Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği

Özet

Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği (SDBAÖ), bireylerin kendi sosyal ve duygusal yeterliliklerine dair algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikolojik ölçek türünde bir araçtır. Ölçek, Yaprak Baydan tarafından 2010 yılında yürütülen bir doktora çalışması kapsamında geliştirilmiştir. SDBAÖ, bireylerin problem çözme, öz saygı, kişilerarası iletişim, eleştiri kabul etme ve duygusal düzenleme gibi temel sosyal-duygusal beceriler alanındaki algılanan yetkinlik düzeylerini belirlemeyi hedefler. Toplam 21 maddeden oluşan bu araç, 3’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği, SDBAÖ, sosyal yeterlik, duygusal düzenleme, öz algı, ölçek geliştirme, psikometrik araç.

Yazarlar

Yaprak Baydan

Amaç

Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği’nin (SDBAÖ) temel amacı, bireylerin sosyal ve duygusal yeterliliklerine yönelik öznel algılarını standart, güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, uygulanan sosyal-duygusal beceri programlarının etkililiğini değerlendirmede veya bireylerin bu becerilere sahip olma düzeylerini tespit etmede kullanılabilecek nicel bir veri aracı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, hem bireysel düzeyde tanılayıcı amaçlar için hem de geniş çaplı araştırmalarda kullanılabilir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü ana yapı, bireyin kendi sosyal-duygusal beceri algısıdır. Bu yapı, genellikle aşağıdaki temel boyutları içermektedir:

• Öz Farkındalık: Kendi duygularını, değerlerini ve güçlü/zayıf yönlerini tanıma. (Örnek madde: “Kendimi beğenirim.”)
• Öz Yönetim/Duygusal Düzenleme: Duyguları, düşünceleri ve davranışları farklı durumlarda etkin bir şekilde yönetme ve kendini motive etme. (Örnek madde: “Gergin olduğumda kendimi sakinleştirebilirim.”)
• İlişki Becerileri: Sağlıklı ilişkiler kurma ve sürdürme, işbirliği yapma ve çatışmaları yapıcı bir şekilde çözme. (Örnek madde: “Bir arkadaşım beni görmezden gelirse onu uygun dille uyarırım.”)
• Sorumlu Karar Verme ve Problem Çözme: Etik standartlara ve sosyal normlara uygun, yapıcı seçimler yapma becerisi. (Örnek madde: “Bir problemim olduğunda, onu nasıl çözeceğimi bilirim.”)

Bu çok boyutlu yapı, bireyin sosyal etkileşimlerde ve içsel deneyimlerde ne kadar yeterli hissettiğini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme aşamasında, yani 2010 yılında sunulan doktora tezi kapsamında detaylı olarak incelenmiştir. Tezin ana başlığı, ölçeğin geliştirilmesi sürecini ve sosyal-duygusal beceri programının etkililiğini kapsamaktadır. Geliştirme çalışmaları, ölçeğin yapı geçerliğini (faktör yapısı), kapsam geçerliğini ve ölçüt bağıntılı geçerliğini destekleyecek istatistiksel analizleri içermektedir. Ölçeğin, temsil ettiği sosyal-duygusal beceri algısı yapısını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğü varsayılmaktadır.

Güvenirlik

SDBAÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını belirlemek amacıyla doktora tezi çalışması içerisinde raporlanmıştır. Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda uyumlu olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı temel sosyal-duygusal beceri boyutlarını yansıtan anlamlı bir faktör yapısının ortaya çıkarıldığı kabul edilmektedir. Faktör yapısı, ölçeğin 21 maddesinin hangi alt boyutlar altında gruplandığını belirlemiş ve teorik yapıyla uyumlu olduğu gösterilmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Kağıt ve Kalem Uygulaması

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Öğrenci grupları ve genel popülasyon

Yaş Grubu: Çalışmanın orijinal hedef kitlesi olan okul çağındaki çocuklar ve ergenler (detaylar tezde mevcuttur).

Popülasyon Detayları: Popülasyon detayları, ölçeğin geliştirildiği Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ndeki doktora tezi çalışmasında ayrıntılı olarak sunulmuştur.

Test Metodolojisi: Ölçek, 3’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak uygulanır. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: 1=bana uygun, 2=kararsızım, 3=bana uygun değil. Bu derecelendirme, bireyin algılanan beceri düzeyine ne kadar katıldığını ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal-duygusal öğrenme, öz saygı, sosyal-duygusal beceriler, algı, psikometrik özellikler, Likert ölçeği, psikolojik ölçek, doktora araştırması.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari kullanımı veya geniş çaplı uygulamaları için yazar Yaprak Baydan ile iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Test Yılı: 2010 (Doktora tezinin tamamlandığı yıl).

Dijital Kaynaklar: Ölçeğe ait orijinal PDF dosyası buradan ve Word dosyası buradan indirilebilir. Tez linkine ise YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden ulaşılabilir: tez.yok.gov.tr

Referanslar

Baydan, Y. (2010). Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği’nin geliştirilmesi ve sosyal-duygusal beceri programının etkililiği (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 21 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda örnek maddeler listelenmiştir:

• 3. Bir problemim olduğunda, onu nasıl çözeceğimi bilirim.
• 9. Hatalarım olsa da değerli biriyim.
• 12. Bir arkadaşım beni görmezden gelirse onu uygun dille uyarırım.
• 15. Eleştirileri kırılmadan kabul edebilirim.
• 18. Gergin olduğumda kendimi sakinleştirebilirim.
• 21. Kendimi beğenirim.