Üçgen İlişki Ölçeği

Özet

Üçgen İlişki Ölçeği‘nin (Triangular Relationship Inventory – TRI) Türkçeye adaptasyonu, geçerlik ve güvenirlik çalışması Mustafa Alperen Kurşuncu ve Şeyma Baştemur tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu ölçek, özellikle üniversite öğrencileri popülasyonunda, bireylerin ebeveynleri arasındaki çatışmalara dahil olma biçimlerini ve bu çatışmaların yol açtığı ilişki dinamiklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, aile sistemleri teorisindeki üçgenleşme kavramına odaklanarak, çocukların ebeveyn anlaşmazlıklarına nasıl çekildiğini ve bu durumun psikolojik sonuçlarını ölçmektedir. Ölçeğin Türkçe formu, dört faktörlü yapısının psikometrik olarak güçlü olduğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Üçgenleşme, aile sistemleri, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, üniversite öğrencileri, ebeveyn çatışması, aile dinamikleri.

Yazarlar

Mustafa Alperen Kurşuncu, Şeyma Baştemur.

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, orijinali İngilizce olan Üçgen İlişki Ölçeği’ni (TRI) Türk kültürüne uyarlamak ve ölçeğin Türkçe formunun üniversite öğrencileri örnekleminde psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) araştırmaktır. Ölçek, bireylerin ebeveynleri arasındaki ilişki sorunlarına ne ölçüde dahil olduğunu, arabuluculuk rolü üstlenip üstlenmediğini veya koalisyonlar kurup kurmadığını belirlemeyi amaçlar.

Ölçek, özellikle sistemik aile teorileri bağlamında ele alınan ve bireyin psikolojik sağlığı üzerinde önemli etkileri olabilen üçgenleşme dinamiklerini dört temel faktör altında ölçerek, bu yapısal sorunların teşhisine ve müdahalesine olanak tanır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki araştırmacılar tarafından güvenle kullanılabilmesi için sağlam bir zemin oluşturmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, aile sistemleri teorisinden türetilen üçgenleşme (triangulation) yapısını ölçmektedir. Üçgenleşme, iki kişi arasındaki gerginliğin veya çatışmanın üçüncü bir kişiyi (genellikle çocuğu) işin içine çekerek hafifletilmeye çalışılması sürecidir. Bu dinamik, çocuğun duygusal olarak ebeveyn çatışmasına karışmasına neden olur ve genellikle çocukta stres, kaygı ve ilişki sorunlarına yol açar. Ölçek toplam 24 maddeden ve dört alt boyuttan oluşmaktadır.

Üçgen İlişki Ölçeği, bu yapısal ilişki biçimini dört alt boyutta incelemektedir: Dengeli Olmama (Enmeshment), Arabuluculuk (Mediation), Koalisyonlar (Coalitions) ve Günah Keçisi (Scapegoating). Bu faktörler, bireyin ebeveynlerinin anlaşmazlıkları karşısında takındığı farklı uyum sağlama veya başa çıkma stratejilerini temsil eder ve ergenlik/genç yetişkinlik dönemindeki bireylerin aile içi dinamiklerini anlamada kritik rol oynar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla birinci ve ikinci derece doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örneklemi için yeterli düzeyde uyum iyiliği değerleri sergilediği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Elde edilen uyum iyiliği endeksleri (CFI, TLI, RMSEA gibi istatistikler), modelin veriyle yüksek derecede tutarlı olduğunu ve bu bağlamda Türkçe formun yapısal geçerliğinin sağlandığını desteklemektedir. Bu durum, Üçgen İlişki Ölçeği‘nin (TRI) Türkiye’deki psikolojik araştırmalarda aile içi ilişkiler ve üçgenleşme konularında güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach alfa ve Omega güvenilirlik katsayıları hesaplanmıştır. Yapılan analizler, hem ölçeğin tamamı hem de dört alt boyutu için yüksek düzeyde iç tutarlılık değerleri ortaya koymuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) inceleyen bulgular da yüksek korelasyonlar göstermiştir. Bu sonuçlar, Üçgen İlişki Ölçeği‘nin zaman içinde tutarlı ve güvenilir ölçümler sağlama yeteneğine sahip olduğunu doğrulamaktadır. Bu yüksek güvenilirlik bulguları, ölçeğin klinik ve akademik çalışmalarda tekrarlanabilir sonuçlar sunacağının kanıtıdır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analizler, ölçeğin 24 maddeden oluşan ve dört temel boyuta ayrılan yapısını desteklemiştir. Bu dört faktör, aile sistemleri literatüründe yaygın olarak kabul gören temel üçgenleşme rollerini ve dinamiklerini temsil etmektedir:

• Dengeli Olmama: Ebeveyn anlaşmazlıkları içine duygusal olarak sürüklenme durumunu ifade eder (6 madde).
• Arabulucu: Çocuğun ebeveynler arasında iletişim kurmak veya çatışmayı çözmek için araç olarak kullanılması (6 madde).
• Koalisyonlar: Çocuğun bir ebeveynle ittifak kurarak diğer ebeveynden uzaklaşması (6 madde).
• Günah Keçisi: Aile içi problemlerin çocuğun sorunları üzerinden maskelenmesi veya çocuğun ailenin odağı haline gelmesi (6 madde).

Birinci ve ikinci derece DFA sonuçları, bu hiyerarşik yapının Türk üniversite öğrencileri örnekleminde geçerli olduğunu güçlü uyum iyiliği değerleriyle desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Öz Bildirim Ölçeği (5’li Likert Tipi)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal (İngilizce)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Genellikle 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, maddelere 1’den 5’e kadar uzanan Likert tipi bir ölçekte yanıt verirler:

2. 1 = Kesinlikle Katılmıyorum
4. 2 = Biraz Katılmıyorum
6. 3 = Ne Katılıyorum Ne de Katılmıyorum
8. 4 = Biraz Katılıyorum
10. 5 = Kesinlikle Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Üçgen İlişki Envanteri, aile dinamikleri, ebeveyn çatışması, arabuluculuk, günah keçisi, psikometrik özellikler, DFA, iç tutarlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mustafa Alperen Kurşuncu

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mustafa Alperen Kurşuncu

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Mustafa Alperen Kurşuncu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Kurşuncu, M. A., & Baştemur, Ş. (2020). The adaptation of the Triangular Relationship Inventory into Turkish: the study of validity and reliability for university students. Anatolian Journal of Psychiatry, 21,(Ek sayı.2) 63-70. doi: 10.5455/apd.137794

Makalenin orijinal bağlantısı: alpha-psychiatry.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: ucgen-iliski-olcegi-toad.pdf

Üçgen İlişki Ölçeği Maddeleri

Dengeli (6 madde)

Ebeveynlerimin anlaşmazlıkları içine sürüklenmem.

Arabulucu (6 madde)

Her iki ebeveynim de beni diğeriyle iletişim kurmak için kullanır.

Koalisyonlar (6 madde)

Bir ebeveynime yakın olduğumda kendimi diğerinden uzaklaşmış bulurum.

Günah Keçisi (6 madde)

Ebeveynlerim kendi problemlerinden çok benim problemlerim için çaba harcar.