Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme- 30 Ölçeği

Özet

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme- 30 Ölçeği (SKDD-30), okul öncesi dönemdeki çocukların duygusal, davranışsal ve sosyal uyum düzeylerini taramak amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış bir ölçektir. Bu araç, hem olumlu sosyal yeterlilikleri hem de potansiyel uyum sorunlarını (içselleştirilmiş ve dışsallaştırılmış davranışlar) değerlendirerek, çocukların genel psikososyal gelişimini bütüncül bir bakış açısıyla ele almayı amaçlar. Ölçek, 30 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi Dönem, Sosyal Yetkinlik, Davranış Değerlendirme, Duygusal Uyum, Kızgınlık, Saldırganlık, Anksiyete, İçedönüklük, Uyarlama Ölçeği.

Yazarlar

Feyza Çorapçı, Nilay Aksan, Deniz Arslan-Yalçın, Burcu Yağmurlu.

Amaç

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme- 30 Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi çağdaki çocuklarda gözlemlenen duygusal ve davranışsal uyum problemlerini erken aşamada tespit etmektir. Ölçek, çocukların sosyal ortamlardaki yeterliliklerini ve aynı zamanda riskli davranış kalıplarını (saldırganlık veya içe kapanıklık) belirleyerek, eğitimciler ve ruh sağlığı uzmanları için önemli bir tarama aracı işlevi görür.

Bu araç, özellikle okul öncesi dönemde sosyal ve duygusal alanlarda destek ihtiyacı olan çocukları saptamaya ve bu gruplar için uygun müdahale programlarını planlamaya olanak tanır.

Yapı

SKDD-30, çocukların davranışsal spektrumunu kapsayan üç ana boyutu ölçen çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu alt boyutlar, hem yeterlilikleri hem de sorun alanlarını kapsamaktadır:

• Sosyal Yetkinlik: Empati, yardımseverlik ve sosyal etkileşim kurma becerileri gibi olumlu sosyal davranışları ölçer.
• Kızgınlık-Saldırganlık: Dışsallaştırılmış davranış sorunlarını, yani öfke kontrolü eksikliğini, hayal kırıklığına karşı tolerans düşüklüğünü ve fiziksel/sözel saldırganlık eğilimlerini değerlendirir.
• Anksiyete-İçedönüklük: İçselleştirilmiş davranış sorunlarını, yani kaygı, çekingenlik, sosyal geri çekilme ve duygusal ifadelerde kısıtlılık gibi durumları ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak girişinde spesifik geçerlik katsayısı bilgisi sağlanmamıştır. Ancak, yayımlanan akademik makalede (Çorapçı ve ark., 2010), ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması sırasında yapı geçerliği çalışmalarının yürütüldüğü belirtilmektedir. Bu çalışmalar, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamayı hedefler.

Detaylı geçerlik analizleri ve faktör yükleri için araştırmacıların orijinal uyarlama çalışmasına başvurması gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak girişi spesifik güvenirlik katsayısı bilgisi sunmamaktadır. Akademik bir uyarlama çalışması olarak, ölçeğin maddelerinin kendi içinde tutarlılığını gösteren iç tutarlılık (Cronbach Alfa) katsayılarının ve büyük olasılıkla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin makalede detaylıca rapor edildiği kabul edilmelidir.

Faktör Analizi

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği, toplam 30 maddeden oluşmakta ve uyarlama çalışması sonucunda orijinal ölçeğin yapısını yansıtan üç temel faktöre ayrılmaktadır. Her bir faktör 10 madde ile temsil edilmektedir. Bu üç boyutlu yapı, keşifçi faktör analizi sonuçlarına göre belirlenmiştir. Bu analiz, ölçeğin okul öncesi dönemi çocuklarının davranışlarını Sosyal Yetkinlik, Kızgınlık-Saldırganlık ve Anksiyete-İçedönüklük olarak üç farklı alanda başarılı bir şekilde ayırt ettiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (6’lı)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Dönem Çocukları (Öğretmen veya Veli Raporlaması)

Yaş Grubu: Okul öncesi dönem (Genellikle 3-6 yaş)

Popülasyon Detayları: Türk çocuk popülasyonu üzerinde standardizasyon çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, gözlemci (öğretmen veya ebeveyn) tarafından doldurulan 6’lı Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır (1= hiç katılmıyorum – 6= tamamen katılıyorum). Yüksek puanlar ilgili boyutta yüksek düzeyde davranış veya yetkinliği gösterir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Yetkinlik, Davranışsal Sorunlar, Okul Öncesi Tarama, İçselleştirilmiş Sorunlar, Dışsallaştırılmış Sorunlar, Feyza Çorapçı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Feyza Çorapçı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Yok

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Boğaziçi Üniversitesi (Orijinal makalede belirtilmiştir)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2010 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri, sorumlu yazar Feyza Çorapçı veya bağlı bulunduğu kurum üzerinden temin edilmelidir. Ölçek, akademik araştırmalarda kullanıma açıktır ancak ticari amaçlı kullanım için izin gerekebilir.

Kaynaklar

Çorapçı, F., Aksan, N., Arslan-Yalçın, D., ve Yağmurlu, B. (2010). Okul öncesi dönemde duygusal, davranışsal ve sosyal uyum taraması: Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(2), 63-74.

Orijinal makalenin çevrimiçi bağlantısı: scopemed.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sosyal-yetkinlik-ve-davranis-degerlendirme-30-olcegi-toad.pdf

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme- 30 Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 30 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme, 6’lı Likert tipi formatındadır (1= hiç katılmıyorum – 6= tamamen katılıyorum).

• Sosyal Yetkinlik (10 madde): Zorda olan bir çocuğu teselli eder ya da ona yardımcı olur.
• Kızgınlık-Saldırganlık (10 madde): Kolaylıkla hayal kırıklığına uğrayıp sinirlenir.
• Anksiyete-İçedönüklük (10 madde): Yüz ifadesi duygularını belli etmez.