olarak sürdürülebilir olması ve ekonomik görevlerini yerine getirmesi.
• Yasal Sorumluluklar: Kulübün tüm yasal düzenlemelere ve yönetmeliklere uyması.
• Etik Sorumluluklar: Kulübün adil, dürüst ve ahlaki standartlara uygun hareket etmesi.
• Gönüllülük (Filantropik) Sorumluluklar: Kulübün toplumsal refaha katkıda bulunmak için hayır işleri yapması ve isteğe bağlı faaliyetler yürütmesi.

KSSÖ, bu boyutlar çerçevesinde spor kulüplerine yönelik paydaş algılarını nicel olarak belirlemeye yarayan kapsamlı bir psikolojik yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

KSSÖ’nün Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısıyla uyumlu, çok boyutlu bir yapıyı teyit etmiştir. Bu analizler, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktörler arası korelasyonların kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Ek olarak, uyarlama çalışmasında ölçeğin yapısal model uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) incelenmiş ve elde edilen değerlerin kabul edilebilir uyum sınırları içinde olduğu raporlanmıştır. Bu bulgular, KSSÖ’nün Kurumsal Sosyal Sorumluluk yapısını Türkiye bağlamında başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla güvenilirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizlerde yaygın olarak Cronbach Alfa (α) katsayısı kullanılmıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel Cronbach Alfa değeri ve alt boyutlarının Alfa değerleri yüksek bulunmuştur (genellikle α > .70).

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Bu, KSSÖ’nün spor kulüplerine yönelik KSS algılarını tekrarlanabilir ve istikrarlı bir biçimde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Sönmezoğlu ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını Türkçeye aktarırken, orijinal ölçeğin teorik boyutlarını koruyup korumadığını belirlemek için Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi, ölçeğin dört boyutlu teorik yapısının (Ekonomik, Yasal, Etik ve Filantropik) Türk örnekleminde de geçerli olduğunu desteklemiştir.

Bu analizler, ölçeğin maddelerinin karmaşık bir yapıda ayrışmadığını, aksine her bir maddenin amaçlanan alt boyuta yüksek oranda yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, KSSÖ’nün yapısal geçerliliğini güçlendirmiş ve ölçeğin spor kulüpleri bağlamında Kurumsal Sosyal Sorumluluk yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Adaptation)

Format: Beşli Likert Ölçeği (Örnek: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor Kulübü Paydaşları (Taraftarlar, çalışanlar, gönüllüler, yöneticiler)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Çalışma, spor kulüpleri ile etkileşimde bulunan veya kulüpler hakkında bilgi sahibi olan bireyleri hedef almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) Anket Yöntemi

Anahtar Kelimeler

Spor Etiği, Sosyal Sorumluluk, Psikometri, Ölçek, Türkiye, Spor.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanan referansta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi (Tahmini Kurumsal Adres)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Uğur Sönmezoğlu ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımında genellikle ücret talep edilmemektedir.

Test Yılı: 2016 (Uyarlama ve psikometrik özelliklerin yayınlandığı yıl)

Kaynaklar

Sönmezoğlu, U., Çoknaz, D. ve Polat, E. (2016). Spor Kulüpleri İçin Kurumsal Sosyal sorumluluk Ölçeğinin (KSSÖ) Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 2016-2023.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: spor-kulupleri-icin-kurumsal-sosyal-sorumluluk-olcegi-ksso-toad.pdf

[quads id=5]

Spor Kulüpleri İçin Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği (KSSÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır.