Spinal Görünüm Anketi (Tr-SAQ)

Özet

Spinal Görünüm Anketi (Tr-SAQ), orijinali İngilizce olan Spinal Appearance Questionnaire (SAQ) ölçeğinin Türkçe diline uyarlama çalışmasıdır. Bu uyarlama, omurga deformiteleri (özellikle skolyoz ve kifoz) yaşayan bireylerin kendi vücut görünümlerine ilişkin algılarını, memnuniyet düzeylerini ve bu durumun psikososyal etkilerini ölçmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tr-SAQ, hasta odaklı sonuçları (Patient-Reported Outcomes, PROs) değerlendirmede kullanılan standardize edilmiş ve kültürel olarak geçerliliği sağlanmış bir ölçüm aracıdır.

Ölçeğin Türkçe çevirisi, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ile birlikte 2018 yılında Aliekber Yapar tarafından bir Tıpta Uzmanlık tezi kapsamında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda tamamlanmıştır. Bu çalışma, Tr-SAQ’nun Türk popülasyonunda klinik ve akademik araştırmalarda kullanılmasına olanak tanıyan temel referansı oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spinal Görünüm Anketi, Tr-SAQ, Spinal Appearance Questionnaire, omurga deformitesi, vücut algısı, uyarlama, geçerlilik, güvenilirlik, skolyoz, kifoz.

Yazarlar

Aliekber Yapar.

Amaç

Spinal Görünüm Anketi (Tr-SAQ)’nin birincil amacı, omurga deformitesi tanısı konmuş bireylerin omurga görünümlerine dair öznel tatmin ve rahatsızlık düzeylerini kantitatif olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle tedavi kararlarının (cerrahi müdahale gerekliliği gibi) hastanın yaşam kalitesi ve psikososyal durumu üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilirken klinisyenlere değerli veriler sunar.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal SAQ ölçeğinin Türkçe dil ve kültürüne uygunluğunu test etmek, dilsel ve kavramsal eşdeğerliğini sağlamak ve böylece ölçeğin Türk akademik ve klinik ortamlarında güvenle kullanılabilecek psikometrik özelliklere sahip olduğunu kanıtlamaktır.

Ölçülen Yapı

Tr-SAQ, temel olarak bireyin Spinal Görünüm Algısı ve bununla ilişkili Vücut İmajı Memnuniyeti yapılarını ölçmektedir. Omurga deformiteleri sadece fiziksel bir sorun olmanın ötesinde, özellikle ergenlik döneminde benlik saygısı ve sosyal işlevsellik üzerinde önemli etkiler yaratabilir.

Ölçek, hastaların omurga eğriliği, postür, omuz ve kalça asimetrisi gibi görsel özelliklere dair kendilerini nasıl algıladıklarını sorgular. Bu yapı, hastanın deformitesinden duyduğu kaygı, utanç veya memnuniyetsizlik gibi duygusal bileşenleri de kapsar ve böylece tedavinin estetik sonuçlarının hastanın yaşamına yansımasını değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Yapar (2018) tarafından yürütülen çalışmada, Tr-SAQ’nun Türkçe popülasyonda geçerliliğini incelemek için gerekli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten omurga görünümü algısını ölçüp ölçmediğini belirlemeyi amaçlar. Bu süreç, yapı geçerliği, içerik geçerliği ve kriter geçerliği gibi çeşitli yöntemleri içerebilir.

Uyarlama tezi, Tr-SAQ’nun yapısal bütünlüğünü koruduğunu ve klinik olarak ilgili sonuçlarla mantıksal korelasyonlar gösterdiğini doğrulamıştır. Spesifik geçerlik katsayıları bu özette yer almasa da, çalışmanın temel bulguları ölçeğin Türk kültüründe geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Tr-SAQ’nun güvenilirlik değerlendirmesi, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini incelemiştir. Güvenirlik çalışmaları genellikle iç tutarlılık katsayısının (yaygın olarak Cronbach Alfa) hesaplanması ve test-tekrar test güvenirliğinin incelenmesini içerir.

Uyarlama çalışması, Türkçe maddelerin kendi aralarındaki tutarlılığını ve ölçeğin kısa bir süre arayla aynı bireylere uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini istatistiksel olarak kanıtlamayı hedeflemiştir. Bu analizler, Tr-SAQ’nun omurga görünüm algısını ölçmede yüksek düzeyde kararlılığa sahip olduğunu göstermek için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının önemli bir adımı, orijinal Spinal Appearance Questionnaire’ın faktör yapısının Türkçe versiyonunda da doğrulanmasıdır. Bu, genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Faktör analizi, ölçeğin maddelerinin mantıksal olarak bir araya gelerek hangi temel alt boyutları oluşturduğunu ortaya koyar.

Tr-SAQ’nun faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu doğasını koruyarak, hastaların omurga görünümlerinin farklı yönlerini (örneğin, genel vücut algısı, özgül sırt deformitesi) ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanıyan alt ölçeklerin varlığını desteklemiştir.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Kendini Değerlendirme Anketi (Self-Report Questionnaire)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Omurga deformitesi (skolyoz, kifoz gibi) olan klinik popülasyon.

Age Group: Genellikle adolesan ve genç yetişkinler (Uyarlama çalışması popülasyonuna bağlı olarak değişebilir).

Population Details: Omurga patolojileri nedeniyle tedavi gören veya takip edilen hastalar.

Test Methodology: Bireylerin omurga görünümlerine ilişkin duygusal ve algısal tepkilerini, genellikle Likert tipi veya benzeri derecelendirme skalaları kullanarak nicel hale getiren metodoloji.

Anahtar Kelimeler

Spinal görünüm, vücut imajı, ortopedi, travmatoloji, Gazi Üniversitesi, hasta memnuniyeti, öznel algı, psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya akademik amaçlı kullanımı için, öncelikle Türkçe uyarlamayı gerçekleştiren yazar Aliekber Yapar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım izni ve olası ücretlendirme koşulları yazarın kararına bağlıdır.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: tr-saq-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yapar, A. (2018). ‘Spinal appearance questionnaire’ Türkçe çevirisi geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Tıpta Uzmanlık Tezi). Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı, Ankara.
2. Ulusal Tez Merkezi Kaynağı: tez.yok.gov.tr

Spinal Görünüm Anketinin (Tr-SAQ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeği oluşturan maddeler, telif hakkı ve kullanım kısıtlamaları nedeniyle bu akademik girişte detaylı olarak sunulamamaktadır. Ölçek maddelerinin tam metnine ve derecelendirme yapısına erişim için, sorumlu yazar Aliekber Yapar’ın 2018 tarihli tıpta uzmanlık tezine veya ilgili bilimsel makalelere başvurulması gerekmektedir.