Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu

Özet

Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu (SCAS-PF), çocuk ve ergenlerdeki kaygı belirtilerini ebeveyn bakış açısıyla değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, uyarlama tipi bir psikometrik araçtır. Bu form, çocukların yaşadığı çeşitli kaygı bozukluklarının belirtilerini kapsayan 5 ana alt faktörden oluşmaktadır. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında çocuklardaki anksiyete düzeylerinin hızlı ve güvenilir bir şekilde belirlenmesi için önemli bir araç sağlamaktadır. Türkiye uyarlaması, Orbay ve Ayvaşık (2006) tarafından gerçekleştirilen ön çalışma ile psikolojik ölçüm standartlarına uygunluğu açısından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği, SCAS-PF, Ebeveyn Formu, Kaygı, Çocukluk Kaygısı, Panik Atak, Obsesif Kompülsif Bozukluk, Psikometrik Uyarlama.

Yazarlar

Ö. Orbay, H. Belgin Ayvaşık

Amaç

Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu’nun temel amacı, 6 ila 18 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerde görülen çeşitli kaygı bozukluklarının şiddetini ve sıklığını ebeveyn raporlaması yoluyla ölçmektir. Ebeveynler, çocuklarının davranışlarını ve duygusal tepkilerini gözlemleyerek maddeleri yanıtlar, bu da klinisyenlere çocuğun genel kaygı profili hakkında nesnel ve dışarıdan bir değerlendirme sunar.

Bu araç, özellikle klinik popülasyonlarda kaygı belirtilerinin taranması, tanı konulması ve uygulanan terapötik müdahalelerin etkinliğinin izlenmesi süreçlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Türkiye’de yapılan ön çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Yapı

SCAS-PF, çocuklarda ve ergenlerde en sık rastlanan kaygı bozukluklarını yansıtan 5 temel psikolojik yapıyı ölçmektedir. Ölçek, toplamda 38 madde ve ek olarak 2 adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Bu yapı, tek boyutlu bir kaygı puanı sağlamanın yanı sıra, klinik olarak anlamlı alt boyut skorlarının elde edilmesine olanak tanır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar, modern psikopatoloji sınıflamaları ile uyumludur ve şunları içerir: Panik Atak, Agorafobi, Ayrılma Kaygısı, Fiziksel Yaralanma Korkusu, Sosyal Fobi ve Obsesif Kompülsif Bozukluk. Bu yapısal ayrım, klinisyenlere hangi spesifik kaygı bileşenlerinin daha baskın olduğu konusunda detaylı bilgi sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan ön çalışmada, faktörler arası korelasyonlar incelenmiştir. Bu korelasyon değerleri 0.24 ile 0.58 arasında değişmekte olup, tüm korelasyonlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < .01). Bu bulgu, alt faktörlerin birbiriyle ilişkili ancak bağımsız yapıları temsil ettiğini göstermektedir.

Ayırt edici geçerliğin bir göstergesi olarak, ölçek toplam puanı ve alt ölçek puanları için uç gruplar karşılaştırılmıştır. Örneklemin kaygı düzeyi en yüksek olan üst %27’sinin, en düşük olan alt %27’sinden anlamlı olarak daha yüksek puan aldığı saptanmıştır (p < .01). Bu sonuç, SCAS-PF’nin kaygı düzeyi yüksek olan bireyleri düşük olanlardan başarılı bir şekilde ayırt edebilme yeteneğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu’nun iç tutarlılık güvenirlik analizleri yüksek değerler ortaya koymuştur. Ölçeğin genel puanı için hesaplanan Cronbach alfa katsayısı 0.88 olarak belirlenmiştir, bu da ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin iki yarım güvenirliği (split-half reliability) 0.79 olarak bulunmuştur. Alt ölçeklerin güvenirlik katsayıları ise 0.54 ile 0.71 arasında değişmektedir. Alt ölçek güvenirlik katsayılarının bu aralıkta olması, bazı spesifik alt boyutların (özellikle daha az madde içerenlerin) genel ölçek toplamına göre daha düşük bir tutarlılığa sahip olabileceğini, ancak kabul edilebilir sınırlar içinde kaldığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

SCAS-PF, orijinal yapısında olduğu gibi, Türk popülasyonu için yapılan ön çalışmada da 5 alt faktörlü bir yapıyı desteklemiştir. Bu faktörler, klinik olarak tanımlanmış spesifik kaygı bozukluklarına karşılık gelmektedir. Toplam 38 madde bu 5 faktöre dağılmıştır.

Faktör yapısı ve madde dağılımı şu şekildedir:

• Panik Atak: 9 madde
• Agorafobi: 6 madde
• Ayrılma Kaygısı ve Fiziksel Yaralanma Korkusu: 8 madde
• Sosyal Fobi: 9 madde
• Obsesif Kompülsif Bozukluk: 6 madde

Bu faktör yapısı, ölçeğin sadece genel kaygıyı değil, aynı zamanda kaygının farklı klinik görünümlerini de ölçebilme yeteneğini pekiştirmektedir.

Enstrüman

Test Tipi: Uyarlama

Format: Öz Raporlama (Ebeveyn Tarafından Raporlama) ve 4’lü Likert tipi derecelendirme.

Language Available: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Population Group: Çocuklar ve Ergenler (Ebeveynleri aracılığıyla değerlendirilir)

Age Group: Genellikle 6-18 yaş aralığı

Population Details: Türkiye’deki çocuk ve ergen popülasyonu üzerinde ön çalışma yapılmıştır.

Test Methodology: Ölçek, ebeveynin çocuğun davranışlarını değerlendirmesine dayanır. Derecelendirme sistemi 4 basamaklıdır: (0 = hiç bir zaman, 1 = bazen, 2 = sık sık, 3 = her zaman).

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Çocuk Psikolojisi, Klinik Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, İç Tutarlılık, Geçerlik Çalışması, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar H. Belgin Ayvaşık)

Correspondence Address: Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Psikoloji Bölümü, Ankara, Türkiye (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki tahmini adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi Spence’tir. Türkiye uyarlaması Orbay ve Ayvaşık tarafından gerçekleştirilmiştir. Sorumlu yazar H. Belgin Ayvaşık ile iletişime geçilerek kullanım izinleri ve olası ücretlendirme hakkında bilgi alınması önerilir. Ölçeğin Türkiye’deki psikometrik ön çalışması 2006 yılında yayımlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: spence-cocuklar-icin-kaygi-olcegi-ebeveyn-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Orbay, Ö. ve Ayvaşık, H. B. (2006). Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu: Ön Çalışma. Türk Psikoloji Yazıları Dergisi, 9(18), 33-48.

Makalenin orijinal yayınına şu adresten erişilebilir: turkpsikolojiyazilari.com

Spence Çocuklar için Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• 5 alt faktör, 38 madde ve 2 açık uçlu soru
• Panik Atak (9m)
• Agorafobi (6m)
• Ayrılma Kaygısı ve Fiziksel Yaralanma Korkusu (8m)
• Sosyal Fobi (9m)
• Obsesif Kompülsif Bozukluk (6m)