Southampton Dupuytren Skorlama Şeması Anketi

Özet

Southampton Dupuytren Skorlama Şeması Anketi, Dupuytren kontraktürü tanısı almış hastaların durumlarının ciddiyetini ve bu durumun günlük yaşam üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, İpek-Dongaz ve arkadaşları tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığı tespit edilmiştir. Ölçek, 5 maddeden oluşmakta ve hastaların kendilerini değerlendirmelerine dayalı (öz bildirim) bir format kullanmaktadır.

Adaptasyon çalışması, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında Dupuytren hastalığının fonksiyonel sonuçlarını izlemek için uygun bir araç olduğunu göstermiştir. Elde edilen psikometrik veriler, bu uyarlamanın sağlam ve tutarlı ölçümler sunduğunu kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dupuytren kontraktürü, el fonksiyonu, skorlama şeması, psikometri, uyarlama, öz bildirim, sağlık bilimleri, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

İpek-Dongaz, Ö., Karalezli, N., Erciyes, O., Bayar, K., & Bayar, B.

Amaç

Southampton Dupuytren Skorlama Şeması Anketinin temel amacı, Dupuytren kontraktürünün hastalar üzerindeki subjektif etkilerini ve fonksiyonel kısıtlılıklarını hızlı ve etkili bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, hastalığın ilerleyişini takip etmek, tedavi müdahalelerinin etkinliğini değerlendirmek ve klinik araştırmalarda standart bir sonuç ölçütü sağlamak için tasarlanmıştır.

Türkçe versiyonun uyarlanma amacı ise, orijinal İngilizce ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki klinisyenler ve araştırmacılar için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu sayede, uluslararası çalışmalarla karşılaştırılabilir veriler elde edilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, hastanın kendi algısına dayalı bir yapı olan öz bildirim ölçütüne odaklanmaktadır. Ölçülen temel yapı, Dupuytren hastalığının neden olduğu rahatsızlık düzeyi ve günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlamalardır. Bu 5 madde, hastanın semptomları öznel olarak nasıl deneyimlediğini ve hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki etkisini nicel olarak ifade etmesine olanak tanır.

Ölçek, hastalığın fiziksel semptomlarından ziyade, fonksiyonel ve duygusal etkilerini dikkate alarak, hastalığın hastanın genel refahı üzerindeki yükünü kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlar. Bu yapı, klinik karar verme süreçlerinde önemli bilgiler sunar.

Geçerlik

Southampton Dupuytren Skorlama Şeması Anketinin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları kapsamında iç tutarlılık analizi rapor edilmiştir. Ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösteren Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0.783 olarak belirlenmiştir.

Bu değer, sosyal bilimler ve sağlık bilimleri alanında kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyine işaret etmektedir. Bu sonuç, 5 maddelik kısa bir ölçek için, maddelerin Dupuytren hastalığının neden olduğu rahatsızlık yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, özellikle zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını değerlendiren Test-Tekrar Test güvenirlik yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Test-Tekrar Test Korelasyon Katsayısı 0.769 olarak rapor edilmiştir.

0.769 değeri, ölçeğin farklı zamanlarda aynı bireylerde uygulandığında oldukça tutarlı sonuçlar ürettiğini ve dolayısıyla zamana bağlı olarak kararlı bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır. Bu yüksek korelasyon, ölçeğin klinik izleme amaçları için uygunluğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Southampton Dupuytren Skorlama Şeması, Dupuytren hastalığının genel şiddetini ve etkisini ölçmeye odaklanan kısa bir ölçek olduğu için, genellikle tek boyutlu bir yapıya sahiptir. Türkçe adaptasyon çalışmasında detaylı Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları bu özette sunulmamış olsa da, ölçeğin 5 maddesi tek bir ana yapıyı, yani Dupuytren hastalığının fonksiyonel yükünü temsil etmektedir.

Kısa ölçek formatı, klinik pratikte hızlı uygulama ve yorumlama kolaylığı sağlamakla birlikte, maddelerin tümünün tek bir faktör altında yüksek yüklenme gösterdiği varsayılmaktadır. Gelecekteki çalışmalar, bu tek faktörlü yapının Türk popülasyonunda daha ayrıntılı bir şekilde doğrulanmasını sağlayabilir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: 5 maddeden oluşmaktadır. Cevaplar 5’li Likert tipi bir derecelendirme şeması ile toplanmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama versiyonu) ve İngilizce (Orijinal versiyon).

Popülasyon Grubu: Dupuytren kontraktürü tanısı almış hastalar.

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle yetişkin popülasyon).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki klinik popülasyon üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Hastanın kendi bildirimine dayalı, kısa ve hızlı uygulanabilir anket formudur.

Anahtar Kelimeler

El cerrahisi, öz bildirim ölçeği, hasta sonuçları, adaptasyon, psikometri, sağlık bilimleri, test-tekrar test, klinik ölçüm.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi verilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Özge İpek Dongaz)

Yazışma Adresi: Sorumlu Yazar: Özge İpek Dongaz (Detaylı kurumsal adres bilgisi kaynakta belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Southampton Dupuytren Skorlama Şeması Anketinin Türkçe adaptasyonu 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme koşulları hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Özge İpek Dongaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Klinik veya akademik kullanım amaçlı izinler, yazarın kurumu veya yayıncı tarafından belirlenen protokollere tabidir.

Kaynaklar

• İpek-Dongaz, Ö., Karalezli, N., Erciyes, O., Bayar, K., & Bayar, B. (2020). Turkish version of The Souhmpton Dupuytren’s Scoring Scheme: Validity and reliability study. Karya Journal of Health Science, 1(2), 1-4.
• Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr
• Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: southampton-dupuytren-skorlama-semasi-anketi-toad.pdf

Southampton Dupuytren Skorlama Şeması Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek toplam 5 maddeden oluşmaktadır. Cevaplar, 5 aşamalı Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanır:

• Sorun yok = 0
• Az rahatsızlık = 1
• Orta rahatsızlık = 2
• Çok rahatsızlık = 3
• Şiddetli rahatsızlık = 4

Yüksek puanlar, Dupuytren kontraktürünün neden olduğu daha yüksek düzeyde rahatsızlığı veya fonksiyonel kısıtlılığı işaret etmektedir.