Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Davranışları Ölçeği

Özet

Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Davranışları Ölçeği (BSSSDÖ), Filiz ve Demirhan tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçeğin temel amacı, bireylerin hem kendilerine hem de topluma karşı sergiledikleri sorumlulukla ilgili davranışları geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim ve psikoloji alanlarında, bireylerin bireysel sorumluluk alma düzeylerini ve sosyal çevreleriyle olan etkileşimlerindeki etik ve gönüllü davranışlarını belirlemek üzere tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesini içermekte olup, alan yazına nitelikli bir değerlendirme aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Bireysel sorumluluk, sosyal sorumluluk, sorumluluk davranışı, ölçek geliştirme, psikometri, etik davranış, toplumsal katılım.

Yazarlar

Bijen Filiz, Gökçe Demirhan.

Amaç

Ölçeğin geliştirilme amacı, bireylerin günlük yaşamda sergiledikleri somut sorumluluk davranışlarını sistematik olarak değerlendirebilecek, kültürel bağlama uygun, çok boyutlu bir araç ortaya koymaktır. Çalışma, özellikle genç ve yetişkin popülasyonda gözlemlenebilir sorumluluk seviyelerini tespit ederek, eğitim programlarının ve müdahale stratejilerinin etkinliğini ölçmeye yardımcı olmayı amaçlamıştır.

Yapı

Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Davranışları Ölçeği, genellikle iki ana psikolojik yapı etrafında şekillenmektedir:

• Bireysel Sorumluluk: Bireyin kendine, kişisel gelişimine, sağlığına, eşyalarına ve yakın çevresine karşı gösterdiği düzen, özen ve hesap verebilirlik ile ilgili davranışları kapsar.
• Sosyal Sorumluluk: Bireyin topluma, çevreye, yasalara ve etik değerlere karşı gösterdiği duyarlılık, yardımseverlik, gönüllülük ve toplumsal refaha katkıda bulunma davranışlarını içerir.

Bu iki boyutun birleşimi, bireyin hem özel hem de kamusal alandaki genel sorumluluk eğilimini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, BSSSDÖ’nün yapısal bütünlüğünü ve ölçmek istediği kavramı ne kadar doğru temsil ettiğini belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Kaynakta spesifik değerler belirtilmemiş olsa da, geliştirme makalesi (Filiz & Demirhan, 2018) kapsamında yapı geçerliği analizlerinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. Bu analizler genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini içermiş olup, ölçeğin teorik olarak öngörülen iki faktörlü yapıyı desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. BSSSDÖ’nün iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Geliştirme raporunda, ölçeğin alt boyutları ve genel ölçek puanı için yüksek iç tutarlılık katsayıları bildirilmiş olmalıdır; bu da ölçeğin maddelerinin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

BSSSDÖ’nün yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk olarak, veri setinden elde edilen faktör yapısını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda, teorik beklentilere uygun olarak Bireysel Sorumluluk ve Sosyal Sorumluluk olmak üzere iki temel faktörün ortaya çıktığı belirlenmiştir. Ardından, bu iki faktörlü yapının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiş ve uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu raporlanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Derecelendirme formatı (Örneğin, Likert tipi 5’li veya 7’li derecelendirme).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, Öğrenciler (Özellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olabilir).

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve Yetişkinlik dönemi başlangıcı (Yaklaşık 14 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle eğitim kurumlarındaki öğrenci grupları üzerinde yürütülmektedir. Spesifik popülasyon detayları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geliştirilmiş, çok maddeli, çok boyutlu öz bildirim testidir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek, BSSSDÖ, sorumluluk, davranışsal ölçüm, psikolojik test, Filiz ve Demirhan.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlantılı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Bijen Filiz)

Yazışma Adresi: Orijinal makale referansında belirtilen ilgili üniversite veya kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Geliştirme Yılı: 2018

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlardan izin alınarak mümkündür. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak bu durum yazarların politikalarına bağlıdır.

Kaynaklar

1. Filiz, B., & Demirhan, G. (2018). Development and examination of Personal and Social Responsibility Behaviors Scale. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 9(1), 1-16. DOI: http://dx.doi.org/10.21031/epod.332978

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: bireysel-ve-sosyal-sorumluluk-davranislari-olcegi-toad.pdf

Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

[Orijinal ölçek maddeleri kaynak içerikte bulunmadığından, bu kısım boş bırakılmıştır.]