Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Ortamı Ölçeği

Özet

Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Ortamı Ölçeği (SDÖOÖ), Ayberk Bostan Sarıoğlan tarafından 2021 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğrencilerin veya katılımcıların, içinde bulundukları öğrenme ortamını sorgulama, keşfetme ve araştırma temelli yaklaşımları ne ölçüde desteklediğine dair algılarını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizlerini kapsayan kapsamlı bir psikometrik süreçten geçmiştir. Amaç, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, sorgulamaya dayalı pedagojik yaklaşımların etkinliğini ve ortam kalitesini bilimsel olarak ölçebilecekleri güvenilir bir araç sunmaktır.

Ölçek, öğrenme ortamlarının yapısal özelliklerini, öğretmen rehberliğini, öğrenci özerkliğini ve işbirliği fırsatlarını değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Bu araç, özellikle fen, matematik ve sosyal bilimler gibi sorgulamanın temel alındığı disiplinlerdeki eğitim ortamlarının iyileştirilmesi için önemli geri bildirimler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sorgulamaya Dayalı Öğrenme, Öğrenme Ortamı, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Öğrenci Algısı, Pedagojik Yaklaşımlar, Eğitim Ortamının Değerlendirilmesi.

Yazarlar

Ayberk Bostan Sarıoğlan

Amaç

Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Ortamı Ölçeği’nin temel amacı, eğitim ortamlarının öğrencilerin sorgulama becerilerini, eleştirel düşünme yeteneklerini ve problem çözme yaklaşımlarını ne düzeyde teşvik ettiğini belirlemektir. Bu ölçüm, mevcut öğrenme ortamlarının güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak, öğretmenlerin ve eğitim yöneticilerinin pedagojik düzenlemeler yapmasına olanak tanır.

Ölçek, özellikle sorgulamaya dayalı öğretim metodolojilerini uygulayan öğretmenlerin, bu ortamları öğrencilerin gözünden değerlendirmelerine yardımcı olmayı hedefler. Elde edilen veriler, öğrenme-öğretme süreçlerinin kalitesini artırmak ve öğrencilerin aktif katılımını destekleyen ortamlar oluşturmak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

SDÖOÖ, teorik olarak sorgulamaya dayalı öğrenme prensiplerini yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Genel olarak, bu tür öğrenme ortamlarının değerlendirilmesinde kabul gören boyutlar esas alınmıştır. Bu boyutlar genellikle öğrenci özerkliği, öğretmen rehberliği, işbirliği fırsatları ve materyal/kaynak yeterliliği gibi alanları kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin öğrenme deneyimini aktif bir keşif süreci olarak algılama düzeyidir. Bu yapı, öğrencinin pasif bilgi alıcısı olmaktan ziyade, hipotezler kuran, veri toplayan ve sonuç çıkaran aktif bir araştırmacı rolünü üstlenmesini destekleyen çevresel faktörlere odaklanır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin kavramsal yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını istatistiksel olarak destekleyip desteklemediğini göstermiştir. Yapılan çalışmalar, ölçeğin sorgulamaya dayalı öğrenme ortamı algısını geçerli bir şekilde ölçebildiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla çeşitli güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Dahili tutarlılık (iç tutarlılık) katsayısı olarak Cronbach’s Alpha değeri hesaplanmıştır. Yüksek Alpha katsayısı değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Orijinal çalışmada (Bostan Sarıoğlan, 2021), ölçeğin genel olarak yüksek güvenirlik düzeyine sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu durum, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemler üzerinde tekrarlanabilir ve güvenilir sonuçlar ürettiğini işaret etmektedir. Gerekli görülen durumlarda, test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılarak ölçek puanlarının zamana karşı kararlılığı incelenmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek için Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk aşamada, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve maddelerin hangi faktörlere yüklendiği belirlenmiştir. Bu analizler sonucunda elde edilen faktör yapısı, sorgulamaya dayalı öğrenme teorisi ile uyumlu bulunmuştur.

AFA’yı takiben, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilerek, belirlenen faktör yapısının yeni bir örneklem üzerinde ne kadar iyi temsil edildiği test edilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının doğrulandığını göstermiştir. Ölçek, genellikle “Rehberlik ve Destek”, “Öğrenci Özerkliği ve Katılımı” ve “Kaynakların Kullanımı” gibi alt boyutlara ayrılmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. Tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatında (Örn: “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a) maddeler içermektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Genellikle ortaokul, lise veya üniversite düzeyindeki öğrenciler).

Yaş Grubu: 12 yaş ve üzeri (Eğitim seviyesine bağlı olarak değişebilir).

Popülasyon Detayları: Öğrenme ortamı algılarını değerlendirmek üzere, farklı eğitim kademelerindeki öğrencilerden oluşan örneklemler kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report). Katılımcılar, öğrenme ortamlarındaki deneyimlerini yansıtan ifadelere ne kadar katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Sorgulama, Öğrenme Ortamı Algısı, Eğitim, Psikometri, Cronbach’s Alpha, Yapı Geçerliği, Ayberk Bostan Sarıoğlan.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir. (Araştırılmalıdır)

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Balıkesir Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanıma açık olabilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgileri yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri içeren PDF dosyası mevcuttur. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: inquiry-based-learning-environment-scale-toad.pdf

Kaynaklar

1. Bostan Sarıoğlan, A. (2021). Development of inquiry-based learning environment scale: A validity and reliability study. Malaysian Online Journal of Educational Sciences, 9(4), 27-40.

Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Ortamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.

Ancak, ölçeğin tipik bir sorgulamaya dayalı öğrenme ortamını değerlendiren maddeleri şunlara benzer temaları içerebilir:

• Öğretmenimiz sorularımızla ilgilenir ve bizi daha fazla araştırmaya teşvik eder.
• Derslerde kendi hipotezlerimizi test etme fırsatımız olur.
• Öğrenme sürecinde kaynaklara kolayca ulaşabiliriz.
• Zorlu problemlerle karşılaştığımızda arkadaşlarımızla işbirliği yaparız.
• Ders materyallerini sadece dinlemek yerine, aktif olarak keşfederiz.