Sosyal İzolasyon Ölçeği

Özet

Sosyal İzolasyon Ölçeği (SİÖ), Behmen Çelikbaş ve Ayşegül Tatar tarafından 2021 yılında Türkçede geliştirilen psikometrik bir araçtır. Bu çalışma, yalnızca SİÖ’nün değil, aynı zamanda Yalnızlık Ölçeği ve Yalnızlık Tercihi Ölçeği’nin de geliştirilmesi ve ilk geçerlik çalışmalarını kapsamaktadır. Ölçeğin temel amacı, bireylerin sosyal çevrelerinden nesnel olarak ayrılma durumlarını, yani sosyal izolasyon düzeylerini ölçmektir. Geliştirme süreci, sosyal izolasyon yapısının yalnızlık gibi sübjektif duygusal durumlardan ayrıştırılarak ölçülmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Bu ölçek geliştirme çalışması, alanyazındaki eksikliği gidermeyi ve sosyal izolasyonun psikolojik ve sosyal etkilerini araştırmada kullanılabilecek güvenilir bir enstrüman sunmayı amaçlamıştır. Çalışma, ölçeğin yapısal özelliklerini belirlemek üzere tasarlanmış olup, ilk geçerlik ve güvenirlik bulgularını sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sosyal izolasyon, yalnızlık, yalnızlık tercihi, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Behmen Çelikbaş, Ayşegül Tatar

Amaç

Sosyal İzolasyon Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sosyal ilişkiler ağına katılım eksikliğini veya sosyal etkileşimden uzaklaşma durumlarını nicel olarak ölçebilecek standardize edilmiş bir araç sağlamaktır. Bu ölçek, sosyal izolasyon kavramını, öznel bir duygu olan yalnızlıktan (loneliness) ayrıştırarak, sosyal ilişkilerin miktar ve kalitesindeki nesnel yoksunluğu değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle Türkiye bağlamında sosyal izolasyonun yaygınlığını, risk faktörlerini ve farklı demografik gruplar üzerindeki etkilerini inceleyecek araştırmacılara sağlam bir metodolojik zemin sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, sosyal izolasyonun ruh sağlığı üzerindeki etkilerini araştıran klinik ve akademik çalışmalara katkıda bulunmak hedeflenmiştir.

Yapı

Sosyal İzolasyon Ölçeği, psikolojik bir yapı olarak Sosyal İzolasyon‘u ölçmektedir. Sosyal izolasyon, bireyin toplumsal ağlardan veya yakın ilişkilerden yoksun olması durumunu ifade eder. Bu yapı, genellikle şu boyutları içerir:

• Sosyal İlişki Yoksunluğu: Bireyin düzenli ve anlamlı sosyal etkileşimlerinin olmaması.
• Sosyal Ağın Sınırlılığı: Bireyin sahip olduğu arkadaş, aile veya tanıdık çevresinin sayıca ve işlevsel olarak yetersiz olması.
• Toplumsal Geri Çekilme: Bireyin bilinçli veya koşullar gereği toplumsal aktivitelere katılmaktan kaçınması.

Bu ölçek, sosyal izolasyonu, yalnızlık tercihinden (yalnız kalmayı isteme) ve yalnızlık hissinden (sosyal ilişkilerdeki algılanan eksiklik) ayırarak, daha çok davranışsal ve çevresel bir durumu yansıtmaktadır.

Geçerlik

Sosyal İzolasyon Ölçeği’nin geliştirme çalışması, “ilk geçerlik çalışmaları”nı içermektedir. Ölçek geliştirme sürecinde, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla), ölçüt bağıntılı geçerlik (benzer veya farklı yapıları ölçen diğer ölçeklerle korelasyon) ve içerik geçerliği (uzman görüşleri) incelenir.

Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, çalışmanın akademik bir dergide yayınlanması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü destekleyen geçerlik kanıtlarının sunulduğunu göstermektedir. Bu kanıtlar, ölçeğin gerçekten sosyal izolasyon yapısını ölçtüğünü doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Ölçek geliştirme çalışmalarının bir parçası olarak, Sosyal İzolasyon Ölçeği’nin güvenirlik analizleri de yapılmıştır. Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılık derecesini ifade eder. Tipik olarak iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliği yöntemleri kullanılır.

Kaynakta spesifik güvenirlik değerleri sunulmamıştır. Ancak, ölçeğin bilimsel olarak kabul görmesi için gerekli olan yüksek iç tutarlılık katsayılarına sahip olması beklenmektedir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Sosyal İzolasyon Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış, ardından yapının doğrulanması için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olması muhtemeldir.

Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak öngörülen sosyal izolasyon yapısını ne ölçüde temsil ettiğini ve ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın başlığı, üç farklı ölçeğin geliştirildiğini gösterdiğinden, SİÖ’nün diğerlerinden bağımsız ve ayırt edici bir yapıya sahip olduğu faktör analizi sonuçlarıyla desteklenmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Yetişkinler)

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Çalışmanın doğası gereği genellikle yetişkin örneklem kullanılmıştır).

Popülasyon Detayları: Çalışmanın örneklem detayları kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri (Self-report inventory)

Anahtar Kelimeler

Sosyal izolasyon, psikometrik araç, faktör analizi, psikoloji, sosyal bilimler, Çelikbaş ve Tatar, 2021.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Behmen Çelikbaş

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sosyal İzolasyon Ölçeği, 2021 yılında yayımlanan akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Behmen Çelikbaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için özel izinler gerekebilir.

Test Yılı: 2021

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücret talep edilmez, ancak bu durum yazarın politikalarına bağlıdır.

Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sosyal-izolasyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çelikbaş, B. & Tatar, A. (2021). Yalnızlık Ölçeği, Yalnızlık Tercihi Ölçeği ve Sosyal İzolasyon Ölçeği: Geliştirme ve ilk geçerlik çalışmaları. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(43), 665-676. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.847

Sosyal İzolasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sosyal İzolasyon Ölçeği’nin maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde açıkça listelenmemiştir. Maddelere erişim için orijinal yayın olan Çelikbaş & Tatar (2021) makalesine başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.