Eğitim Yöneticilerinin Teknoloji Liderliği Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Eğitim Yöneticilerinin Teknoloji Liderliği Yeterlikleri Ölçeği (EYTLYÖ), okul yöneticilerinin ve müdürlerinin teknoloji entegrasyonu, yönetimi ve vizyoner liderlik alanlarındaki yeterliklerini ölçmek amacıyla 2012 yılında Köksal Banoğlu tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, eğitim ortamlarında dijital dönüşümü teşvik eden ve yöneten liderlik davranışlarını değerlendirmeye odaklanmaktadır. 5 alt boyutta toplanmış toplam 32 maddeden oluşmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ve faktör yapısının doğrulayıcı analizlerle desteklendiğini göstermiştir. Bu araç, eğitim yönetiminde teknoloji liderliği alanındaki mevcut yeterlik düzeylerini belirlemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teknoloji Liderliği, Eğitim Yöneticileri, Yeterlik Ölçeği, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Okul Yönetimi, Dijital Vatandaşlık.

Yazarlar

Köksal Banoğlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim yöneticilerinin (okul müdürleri ve yardımcıları) hızla değişen dijital çağda sahip olmaları gereken teknoloji liderliği yeterliklerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu yeterlikler, eğitim ortamlarında teknolojinin pedagojik kullanımı, altyapı yönetimi, etik ilkeler ve öğretmenlerin mesleki gelişimi gibi kritik alanları kapsamaktadır.

Geliştirilen bu araç, eğitim kurumlarının teknolojiye adaptasyon süreçlerini değerlendirmek, yöneticilerin güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmek ve bu doğrultuda kişiselleştirilmiş eğitim veya gelişim programları tasarlamak için bir temel oluşturmayı hedeflemektedir.

Yapı

Eğitim Yöneticilerinin Teknoloji Liderliği Yeterlikleri Ölçeği, teknoloji liderliği yapısını beş ana alt boyutta inceleyen çok boyutlu bir yapıdır. Ölçek, toplam 32 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler yöneticilerin teknolojik vizyon oluşturma ve uygulama becerilerini değerlendirmektedir.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Vizyoner Liderlik (12 madde): Okulda teknoloji entegrasyonu için net bir vizyon oluşturma ve bunu gerçekleştirmek üzere işbirlikçi ekipler kurma becerisini ölçer.
• Dijital Çağ Öğrenme Kültürü (3 madde): Öğrenci ve öğretmenlerin teknolojik araçları kullanarak öğrenme ve proje geliştirme süreçlerine verdikleri önemi ve bu kültürü teşvik etme yetkinliğini değerlendirir.
• Mesleki Gelişimde Mükemmellik (8 madde): Yöneticinin teknolojinin etkili kullanımıyla ilgili bilimsel gelişmeleri ve mesleki bilgileri takip etme ve bu bilgileri uygulamaya aktarma yeteneğini inceler.
• Dijital Vatandaşlık (6 madde): Okulda güvenli, yasal ve etik teknoloji kullanımı konusunda politikalar geliştirerek tüm paydaşlara örnek olma sorumluluğunu ölçer.
• Sistematik Gelişim (3 madde): Okul çapında teknoloji kullanımına yönelik araştırma-geliştirme (Ar-Ge) çalışmalarını teşvik etme ve sistematik iyileştirmeyi sağlama becerisini kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hem yapı geçerliğini hem de yordama geçerliğini içermektedir. Yapı geçerliği için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçme aracının toplam varyansın %65.35’ini açıkladığını ve madde faktör yüklerinin 0.522 ile 0.838 arasında değiştiğini göstermiştir (KMO=0.899, p<.001).

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, düzeltme önerilerine bağlı olarak oluşturulan alternatif modeller arasında en iyi model-veri uyumuna sahip modelin tespit edildiğini ortaya koymuştur. Bu modelin uyum indeksleri şöyledir: x²=645.527; x²/sd= 1.416; CFI=.913; NFI=.759; RMSEA=.057. Ölçeğin yordama geçerliğini analiz etmek amacıyla uygulanan ROC eğrisi analizi, geliştirilen ölçme modelinin okul müdürlerinin bilgisayar ve internet kullanım sürelerini sırasıyla %72.2 ve %68.8 duyarlılıkla başarılı bir şekilde yordayabildiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve iki yarı güvenirlik yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin genel faktör iç tutarlık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha) oldukça yüksek olup 0.943 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçme aracının iki yarı güvenirlik katsayıları 0.898 ve 0.914 olarak hesaplanmıştır. Madde-toplam ayırt edicilik indekslerinin ise 0.449 ile 0.675 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin toplam puanı temsil etme gücünün yüksek olduğunu ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliği, hem keşfedici hem de doğrulayıcı faktör analizleri ile detaylıca incelenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), 5 alt boyuttan oluşan yapıyı desteklemiş ve maddelerin faktör yüklerinin güçlü olduğunu göstermiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise AFA ile elde edilen beş faktörlü yapının teorik olarak beklenen modelle ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmiştir. Analiz sonuçları, modelin veri ile kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu gösteren çeşitli uyum indeksleri (özellikle x²/sd ve CFI değerleri) sağlamıştır, böylece ölçeğin yapısal geçerliği pekiştirilmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 32 maddelik, 5 alt boyutlu Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri (Okul Müdürleri ve Müdür Yardımcıları)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Eğitim alanında çalışan profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul yöneticileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Yanıtlar 5’li Likert ölçeği üzerinden değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Teknoloji Entegrasyonu, Liderlik Yeterlikleri, Okul Gelişimi, Güvenirlik, Geçerlik, Faktör Analizi, Cronbach Alpha.

Yazar İletişim Bilgileri

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiş

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım izinleri ve ücret bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2012

Referanslar

Banoğlu, K. (2012). Eğitim Yöneticilerinin Teknoloji Liderliği Yeterlikleri Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 43-65.

Makalenin tam metni bu adresten indirilebilir: biblio.ugent.be.

Eğitim Yöneticilerinin Teknoloji Liderliği Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 5 alt boyut ve toplam 32 maddeden oluşmaktadır:

• Vizyoner Liderlik (12 m): Okulda işbirliği yaptığım bir teknoloji ekibi oluştururum.
• Dijital Çağ Öğrenme Kültürü (3 m): Öğrencilerin ödev ve proje yaparken teknolojik araçlardan yararlanmasının önemini öğretmenlerin kavramasını sağlarım.
• Mesleki Gelişimde Mükemmellik (8 m): Teknolojinin etkili kullanımıyla ilgili bilimsel çalışmaları takip ederim.
• Dijital Vatandaşlık (6 m): Güvenli, yasal ve etik teknoloji kullanımı konusunda eğitim politikası geliştirerek okula örnek olurum.
• Sistematik Gelişim (3 m): Okulda teknoloji kullanımıyla ilgili araştırma-geliştirme çalışmalarının yapılmasını teşvik ederim.