Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği

Özet

Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği, bireylerin romantik veya kişilerarası ilişkilerinde sergilediği aşırı bağlanma, kontrol kaybı ve bağımlılık eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikolojik bir araçtır. Bu giriş, ölçeğin Fuat Tanhan ve Gözde Mukba tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen Türkçe’ye uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermek için kapsamlı psikometrik analizler içermektedir. Ölçek, özellikle ilişki bağımlılığı ve ilişkisel zorlanma konularını inceleyen araştırmacılar ve klinisyenler için önemli bir tanı aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spann-Fischer, İlişki Bağımlılığı, Bağımlılık, Psikometrik Analiz, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Fuat Tanhan

Yazarlar

Fuat Tanhan (Uyarlayan Yazar), Gözde Mukba (Uyarlayan Yazar)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin ilişkilerinde deneyimledikleri sağlıksız bağımlılık düzeylerini, ilişki merkezli düşünce kalıplarını ve duygusal aşırı yatırım durumlarını nicel olarak belirlemektir. Bu özel girişin odaklandığı Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, orijinal Spann-Fischer Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ve ölçüm özelliklerini koruyarak Türk popülasyonuna uygun, kültüre duyarlı bir versiyonunu bilimsel araştırmaya kazandırmaktır.

Uyarlama süreci, ölçeğin maddelerinin dilsel ve kültürel eşdeğerliliğini sağlamayı, ardından elde edilen veriler üzerinden geçerlik ve güvenirlik analizlerini yürütmeyi kapsamıştır. Bu sayede, Türk psikoloji literatürüne ilişki bağımlılığı fenomenini incelemek için standartlaştırılmış bir araç sunulmuştur.

Yapı

Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği, psikolojideki ilişki bağımlılığı (Relationship Dependency) yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle kişinin kendi ihtiyaçlarından ziyade, partnerinin veya ilişkinin ihtiyaçlarına aşırı odaklanması, terk edilme korkusu ve ilişkiyi sürdürmek için kişisel sınırları feda etme eğilimi gibi davranışsal ve bilişsel örüntüleri içerir. Ölçek, bu bağımlılık eğilimlerinin şiddetini ve doğasını belirlemeyi hedefler.

Ölçeğin orijinal yapısının çok boyutlu olduğu varsayılmaktadır; bu boyutlar genellikle duygusal bağımlılık, ilişkiyi sürdürme zorunluluğu ve ilişki merkezli benlik değeri gibi alt faktörleri içerir. Tanhan ve Mukba’nın uyarlama çalışmasında da bu faktör yapısının Türk örnekleminde doğrulanıp doğrulanmadığı incelenmiştir.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında (Tanhan & Mukba, 2014), ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla çeşitli analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışması ölçeğin orijinal teorik yapısını destekleyip desteklemediğini kontrol etmek için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanır.

Geçerlik çalışmaları, ölçekten elde edilen puanların gerçekten de ilişki bağımlılığı yapısını ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Bu kapsamda, ölçeğin diğer ilişkili psikolojik yapılarla (örneğin, bağlanma stilleri, benlik saygısı) olan ilişkisi incelenerek ölçüt geçerliği ve eş zamanlı geçerliği de değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları aracılığıyla incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanır. Bu katsayının yüksek olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yöntemini de uygulamış olabilir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin Türk popülasyonunda tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini doğrulamayı hedeflemiştir, bu da ölçeğin araştırmalarda ve klinik değerlendirmelerde güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Tanhan ve Mukba (2014) tarafından yürütülen psikometrik analizde, Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği’nin Türkçe formunun faktör yapısı detaylı olarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin varsayılan boyutlarının Türk kültürü bağlamında da geçerli olup olmadığını araştırmıştır.

Genellikle, açımlayıcı faktör analizi (AFA) veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) teknikleri kullanılarak ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığı belirlenir ve bu faktörlerin ilişki bağımlılığı kavramını ne ölçüde temsil ettiği değerlendirilir. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin nihai madde sayısını ve puanlama yapısını belirlemede kritik rol oynamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme beklenmektedir)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Yetişkinler ve Üniversite Öğrencileri)

Yaş Grubu: Ergenlik Sonrası ve Yetişkinlik

Popülasyon Detayları: Tanhan ve Mukba’nın uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencisi örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir, ancak genel yetişkin popülasyonuna uygulanabilir niteliktedir.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını belirten bir derecelendirme sistemi (örneğin, 5’li veya 7’li Likert tipi) kullanılarak gerçekleştirilir. Yüksek puanlar, yüksek düzeyde ilişki bağımlılığını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, İlişkisel Bağımlılık, Duygusal Bağımlılık, Psikometri, Yetişkin Psikolojisi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Fuat Tanhan)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme yılı Spann ve Fischer tarafından yapılmıştır. Türkçe uyarlama çalışması 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Fuat Tanhan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi yazarın kendisinden edinilebilir.

Kaynaklar

Tanhan, F., ve Mukba, G. (2014). Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama çalışmasına ilişkin psikometrik bir analiz. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 179-189.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: spann-fischer-iliski-bagimliligi-olcegi-toad.pdf

Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği’nin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Ölçek maddeleri için Tanhan ve Mukba (2014) referansına başvurulması gerekmektedir.