Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği

Özet

Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği, Duygu Türker tarafından 2006 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında uyarlama yoluyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin temel amacı, çalışanların kurumlarının sosyal sorumluluk faaliyetlerine yönelik algılarını sistematik bir şekilde ölçmek ve bu algıların özellikle örgütsel bağlılık düzeyleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu çalışma, KSS algısının örgütsel davranışlar ve tutumlar üzerindeki kritik rolünü ortaya koymayı hedeflemiştir.

Ölçek geliştirme süreci, Türkiye’deki kurumsal bağlamda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamış olup, sonuçlar KSS’nin çalışanların organizasyonlarına olan bağlılıklarını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kurumsal Sosyal Sorumluluk, KSS Algısı, Örgütsel Bağlılık, Çalışan Tutumları, Yüksek Lisans Tezi, Psikometrik Ölçek.

Yazarlar

Duygu Türker.

Amaç

Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların kendi kurumlarının sosyal sorumluluk faaliyetlerine yönelik algılarını çok boyutlu olarak değerlendirecek güvenilir ve geçerli bir araç sağlamaktır. Bu araç, özellikle Türkiye’deki organizasyonlarda KSS algısının düzeyini belirlemek ve bu algının, çalışanların kuruma olan örgütsel bağlılık (duygusal, devamlılık ve normatif) bileşenleri üzerindeki etkisini deneysel olarak test etmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, KSS stratejilerinin iç paydaşlar (çalışanlar) üzerindeki psikolojik etkilerini anlamada pratik bir zemin sunarak, kurumsal itibar yönetimi ve insan kaynakları uygulamalarının iyileştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, çalışanların Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Algısıdır. KSS, genellikle şirketlerin sadece yasal ve ekonomik yükümlülüklerini yerine getirmekle kalmayıp, aynı zamanda çevre ve toplum refahına gönüllü olarak katkıda bulunma taahhüdünü ifade eder. Bu algı, çalışanların şirketin etik, yasal, ekonomik ve hayırseverlik sorumluluklarını ne derece yerine getirdiğine dair subjektif değerlendirmelerini içerir.

Ölçek, KSS’nin çeşitli boyutlarını kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu boyutlar genellikle şirketin topluma, çevreye, çalışanlarına ve müşterilerine karşı gösterdiği sorumlulukları içerir. Algılanan KSS düzeyi, çalışanların organizasyonla özdeşleşme (organizational identification) ve örgütsel bağlılık gibi önemli örgütsel sonuç değişkenlerini doğrudan etkileyen kritik bir öncüldür.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği ve uyarlama çalışması olduğu göz önüne alındığında, çeşitli geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Özellikle, ölçeğin Türkçe kültüre adaptasyonu sırasında içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile) incelenmiştir.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen boyutları temsil edip etmediği araştırılmış olmalıdır. Bu genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleriyle gerçekleştirilir. Elde edilen bulgular, ölçeğin KSS algısının alt boyutlarını tatmin edici düzeyde ölçtüğünü göstermelidir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, psikometrik bir uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığının ölçülmesi zorunludur. Ölçeğin güvenirlik analizinde, maddelerin homojenliğini ve iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır.

Yüksek lisans tezinin amacı göz önüne alındığında, ölçeğin toplam puanı ve olası alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) Cronbach Alfa değerlerinin raporlanmış olması beklenir. Bu değerler, ölçeğin farklı uygulamalarda tutarlı sonuçlar verebildiğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu kanıtlar.

Faktör Analizi

Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Ölçek, büyük olasılıkla, KSS’nin kuramsal olarak öngörülen çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak test edilmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt faktörler altında toplandığını belirlemiş ve özgün madde havuzundan kültüre en uygun maddelerin seçilmesine olanak tanımıştır.

Analiz sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, KSS algısının farklı yönlerini (örneğin, çalışanlara yönelik sorumluluklar, çevreye yönelik sorumluluklar vb.) temsil eden alt boyutları içermektedir. Bu faktörlerin belirlenmesi, ölçeğin teorik temellere uygunluğunu sağlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) ve Geliştirme Çalışması

Format: Orijinal tezde detay belirtilmemekle birlikte, psikolojik ve örgütsel çalışmalarda yaygın olarak kullanılan Likert Tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar (Örgütlerde görev yapan personel)

Age Group: Yetişkin çalışan popülasyonu

Population Details: Ölçek, kurumsal ortamda çalışan bireylerin KSS algısını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Anket yöntemiyle veri toplama, psikometrik analizler (geçerlik ve güvenirlik) ile ölçek yapısının doğrulanması.

Anahtar Kelimeler

Kurumsal Yönetim, Etik Sorumluluk, Çalışan Memnuniyeti, Psikometri, Sosyal Etki, Duygu Türker.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Duygu Türker (Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir, 2006 itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Duygu Türker tarafından 2006 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, aşağıdaki adresten indirilebilir: kurumsal-sosyal-sorumluluk-olcegi-toad.pdf

Tezin orijinal linki (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

• Türker, D. (2006). Çalışanları kurumsal sosyal sorumluluk algısının örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisi: Bir ölçek geliştirme çalışması. (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği’nin maddelerine yer verilmemiştir. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi kaynağına başvurulması gerekmektedir.