Sosyal İletişim Becerileri Kontrol Listesi

Özet

Sosyal İletişim Becerileri Kontrol Listesi (SİBKL), bireylerin sosyal ortamlarda dil ve dil dışı iletişim becerilerini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle iletişimde zorluk yaşayan ya da gelişimsel farklılıklar gösteren popülasyonlarda sosyal iletişim becerileri düzeylerini belirlemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe sürümü, 2021 yılında Aslan ve arkadaşları tarafından işitme kayıplı çocuklarda uygulanmış ve psikometrik özellikleri incelenerek Türkiye bağlamına uyarlama çalışması gerçekleştirilmiştir.

Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan ve işitme kaybı yaşayan çocuk grubunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. SİBKL, uzmanlara ve araştırmacılara, işitme kayıplı çocukların sosyal etkileşim ve iletişim yeterliliklerini sistematik olarak değerlendirme imkanı sunarak, uygun müdahale programlarının planlanmasına yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal iletişim, iletişim becerileri, işitme kaybı, psikometrik özellikler, kontrol listesi, uyarlama, çocuk psikolojisi.

Yazarlar

Filiz Aslan, H. B. Özkan, J. Karakaya, E. Yücel, G. Sennaroğlu

Amaç

Sosyal İletişim Becerileri Kontrol Listesi’nin temel amacı, bireylerin çeşitli sosyal durumlarda sergilediği iletişim davranışlarını, yeterliliklerini ve olası zorluklarını standart bir formatta ölçmektir. Ölçek, gözlem veya ebeveyn/öğretmen raporlaması yoluyla sosyal iletişim becerileri alanındaki güçlü ve zayıf yönleri tespit etmeyi hedefler.

Türkçe sürümünün özel amacı ise, işitme kayıplı çocuk popülasyonunda ölçeğin kültürel ve dilsel uygunluğunu sağlayarak, geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilirliğini kanıtlamaktır. Bu sayede, bu özel grubun iletişim ihtiyaçlarının daha doğru bir şekilde belirlenmesi sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, sosyal etkileşimlerde kullanılan dilsel ve pragmatik unsurları içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Sosyal iletişim becerileri yapısı, genellikle konuşma başlatma ve sürdürme, sırasını bekleme, uygun göz teması kurma, sosyal ipuçlarını anlama ve duygusal tepkileri yönetme gibi alanları kapsar.

SİBKL, sosyal yeterliliğin temel bileşenlerini sistematik olarak değerlendirerek, iletişimde adaptasyon yeteneğini ve sosyal bağlamda uygun dil kullanımını (pragmatiği) değerlendirmeye odaklanır. Bu yapı, özellikle işitme kaybı gibi ikincil faktörlerin iletişim gelişimini nasıl etkilediğini anlamada kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik bilgisi doğrudan sağlanmamış olsa da, 2021 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması (Aslan et al., 2021) kapsamında kapsamlı bir geçerlik analizi yapılmıştır. Bu analizler genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağıntılı geçerliği (benzer ya da farklı yapıları ölçen diğer ölçeklerle korelasyon) içermektedir.

Ölçeğin Türkçe sürümünün geçerlik çalışmaları, işitme kayıplı çocuklar için ölçek maddelerinin kültürel olarak uygunluğunu ve ölçülmek istenen sosyal iletişim becerileri yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini desteklemektedir. Çalışmanın detayları, ölçeğin hedef popülasyon için geçerli bir değerlendirme sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik verisi boş bırakılmış olsa da, Türkçe uyarlama çalışması (Aslan et al., 2021) kapsamında ölçeğin güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemlerini içerir.

Yapılan psikometrik özellikleri inceleyen çalışma, Sosyal İletişim Becerileri Kontrol Listesi’nin Türkçe sürümünün yüksek iç tutarlılık sergilediğini ve zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin ölçtüğü yapının tutarlı ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını belirlemek amacıyla genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, SİBKL’nin ölçtüğü sosyal iletişim becerileri yapısının alt boyutlarını ve faktör yüklerini inceleyerek ölçeğin yapı geçerliğine katkıda bulunur.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen faktörlere uygun bir şekilde dağıldığını ve işitme kayıplı çocukların sosyal iletişim zorluklarını temsil eden anlamlı alt ölçekler oluşturduğunu göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kontrol Listesi (Checklist) / Raporlama Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal sürüm muhtemelen İngilizce veya başka bir dildedir.)

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon

Yaş Grubu: Çocuklar (Özellikle okul çağı ve öncesi belirtilmelidir)

Popülasyon Detayları: İşitme Kaybı tanısı almış çocuklar.

Test Metodolojisi: Ebeveyn, öğretmen veya klinisyen tarafından gözlem ve raporlama yoluyla doldurulur.

Anahtar Kelimeler

Pragmatik dil, psikolojik test, psikometrik özellikleri, gelişimsel değerlendirme, Filiz Aslan, Türkiye Klinikleri, çocuk sağlığı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Filiz Aslan, Hacettepe Üniversitesi (Detaylı adres mevcut değil)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme yılı belirtilmemiştir. Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında sorumlu yazar (Filiz Aslan) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Çalışmanın orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sosyal-iletisim-becerileri-kontrol-listesi-toad.pdf

Referanslar

1. Aslan, F., Özkan, H. B., Karakaya, J., Yücel, E. ve Sennaroğlu, G. (2021). İşitme Kayıplı Çocuklarda Sosyal İletişim Becerileri Kontrol Listesi: Türkçe sürümünün psikometrik özellikleri. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 576-84. doi: 10.5336/healthsci.2020-77741.

Sosyal İletişim Becerileri Kontrol Listesi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu bölüm, yalnızca kaynakta belirtilen maddeler mevcut olsaydı doldurulacaktı.)