Sosyal Medyada Estetik İşlem Yaptırma Algısı Ölçeği

Özet

Sosyal Medyada Estetik İşlem Yaptırma Algısı Ölçeği (SMEİAYÖ), bireylerin sosyal medya platformlarının etkisi altında estetik cerrahi veya benzeri işlemlere yönelik algılarını, tutumlarını ve bu işlemlerin gerekliliğine dair inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle sosyal medyanın güzellik standartları üzerindeki rolünü ve bu durumun estetik müdahaleleri bir ihtiyaç olarak algılamaya yol açıp açmadığını incelemektedir.

Ölçek, Gül Dilek Türk ve Seda Bayrakcı tarafından 2020 yılında geliştirilmiş olup, sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte toplumsal estetik algılarındaki değişimi bilimsel olarak tespit etmeyi hedefler. Ölçek, toplam 18 maddeden ve 4 faktörden oluşan bir yapıya sahiptir. Derecelendirme sistemi olarak 5’li Likert tipi kullanılmaktadır. Yapısal geçerliliği Faktör Analizi yöntemleriyle, güvenilirliği ise Cronbach Alpha katsayısı ile başarılı bir şekilde test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya, Estetik İşlem, Algı, Beden İmajı, Psikometrik Ölçek, Faktör Analizi, Cronbach Alpha, Güzellik Standartları.

Yazarlar

Gül Dilek Türk, Seda Bayrakcı

Amaç

Sosyal Medyada Estetik İşlem Yaptırma Algısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sosyal medya içeriğiyle yoğun etkileşimi sonucunda estetik işlemlere karşı geliştirdikleri algı ve tutum düzeylerini güvenilir bir şekilde saptamaktır. Ölçek, sosyal medya platformlarında idealize edilmiş görsellerin ve estetik cerrahi reklamlarının yayılmasının, kullanıcıların beden memnuniyetini nasıl etkilediğini ve bu durumun estetik müdahaleye yönelme eğilimini nasıl artırdığını ölçmeyi hedefler.

Bu araç, aynı zamanda estetik işlemlerin toplumsal bir norm veya zorunluluk olarak kabul edilme derecesini belirlemekte kritik bir rol oynar. Araştırmacılar, bu ölçeği kullanarak, estetik cerrahiye dair sosyal medya kaynaklı yanlış bilgilendirmelerin etkilerini ve estetik işlemlerin bir ihtiyaç olarak algılanıp algılanmadığını derinlemesine inceleyebilirler.

Yapı

SMEİAYÖ, sosyal medya içeriğiyle etkileşim sonucunda oluşan estetik algısını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, idealize edilmiş güzellik standartlarına maruz kalmanın kişisel tatminsizliği artırarak estetik müdahaleleri normalize etme sürecini inceleyen psikolojik bir yapıyı hedef alır.

Ölçeğin kuramsal yapısı, 4 ana faktör altında toplanmış 18 maddeden oluşmaktadır. Bu faktörler, sosyal medyanın etkileri altında estetik işlemlere yönelik algının çeşitli alt boyutlarını (örneğin, estetik cerrahiye dair bilgi kirliliği, estetik işlemlerin toplumsal normalleşmesi ve kişisel ihtiyaç olarak algılanması) ölçmektedir. Bu çok faktörlü yapı, sosyal medyanın karmaşık ve çeşitli etkilerini ayrıntılı olarak analiz etme olanağı sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, geliştirme çalışması kapsamında Faktör Analizi uygulanarak incelenmiştir. Bu analizde, 18 maddenin kuramsal olarak beklenen 4 faktörlü yapı altında anlamlı yükler verdiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı yapıyı tutarlı ve geçerli bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, güvenilirlik analizlerinde standart bir yöntem olan Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Çalışmada elde edilen yüksek Cronbach Alpha değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin araştırmalarda istikrarlı ve güvenilir sonuçlar üretebileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Sosyal Medyada Estetik İşlem Yaptırma Algısı Ölçeği, yürütülen keşfedici faktör analizi (KFA) sonucunda toplam 18 maddeden oluşan ve 4 faktörlü bir yapı sergilemiştir. Bu 4 faktör, sosyal medyanın estetik algısı üzerindeki farklı etkileşim biçimlerini yansıtmaktadır.

Faktör yapısının belirlenmesi, sosyal medya kaynaklı estetik algıdaki değişimlerin tek boyutlu değil, çeşitli bileşenlerin bir araya gelmesiyle oluştuğunu göstermiştir. Bu yapı, araştırmacıların estetik işlemlere yönelik tutumları etkileyen spesifik faktörleri (örneğin, yanıltıcı bilgiye maruz kalma veya sosyal karşılaştırma eğilimi) ayrı ayrı incelemesine olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sosyal medyayı aktif kullanan genel popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri örneklem olarak alınmıştır).

Popülasyon Detayları: Ölçek, sosyal medya kullanımı ve estetik işlemlere dair içeriklere maruziyet açısından standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak yanıtlanır:

• Kesinlikle katılıyorum (5)
• Katılıyorum (4)
• Kararsızım (3)
• Katılmıyorum (2)
• Kesinlikle katılmıyorum (1)

Anahtar Kelimeler

Sosyal Psikoloji, Sağlık Psikolojisi, Medya Etkisi, Beden Algısı, Estetik İşlem Yaptırma Eğilimi, Psikometri, Sosyal Medya Kullanımı, Algı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Gül Dilek Türk)

Yazışma Adresi: Kaynak makalede belirtilen kurumsal adres (Detaylı bilgi için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sosyal Medyada Estetik İşlem Yaptırma Algısı Ölçeği, 2020 yılında akademik bir makale kapsamında Gül Dilek Türk ve Seda Bayrakcı tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar Gül Dilek Türk ([email protected]) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: sosyal-medyada-estetik-islem-yaptirma-algisi-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Türk, G., ve Bayrakcı, S. (2020). Sosyal Medya ve Toplumda Değişen Estetik İşlem Yaptırma Algısı. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 10(39), 118-135.

DOI: https://doi.org/10.5824/ajit-e.2019.4.005

Makale İndirme Bağlantısı: dergipark.org.tr

Sosyal Medyada Estetik İşlem Yaptırma Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Sosyal medya yoluyla estetik cerrahi hakkında yanlış bilgilere sahip olduğumu fark ettim.
• Sosyal medya ile birlikte estetik işlemlerin bir ihtiyaç olduğunu düşünmeye başladım.

(Not: Ölçek toplam 18 maddeden oluşmasına rağmen, kaynakta sadece iki örnek madde sağlanmıştır.)