Sosyal Sağlık Ölçeği

Özet

Sosyal Sağlık Ölçeği (SSÖ), bireylerin sosyal refah düzeylerini ve çevreleriyle kurdukları ilişkilerin kalitesini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, 2021 yılında Beyza Erkoç tarafından gerçekleştirilen ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı ve Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini kanıtlamayı amaçlamıştır. Çalışma kapsamında, ölçeğin yapısal geçerliği ve iç tutarlılık katsayıları detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Bu çalışma, Sosyal Sağlık Ölçeği’nin Türk psikoloji ve sosyal bilimler alanında kullanılması için önemli bir adım teşkil etmektedir. Ölçek, özellikle bireylerin toplulukla bütünleşme, sosyal katkı, sosyal kabul ve sosyal tutarlılık gibi sosyal refah boyutlarını değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Sağlık, Uyarlama, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Sosyal Refah.

Yazarlar

Beyza Erkoç (Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı).

Amaç

Sosyal Sağlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sosyal işlevsellik düzeylerini, çevreleriyle etkileşimlerini ve toplumsal bütünleşme hislerini bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Sosyal sağlık, bireyin toplumsal rolünü yerine getirme yeteneği, sosyal ilişkilerinden aldığı tatmin ve toplumun genel sağlığına katkıda bulunma derecesi gibi çok boyutlu bir yapıyı temsil eder.

Türkçe uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu ölçeği, Türk kültürüne özgü dilsel ve psikometrik gereklilikleri karşılayarak bilimsel araştırmaların hizmetine sunmaktır. Bu, özellikle eğitim, klinik psikoloji ve sosyal hizmetler alanlarında sosyal sağlığın nicel olarak değerlendirilmesine olanak tanır.

Yapı (Konstrukt)

Sosyal Sağlık Ölçeği, bireyin genel sosyal sağlık düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle Corey Keyes’in ruh sağlığı sürekliliği modeli bağlamında incelenir ve aşağıdaki temel boyutları içermesi beklenir:

• Sosyal Bütünleşme: Bireyin kendini topluluğun bir parçası olarak görme derecesi.
• Sosyal Kabul: Bireyin toplumdaki diğer insanlara karşı olumlu bir bakış açısına sahip olması.
• Sosyal Katkı: Bireyin topluma faydalı olduğunu ve değer kattığını hissetmesi.
• Sosyal Tutarlılık: Bireyin toplumun işleyişini, kalitesini ve geleceğini anlamlandırma yeteneği.
• Sosyal Gerçekleşme: Bireyin toplumun potansiyelini ve gelişimini algılama düzeyi.

Geçerlik

Sosyal Sağlık Ölçeği’nin Türkçe geçerlik çalışması, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda, genellikle yapı geçerlik çalışmaları temel alınmıştır.

Uyarlama çalışmasında kullanılan temel geçerlik yöntemleri arasında, yapısal geçerliği test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yer almaktadır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu ve iyi uyum endeksleri sergilediğini göstermiştir. Ek olarak, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, ölçeğin depresyon, yaşam doyumu veya diğer psikososyal değişkenlerle beklenen yönde ilişkiler sergilediği rapor edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamandan bağımsız olarak tutarlı ve kararlı olduğunu göstermek için yapılmıştır. Güvenirlik için en yaygın kullanılan yöntem olan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Genellikle, Sosyal Sağlık Ölçeği’nin alt boyutları ve toplam puanı için hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin literatürde kabul edilebilir düzeyler olan 0.70 ve üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu ve ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Test-tekrar test güvenirlik analizleri de, puanların zaman içinde istikrarlı kaldığını doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk kültürüne uygunluğunu incelemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin temel yapısını keşfetmeye yardımcı olmuş ve orijinal ölçekte bulunan faktör sayısının Türkçe veri seti için de uygunluğunu belirlemiştir. İkinci aşamada ise, teorik olarak beklenen faktör yapısının (genellikle beş boyutlu sosyal sağlık yapısı) veri tarafından ne kadar iyi desteklendiğini test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri ve genel popülasyon örneklemleri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır).

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Erkoç (2021) çalışmasında spesifik olarak belirtilmese de, uyarlama çalışmalarında genellikle üniversite öğrencileri ağırlıklı bir örneklem grubu kullanılır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Refah, Psikometrik Özellikler, Kültürel Uyarlama, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Beyza Erkoç.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Beyza Erkoç, 2021 uyarlama çalışmasının sorumlu yazarıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sosyal Sağlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Beyza Erkoç ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarın ve orijinal ölçek geliştiricilerinin izinleri gerekebilir. Ölçeğin kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: sosyal-saglik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erkoç, B. (2021). Sosyal Sağlık Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(5), 1455-1466.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Sosyal Sağlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde sağlanmamıştır. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.