Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarına Yönelik Tartışmalı Konular Ölçeğinin Geliştirilmesi

Özet

Bu ölçek, Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarının, eğitim ortamlarında karşılaşılabilecek tartışmalı konulara (controversial issues) ve bu konuların öğretimine yönelik bakış açılarını, tutumlarını ve mesleki yeterlik algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik kanıtları sunan, 6 alt boyuttan ve toplam 38 maddeden oluşan bir yapıya sahiptir. Çalışma, öğretmen adaylarının pedagojik yaklaşımlarını değerlendirmede önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tartışmalı konular, sosyal bilgiler eğitimi, öğretmen adayları, tutum ölçeği, mesleki kazanım, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Bülent Alagöz

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarının, eğitim müfredatında yer alan veya toplumsal gündemi meşgul eden tartışmalı konulara yönelik pedagojik yaklaşımlarını, bu konuları sınıfta ele alma konusundaki tutumlarını ve ilgili yöntem seçme becerilerini belirlemek için standart ve bilimsel bir ölçme aracı oluşturmaktır. Bu geliştirme çalışması, öğretmen yetiştirme programlarının bu kritik alandaki ihtiyaçlarını desteklemeyi hedeflemektedir.

Ölçek, öğretmen adaylarının tartışma süreçlerine katılım, sorgulama hakkına verdikleri değer, mesleki gelişim algıları ve zorlu konularla başa çıkma stratejileri gibi farklı boyutlardaki yeterliklerini kapsamlı bir şekilde değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Yapı

Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarına Yönelik Tartışmalı Konular Ölçeği, öğretmen adaylarının tartışmalı konulara dair algı ve yeterliklerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek toplam 38 maddeden ve altı farklı boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, öğretmen adayının hem kişisel tutumunu hem de mesleki yeterliğini değerlendirmektedir.

Ölçeğin alt boyutları, tartışma süreçlerine bakış açılarından, öğrencilere tanınan sorgulama haklarına, bu konuların öğretiminden elde edilen mesleki kazanımlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Bu yapı, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve demokratik eğitim değerlerini ne ölçüde benimsediklerini ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen altı boyutlu yapısını desteklemiştir.

AFA ile elde edilen boyutların yapısal uygunluğu ve doğruluğu, ikinci aşamada Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak yeniden değerlendirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin 6 alt boyuttan oluşan modelinin veriyle uyumlu olduğunu ve dolayısıyla yapı geçerliliğinin sağlandığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması kapsamında, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ölçmek için test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin test-tekrar test güvenirlik katsayısı oldukça yüksek bir değer olan .93 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek katsayı, ölçeğin ölçtüğü yapıyı farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla yüksek düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde, madde seçimi ve boyutlandırma aşamalarında iki aşamalı bir faktör analizi yaklaşımı benimsenmiştir. Başlangıçta, ölçeğin altında yatan faktör yapısını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA, ölçeğin 6 alt boyuta ayrıldığını ortaya koymuştur.

Daha sonra, bu 6 faktörlü yapının teorik beklentilerle ve gerçek veri ile ne ölçüde uyum sağladığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, modelin iyi bir uyum sergilediğini teyit ederek, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamlaştırmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 6 alt boyut ve 38 madde. Derecelendirme 5’li Likert Ölçeği (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmenlik eğitimi alan)

Popülasyon Detayları: Sosyal Bilgiler Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri ile test-tekrar test güvenirlik çalışması kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tartışma tutumu, sorgulama hakkı, mesleki yeterlik, öğrenme yöntemleri, Likert ölçeği, psikometrik özellikler, eğitim psikolojisi.

Yazar Bilgileri

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bülent Alagöz, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı döneme ait bilgi).

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2014 yılında yayınlanmıştır.

Referanslar

Alagöz, B. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarına Yönelik Tartışmalı Konular Ölçeğinin Geliştirilmesi : Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 735-766. Makalenin orijinal bağlantısı: jss.gantep.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sosyal-bilgiler-ogretmeni-adaylarina-yonelik-tartismali-konular-olceginin-gelistirilmesi-toad.pdf

Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarına Yönelik Tartışmalı Konular Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 6 alt boyut ve 38 maddeden oluşmaktadır:

• Tartışma ve Tartışmalı Konulara Bakış Açısı (9 madde): Tartışmalı konular hakkında yapılan tartışmalar, toplumsal konulara ilişkin daha fazla bilgiye ulaşmada bana yardım eder.
• Tartışma ve Sorgulama Hakkı (8 madde): Düşüncenin varlık koşulu, kendisi değil, karşıt görüşlerdir.
• Mesleki Kazanım (8 madde): Düşüncenin varlık koşulu, kendisi değil, karşıt görüşlerdir.
• Tartışmaya Yönelik Tutum (7 madde): Tartışmalı konuların tartışılması, politik problemlerin farkında olmama ve bu konuların öğretimi hakkında beceri ve deneyim kazanmama katkıda bulunur.
• Soru ve Sorunlara Yönelik Tutum (3 madde): Görüşlerimi özgürce açıklarsam, karşılaştığım bütün sorunlara korkusuzca yaklaşırım.
• Öğretmenin Yöntem Seçme Becerisi (2 madde): Öğretmenler, öğrencilerin bir şeyi “keşfetmelerine” yardım etme konusunda özgür olmalıdır.