Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği

Özet

Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği (SALÖ), Özdemir ve Kütküt (2015) tarafından geliştirilmiş, eğitim kurumları bağlamında liderlerin sosyal adalete yönelik davranışlarını ve tutumlarını ölçmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Ölçek, liderlik davranışlarının üç temel boyutu olan Destek, Eleştirel Bilinç ve Katılım faktörleri etrafında yapılandırılmıştır. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin detaylı istatistiksel analizlerle sınanmasını içermiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin kuramsal yapısıyla veri seti arasında mükemmel bir uyum olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Adalet Liderliği, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Liderlik, Psikometri, Eğitim Yönetimi, SALÖ

Yazarlar

Murat Özdemir, Büşra Kütküt

Amaç

Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği (SALÖ), eğitim ortamlarında görev yapan liderlerin (örneğin okul yöneticileri) sosyal adalet ilkelerine ne ölçüde bağlı olduklarını ve bu ilkeleri uygulamaya yönelik sergiledikleri davranışları geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, liderlerin eşitsizlikleri giderme, farklı görüşlere açıklık ve paydaş katılımını teşvik etme düzeylerini ölçmeyi hedefler.

Yapı

SALÖ, literatürde kabul gören Sosyal Adalet Liderliği kuramsal çerçevesine dayanarak geliştirilmiştir. Ölçek, toplam 24 madde ve üç ana faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, liderliğin sosyal adalet boyutunu oluşturan temel bileşenleri temsil eder:

• Destek (12 Madde): Liderin, takipçilerinin başarısızlıklarını önlemeye yönelik tedbirler alması ve onlara duygusal/fiziksel destek sağlaması.
• Eleştirel Bilinç (9 Madde): Liderin, mevcut durumu sorgulama, farklı görüşlere açık olma ve sosyal eşitsizliklerin farkında olma düzeyi.
• Katılım (3 Madde): Liderin, karar alma süreçlerine paydaşları (örneğin öğretmenler veya öğrenciler) dahil etme ve ortak hareket etme isteği.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Veri setinin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için öncelikle Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Küresellik Testi uygulanmıştır.

Yapılan analizlerde KMO değeri .95 olarak hesaplanmıştır. KMO değerinin 1’e yakın olması, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Bartlett Küresellik Testi istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır (χ2=5561,536, p <.001), bu da veri setinin çok değişkenli normal dağılıma sahip olduğu ve faktör analizi için uygun olduğu sonucunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, AFA sonucu elde edilen üç faktörlü yapının Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sınanmasıyla gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model-veri uyumunun mükemmel olduğunu göstermiştir.

DFA sonucunda, tüm maddelerin t-değerlerinin anlamlı olduğu (p< .05) gözlenmiştir. Uyum indeksleri incelendiğinde, χ2 değerinin serbestlik derecesine oranı 2.11 olarak hesaplanmıştır. Bu oranın 3’ün altında olması “mükemmel uyum”a işaret etmektedir. Ayrıca, RMSEA değeri 0.05 olarak bulunmuştur (0.08’in altı iyi uyum anlamına gelir). Diğer uyum iyiliği değerleri ise GFI = .97, AGFI = .96, CFI = .96, NNFI = .95 ve NFI = .92 olarak elde edilmiştir. Bu bulgular, Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği’nin üç faktörlü kuramsal yapısı ile toplanan veriler arasında yüksek düzeyde bir uyum olduğunu kesinleştirmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri ardışık olarak kullanılmıştır. AFA, ölçeğin latent yapısının üç faktör altında toplandığını ortaya koymuştur: Destek, Eleştirel Bilinç ve Katılım.

DFA ise bu üç faktörlü yapıyı test etmiş ve modelin veriyi başarılı bir şekilde açıkladığını kanıtlamıştır. Elde edilen istatistiksel uyum indeksleri (χ2/df=2.11, RMSEA=0.05), modelin sadece kabul edilebilir değil, aynı zamanda mükemmel bir uyuma sahip olduğunu göstermiştir. Ölçek toplamda 24 maddeden oluşmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri, Okul Personeli veya Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması Türkiye’deki eğitim kurumları bağlamında gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Sosyal Adalet, Liderlik Davranışları, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Destek, Eleştirel Bilinç, Katılım, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Murat Özdemir ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek geliştirme çalışması 2015 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Murat Özdemir ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makalenin bağlantısı: kefad.ahievran.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sosyal-adalet-liderligi-olceginin-salo-gelistirilmesi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Özdemir, M. ve Kütküt, B. (2015). Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği’nin (SALÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 201-218.
2. Tavşancıl, E. (2005). Tutumlardan ölçek geliştirme. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
3. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
4. Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford Press.

Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği Maddeleri

Destek (12 m): Başarısızlığımızı önleyecek tedbirler alır.

Eleştirel Bilinç ( 9 m): Farklı görüşlere açıktır.

Katılım (3 m):Seçmeli derslerin belirlenmesinde görüşümüzü alır.