Duygu-Biliş Etkileşim Ölçeği

Özet

Duygu-Biliş Etkileşim Ölçeği, A. Z. Işık tarafından 2007 yılında bir Doktora Tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencilerinin duygu ve biliş arasındaki karmaşık etkileşim biçimlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin duygusal durumlarının bilişsel süreçleri nasıl etkilediğini ve bunun tersi durumları ölçerek, bu iki temel psikolojik alanın entegrasyon düzeyini ortaya koymayı hedefler. Çalışma aynı zamanda, duygu-biliş etkileşiminin cinsiyet, yaş ve öğrenim görülen bölüm gibi demografik değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediğini incelemeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Duygu-Biliş Etkileşimi, Ölçek Geliştirme, Biliş, Duygu Yönetimi, Üniversite Öğrencileri, Psikometrik Araç.

Yazarlar

A. Z. Işık

Amaç

Duygu-Biliş Etkileşim Ölçeği’nin birincil amacı, duygu ve biliş arasındaki etkileşimin boyutlarını nicel olarak ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmektir. Bu etkileşim, bireyin duygusal girdileri nasıl işlediğini, bu girdilerin dikkat, hafıza ve problem çözme gibi bilişsel işlevler üzerindeki düzenleyici veya bozucu etkilerini anlamayı gerektirir.

Ölçeğin geliştirilme süreci, özellikle Türk kültürü ve eğitim bağlamında, bu psikolojik yapıyı doğru bir şekilde temsil edebilecek maddelerin oluşturulmasına odaklanmıştır. İkincil bir amaç ise, elde edilen veriler ışığında, üniversite öğrencilerinde gözlemlenen duygu-biliş etkileşiminin düzeylerinin demografik faktörlerle ilişkisini incelemektir. Bu, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanları için önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel ve dinamik bir alan olan Duygu-Biliş Etkileşimi (Emotion-Cognition Interaction) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, duygusal deneyimlerin bilişsel değerlendirme süreçlerini nasıl şekillendirdiğini ve aynı zamanda bilişsel stratejilerin duygusal tepkileri nasıl düzenlediğini ifade eder. Ölçek, muhtemelen bu etkileşimin farklı alt boyutlarını (örneğin, duygusal etkilenme, bilişsel yeniden değerlendirme, duygusal tepki düzenleme) ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Bu ölçek, duygusal zeka, duygusal düzenleme ve bilişsel kontrol gibi ilgili yapılarla yakından ilişkilidir, ancak doğrudan bu iki alanın karşılıklı bağımlılığını ve entegrasyonunu hedeflemektedir. Ölçeğin maddeleri, bireyin günlük yaşamdaki duygusal zorluklar karşısında sergilediği düşünce ve davranış kalıplarını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerliğe dair spesifik nicel veriler bulunmamakla birlikte, ölçeğin bir Doktora Tezi kapsamında geliştirilmiş olması, kapsamlı geçerlik çalışmalarının (kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve olası ölçüt geçerliği) yürütüldüğünü düşündürmektedir.

Ölçek Geliştirme sürecinin bir parçası olarak, faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak ölçeğin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiği araştırılmış olmalıdır. Geçerlik bilgileri için tezin tamamının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirliğe ilişkin detaylı istatistiksel sonuçlar kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, ölçeğin akademik bir çalışma ürünü olması nedeniyle, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliği gibi temel güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü gösterir. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliği açısından kritik öneme sahiptir ve tezin orijinal metninde detaylıca sunulmuştur.

Faktör Analizi

Duygu-Biliş Etkileşim Ölçeği, “Geliştirme” türünde bir ölçek olduğu için, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı kesindir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi temel alt boyutlar (faktörler) altında toplandığını ve bu faktörlerin teorik olarak beklenen duygu-biliş etkileşimi yapısını ne kadar iyi açıkladığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ölçeğin nihai yapısı test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin birden fazla boyutu ölçtüğünü (multidimensionalite) ortaya koymuş olabilir, bu da duygu ve biliş arasındaki etkileşimin karmaşık doğasını yansıtır.

Araç

Test Type: Ölçek Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak Likert tipi derecelendirme (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik dönemi (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Population Details: Marmara Üniversitesi’nde öğrenim gören öğrenciler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Duygusal Düzenleme, Bilişsel Kontrol, Psikometrik Özellikler, Doktora Tezi, Faktör Yapısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Marmara Üniversitesi, İstanbul (Tez dönemi itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2007

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir Doktora Tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazardan izin alınması koşuluyla ücretsizdir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarın izni gereklidir.

Kaynaklar

1. Işık, A. Z. (2007). Duygu-Biliş Etkileşim Ölçeği’nin geliştirilmesi ve duygu bilişin, üniversite öğrencilerinde cinsiyet, yaş ve bölüm açısından incelenmesi (Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

duygu-bilis-etkilesim-olcegi-toad.pdf

Duygu-Biliş Etkileşim Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Marmara Üniversitesi Ulusal Tez Merkezi’nde bulunan tezin tam metninde yer almaktadır.