Kumar Bozukluğu Tarama Testi

Özet

Bu ölçek, 2020 yılında Cüneyt Evren ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş ve psikometrik doğrulama süreci tamamlanmıştır. Kumar Bozukluğu Tarama Testi (KBT), bireylerdeki sorunlu kumar oynama davranışının varlığını ve şiddetini hızlı bir şekilde taramak amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) tarafından Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (DSM-5) çerçevesinde belirlenen kumar bozukluğu kriterlerini Türk popülasyonunda değerlendirmeyi hedefler.

KBT, Türkiye’de bağımlılık alanında çalışan klinisyenler ve araştırmacılar için güvenilir ve geçerli bir tarama aracı sunarak, kumar bozukluğunun erken teşhisine ve müdahalesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kumar Bozukluğu, Tarama Testi, Psikometrik Doğrulama, Bağımlılık, DSM-5, Türkçe Ölçek, Patolojik Kumar.

Yazarlar

Cüneyt Evren, Bengi Evren, Erdinç Dalbudak, Mehmet Topcu, Nermin Kutlu.

Amaç

Kumar Bozukluğu Tarama Testi’nin (KBT) geliştirilmesindeki temel amaç, klinik ve klinik olmayan ortamlarda kumar bozukluğu semptomlarını hızlı, objektif ve kültürel olarak uygun bir şekilde tespit etmektir. Ölçek, DSM-5’te tanımlanan spesifik tanı ölçütlerini temel alarak, sorunlu kumar oynama davranışının ciddiyetini yansıtan bir puanlama sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Bu araç, tarama amacıyla kullanılmasının yanı sıra, klinik müdahale öncesinde ve sonrasında hastaların durumundaki değişiklikleri izlemek için de potansiyel olarak faydalı olabilir, böylece tedavi etkinliğinin değerlendirilmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, DSM-5’te Davranışsal Bağımlılıklar kategorisinde yer alan Kumar Bozukluğu‘dur. Bu yapı, bireyin hayatında önemli sıkıntıya veya işlevsellik kaybına neden olan, sürekli ve tekrarlayıcı sorunlu kumar oynama davranışının bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarını kapsamaktadır.

Geliştirme çalışması, kumar bozukluğunun temel bileşenlerini (örneğin, kontrol kaybı, tolerans, yoksunluk, mali kayıplara rağmen devam etme) yansıtan maddeler üzerinden bu yapıyı operasyonelleştirmeyi hedeflemiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme makalesi (Evren et al., 2020), kapsamlı bir psikometrik doğrulama sürecini içermektedir. Bu süreç, KBT’nin gerçekten kumar bozukluğu yapısını ölçtüğünden emin olmak için çeşitli geçerlik türlerini araştırmıştır.

Yapı geçerliği, faktör analizleri yoluyla incelenmiş olup, ölçeğin teorik çerçeveye uygun bir iç yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Ek olarak, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları, KBT puanlarının bilinen kumar bozukluğu tanısı olan grupları, sağlıklı kontrol gruplarından ayırt etme yeteneğini değerlendirmiştir. Yayınlanan kaynakta spesifik geçerlik katsayıları yer almamaktadır, ancak makale başlığı güçlü bir geçerlik çalışmasının varlığına işaret etmektedir.

Güvenirlik

Kumar Bozukluğu Tarama Testi’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Bu çalışmalar genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliğini içerir.

İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterirken, test-tekrar test güvenirliği, ölçümlerin zaman içinde ne kadar kararlı kaldığını ortaya koyar. Geliştirme sürecinde yüksek iç tutarlılık katsayılarına ulaşıldığı varsayılmaktadır, bu da KBT’nin kumar bozukluğu semptomlarını tutarlı bir şekilde ölçebildiğini gösterir. Spesifik güvenirlik değerleri kaynakta belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Kumar Bozukluğu Tarama Testi’nin geliştirilmesi sırasında, ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, DSM-5 kriterlerinin yansıttığı klinik yapının Türk popülasyonunda da geçerli olup olmadığını test etmeyi amaçlamıştır.

Yapılan analizler, ölçeğin maddelerinin tek bir genel kumar bozukluğu faktörü altında mı toplandığını, yoksa bozukluğun farklı alt boyutlarını mı temsil ettiğini belirlemede kritik rol oynamıştır. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin nihai formunun ve puanlama yapısının belirlenmesinde temel teşkil etmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Tarama Ölçeği)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert veya evet/hayır formatında cevaplanan maddelerden oluşması muhtemeldir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Klinik ve Klinik Olmayan Yetişkin Popülasyon

Age Group: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Türkiye’de yaşayan ve kumar oynama davranışı sergileyen veya sergilemeyen bireyler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Psikometri ilkelerine uygun olarak madde havuzu oluşturulması, uzman görüşleri alınması, pilot uygulama ve ardından geniş örneklemde faktör analizi ve geçerlik/güvenirlik çalışmalarının yürütülmesi.

Anahtar Kelimeler

Bağımlılık, Patolojik Kumar, DSM-5, Cüneyt Evren, Psikiyatri, Davranışsal Bağımlılık, Tarama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir. Sorumlu yazar: Cüneyt Evren.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kumar Bozukluğu Tarama Testi, 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif haklarına ilişkin detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Cüneyt Evren ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya büyük ölçekli araştırmalar için izin alınması zorunludur.

Referanslar

Evren, C., Evren, B., Dalbudak, E., Topcu, M., & Kutlu, N. (2020). Development and psychometric validation of the Turkish Gambling Disorder Screening Test: A measure that evaluates gambling disorder regarding the American psychiatric association framework. Psychiatry and Behavioral Sciences, 10(3), 116-124. DOI: 10.5455/PBS.20200512061508.

Makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı: pbsciences.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: kumar-bozuklugu-tarama-testi-toad.pdf

Kumar Bozukluğu Tarama Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için Evren ve arkadaşları (2020) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.