İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği

Öz

İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği (İÖUÖ), Tayran ve Ulupınar (2011) tarafından sağlık çalışanlarının hastane ortamlarında enfeksiyon kontrolü amacıyla uygulanan izolasyon önlemlerine ne düzeyde uyum sağladıklarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş öz-bildirim tipi bir psikometrik araçtır. Geliştirme çalışması kapsamında ölçeğin yapısal geçerlik ve güvenirlik özellikleri detaylıca incelenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda İÖUÖ, toplam 18 maddeden ve dört alt boyuttan oluşan çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu yapı, toplam varyansın %50.502’sini açıklamaktadır. Ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu (toplam Cronbach alfa değeri 0.85) tespit edilmiştir, bu da ölçeğin izolasyon protokollerine uyumu değerlendirmede güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

İzolasyon Önlemleri, Uyum, Enfeksiyon Kontrolü, Hemşirelik, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Nurgül Tayran, Sibel Ulupınar.

[quads id=5]

Amaç

İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği’nin temel amacı, sağlık hizmeti sunucularının, özellikle de hemşirelerin ve hastane personelinin, hastane enfeksiyonlarını önlemede hayati rol oynayan izolasyon önlemlerine yönelik davranışsal uyum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, uyumdaki eksiklikleri tespit ederek, hedefe yönelik eğitim ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel bir zemin sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, sağlık kurumlarında enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik politikaların etkinliğini değerlendirmede ve personel performansını izlemede önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, hemşirelik araştırmalarında bu alandaki davranışsal faktörleri incelemek için standart bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Yapı

İÖUÖ, izolasyon protokollerine uyumu dört farklı boyutta ele alan çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu dört boyut, uyum davranışının farklı yönlerini kapsayarak, sadece genel bir skor yerine daha ayrıntılı bir profil sunar. Ölçeğin yapılandırılmış olması, araştırmacıların uyumun hangi spesifik alanlarında zorluk yaşandığını veya başarılı olunduğunu belirlemesine olanak tanır.

Ölçek, sağlık personelinin teorik bilgiye sahip olmanın ötesinde, bu bilgiyi pratik uygulamaya ne ölçüde aktardığını ölçmeyi amaçlar. Bu yapı, enfeksiyon kontrol kurallarına bağlılık, kişisel koruyucu ekipman kullanımı ve prosedürlere uygunluk gibi bileşenleri içermektedir.

Geçerlik

İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, içerik ve yapı geçerliği olmak üzere iki ana yöntemle gerçekleştirilmiştir. İçerik geçerliği, alanında uzman kişilerin görüşleri alınarak sağlanmış, böylece maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise faktör analizi kullanılarak test edilmiştir. Analiz sonucunda, ölçeğin teorik beklentilerle tutarlı olarak dört boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu dört boyutlu yapı, toplam varyansın %50.502 gibi tatmin edici bir oranını açıklamaktadır, bu da ölçeğin yapısal geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. İç tutarlılık analizi için Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin geneli için elde edilen Cronbach alfa değeri 0.85’tir; bu değer, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise 0.52 ile 0.80 arasında değişmektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla Test-Tekrar Test analizi ve korelasyona dayalı madde analizleri uygulanmıştır. Bu yöntemler, ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar üreterek kararlı bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini belirlemek için Keşfedici Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçtaki madde havuzundan en uygun ve psikometrik olarak güçlü olan 18 maddenin seçilmesini sağlamıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Bu dört faktör, ölçekteki toplam varyansın %50.502’sini açıklamaktadır. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak öngörülen uyum yapısını yeterince temsil ettiğini ve faktör yüklerinin bu dört alt boyuta mantıksal olarak dağıldığını göstermektedir. Ölçeğin nihai formu 18 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: 4 faktörlü, 18 maddelik öz-bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık çalışanları (Özellikle hemşirelik ve hastane personeli).

Age Group: Çalışan yetişkin popülasyon.

Population Details: Ölçek, enfeksiyon kontrol ve izolasyon önlemleri uygulamakla yükümlü profesyonellerin uyumunu ölçmek için tasarlanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır:

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 3 = Fikrim yok
• 4 = Katılıyorum
• 5 = Kesinlikle katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Sağlık Yönetimi, Uyum Davranışı, Likert Ölçeği, Hemşirelik, Hastane Enfeksiyonları, Psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Sorumlu Yazar (Nurgül Tayran) ile iletişim için e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Nurgül Tayran ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım koşulları için yazarın izni önemlidir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve ek bilgileri içeren PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: izolasyon-onlemlerine-uyum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Tayran, N.,& Ulupınar, S. (2011). Bir ölçek geliştirme çalışması: İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 19 (2), 89-98.

[quads id=5]

İzolasyon Önlemlerine Uyum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde açıkça listelenmemiştir. Ölçek, 4 faktörlü ve 18 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır (1=kesinlikle katılmıyorum, 5=kesinlikle katılıyorum).