Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği

Özet

Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği (SDEYÖ), okul yöneticilerinin sosyal-duygusal öğrenme alanındaki liderlik davranışlarını ve yeterliliklerini öğretmen görüşleri aracılığıyla ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, Sümeyra Dilek Uylas tarafından 2017 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında Türk kültürüne adapte edilmiştir. Bu çalışma, yöneticilerin okuldaki eğitim liderliği rollerini, özellikle sosyal ve duygusal alanlara odaklanarak değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin temel amacı, okul yöneticilerinin duygusal yeterlilikleri teşvik etme, destekleyici okul iklimi oluşturma ve öğretmenlerin bu alanlardaki gelişimine rehberlik etme düzeylerini belirlemektir. SDEYÖ, özgün bir yabancı dil aracının uyarlama süreciyle elde edilmiş olup, psikometrik özellikleri (geçerlik ve güvenilirlik) doktora çalışması içerisinde detaylıca incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği, Okul Yöneticisi, Sosyal-Duygusal Öğrenme, Algı Yönetimi, Eğitim Liderliği, Doktora Tezi, Ölçek Uyarlama.

Yazarlar

Sümeyra Dilek Uylas

Amaç

Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği’nin temel amacı, okul yöneticilerinin sergiledikleri sosyal-duygusal odaklı liderlik davranışlarının öğretmenler tarafından nasıl algılandığını sistematik olarak ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek yöneticilerin duygusal zekâlarını, empati yeteneklerini ve sosyal sorumluluklarını eğitim ortamına nasıl entegre ettiklerini araştırmaya olanak tanır. Ölçek, liderlik uygulamalarının duygusal boyutunu vurgular.

Ölçek, akademik araştırmacılara ve eğitim politikası yapıcılara, yöneticilerin hangi liderlik boyutlarında güçlü olduklarını veya gelişim alanlarına ihtiyaç duyduklarını belirlemede somut veriler sunar. Bu veriler, okul geliştirme programlarının ve yönetici eğitimlerinin sosyal-duygusal yeterlilikler üzerine odaklanmasına rehberlik etmek için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği kavramını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle yöneticinin kendi duygularını yönetme, başkalarının duygularını anlama, destekleyici ve kapsayıcı bir okul kültürü oluşturma ve sosyal-duygusal öğrenmeyi müfredat ve okul politikalarına entegre etme becerilerini içerir. Ölçek, yöneticinin sosyal ve duygusal alanlardaki etkinliğini değerlendirir.

Sosyal-duygusal liderlik, geleneksel liderlik yaklaşımlarından farklı olarak, okulun akademik hedeflerine ulaşmasında duygusal iklimin ve sosyal ilişkilerin merkezi rolünü vurgular. Ölçeğin alt boyutları, büyük olasılıkla, yöneticinin duygusal zekâ kullanımı, destekleyici iletişim ve sosyal farkındalık gibi kritik bileşenleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin uyarlama sürecinin bir parçası olarak doktora tezi (Uylas, 2017) içerisinde kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Orijinal kaynaktan gelen veride geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, uyarlama çalışması kapsamında dil geçerliği, kapsam geçerliği ve yapı geçerliği (Doğrulayıcı Faktör Analizi) çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini ve ilgili diğer yapılarla tutarlılığını test etmeyi amaçlamıştır. Geçerlik sonuçları, ölçeğin Türk eğitim sistemindeki okul yöneticilerinin sosyal-duygusal liderlik özelliklerini ölçmek için psikometrik açıdan yeterli olduğunu göstermiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizleri, Sümeyra Dilek Uylas’ın 2017 tarihli tez çalışmasında sunulmuştur. Güvenilirlik, ölçeğin iç tutarlılığını gösteren istatistiksel yöntemlerle (en yaygın olarak Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) değerlendirilmiştir.

Başarılı bir uyarlama çalışmasında, ölçekten elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları beklenir. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde birbiriyle ilişkili olduğunu ve kararlı sonuçlar verdiğini işaret eder. Kesin güvenilirlik değerleri ve analiz yöntemleri için tezin orijinal metnine başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği’nin faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla uyarlama sürecinde gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin boyut yapısının (faktörlerinin) Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemiştir.

Genellikle, keşfedici faktör analizi (KFA) ve ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısının doğrulanması sağlanır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen çok boyutlu yapısını ortaya koyarak, sosyal-duygusal liderliğin farklı bileşenlerinin ayrı ayrı ölçülebildiğini teyit eder.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Okul yöneticilerinin liderliğini değerlendirenler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Kesitsel Araştırma Yöntemi kullanılarak, katılımcıların okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği davranışlarına ilişkin algıları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Eğitim Yönetimi, Liderlik Davranışları, Okul İklimi, Öğretmen Algıları, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu (Tez Bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Sümeyra Dilek Uylas tarafından doktora tezi kapsamında Türkçeye uyarlanmıştır. Akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle tez yazarından izin alınması tavsiye edilmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için izin ve ücret durumu, yazarın veya telif hakkı sahibinin politikalarına bağlıdır.

Ölçeğin referans yılı 2017’dir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi kaynakta belirtilmemiştir.

Referanslar

• Uylas, S. D. (2017). Okul yöneticilerinin sosyal-duygusal eğitim liderliği ve algı yönetimine ilişkin öğretmen görüşleri (Doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.

Sosyal-Duygusal Eğitim Liderliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi, derecelendirme formatı ve puanlama yönergeleri için Sümeyra Dilek Uylas’ın 2017 tarihli doktora tezine başvurulması gerekmektedir.