Spor Duygu Ölçeği

Özet

Spor Duygu Ölçeği (SDÖ), sporcuların müsabaka veya antrenman süreçlerinde deneyimledikleri duygusal tepkileri sistematik olarak ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, Urfa ve Aşçı (2019) tarafından Türk spor popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılarak kullanıma sunulmuştur. Toplam 22 maddeden ve 5 alt boyuttan oluşan bu araç, sporcuların performanslarını etkileyen pozitif ve negatif duygu durumlarını değerlendirmeyi hedefler.

Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne özgü psikometrik özelliklerini inceleyerek, spor psikolojisi alanında çalışan araştırmacılara ve uygulayıcılara güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, duygular, psikometrik özellikler, Spor Duygu Ölçeği, uyarlama, sporcu performansı.

Yazarlar

Osman Urfa, F. Hülya Aşçı

Amaç

Spor Duygu Ölçeği’nin temel amacı, spor ortamlarında yer alan bireylerin (sporcuların) yaşadığı spesifik duygusal tepkileri, yoğunluk ve sıklık açısından ölçmektir. Bu ölçek, sporcuların müsabaka öncesi, sırası ve sonrasında deneyimlediği sevinç, kaygı, öfke, coşku gibi temel duygusal halleri belirleyerek, bu duyguların spor performansıyla olan ilişkisini incelemeye olanak tanır.

Ölçeğin Türkçeye uyarlamasının birincil amacı, uluslararası alanda kullanılan geçerli bir aracı Türk spor kültürüne kazandırmak ve sporcuların mental hazırlık stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel bir temel oluşturmaktır.

Yapı (Konstrukt)

Spor Duygu Ölçeği, sporcuların duygusal deneyimlerini çok boyutlu bir perspektiften ele alan bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sporcuların rekabetçi ortamda ortaya koyduğu duygusal tepkilerin sadece genel bir skor yerine, farklı duygusal kategoriler altında incelenmesini sağlamaktadır.

Ölçek, toplamda 22 madde ile temsil edilen 5 ayrı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, sporcuların yaşadığı duygusal spektrumun çeşitli yönlerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Urfa ve Aşçı (2019) tarafından yürütülen çalışmada, Spor Duygu Ölçeği’nin Türk popülasyonunda yapısal geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapısal geçerlik, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirleyen kritik bir aşamadır.

Uyarlama sürecinde genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, 5 alt boyutlu yapının Türk örnekleminde de korunduğu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu gösterilmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türk sporcuların duygusal deneyimlerini kültürel açıdan geçerli bir şekilde yansıttığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik incelemeleri, Spor Duygu Ölçeği’nin zaman içinde ve farklı sporcu gruplarında kararlı ve tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğini teyit etmeyi amaçlamıştır. Bu yüksek güvenirlik, ölçeğin spor psikolojisi araştırmalarında kullanılabilecek sağlam bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Spor Duygu Ölçeği, faktör analizleri sonucunda 22 madde ile temsil edilen 5 alt boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bu alt boyutlu yapı, ölçeğin orijinal formuna sadık kalınarak Türkçeye aktarılmıştır.

Faktör analizi, sporcuların duygusal tepkilerinin bağımsız ve anlamlı kategorilere ayrıldığını göstermiş, böylece araştırmacıların sadece genel bir duygu skoru yerine, spesifik duygusal alanları ayrı ayrı değerlendirmelerine imkan tanımıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 22 madde ve 5 alt boyuttan oluşan, Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sporcular (Farklı spor branşlarından bireyler)

Age Group: Çalışmada spesifik yaş grubu belirtilmemiştir; genellikle ergen ve yetişkin sporcular üzerinde uygulanabilir.

Population Details: Türkiye’deki çeşitli spor kulüplerinden veya üniversitelerden seçilen sporcular.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (0= hiç, 1= biraz, 2= orta düzey, 3=sık sık, 4= çok fazla)

Anahtar Kelimeler

Sporcu duyguları, 5 faktörlü yapı, Likert ölçeği, geçerlik, sporcu duygusal durumu, spor performansı, güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Osman Urfa (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Spor Duygu Ölçeği’nin Türkçe uyarlama ve psikometrik analiz çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Osman Urfa ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

Urfa, O. ve Aşçı, F. H. (2019). Spor Duygu Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre: Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 17(4), 42-55. DOI: 10.33689/spormetre.518329.

Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: spor-duygu-olcegi-toad.pdf

Spor Duygu Ölçeği Maddeleri

Spor Duygu Ölçeği toplam 22 maddeden ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme formatı 5’li Likert tipindedir.

• Madde Sayısı: 22
• Alt Boyut Sayısı: 5
• Derecelendirme:
  • 0 = hiç
  • 1 = biraz
  • 2 = orta düzey
  • 3 = sık sık
  • 4 = çok fazla