Sosyal Bilgiler Dersi Ödevlerine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Sosyal Bilgiler Dersi Ödevlerine İlişkin Tutum Ölçeği, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersi kapsamında verilen ödevlere yönelik genel tutumlarını ve eğilimlerini ölçmek amacıyla 2012 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 32 maddeden oluşmakta ve 3’lü Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır (1= katılmıyorum, 3= katılıyorum). Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin güçlü bir tek faktörlü yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) .94, test tekrar test korelasyon katsayısı ise .91 olarak tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, Ödev Tutumu, Öğrenci Tutumu, Likert Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Erkan Dinç, Mehmet Keçe.

Amaç

Sosyal Bilgiler Dersi Ödevlerine İlişkin Tutum Ölçeği, öğrencilerin bu ders bağlamında verilen ev ödevlerine karşı gösterdikleri duyuşsal ve bilişsel tepkileri standart bir formatta ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin ödevlere yönelik algıladıkları değeri, ilgiyi, motivasyonu ve zorluk düzeyini değerlendirerek, eğitimcilerin ödev verme süreçlerini optimize etmesine yardımcı olacak nicel veriler sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesindeki temel motivasyon, ödevlerin öğrenci başarısı üzerindeki etkisini daha iyi anlamaktır. Ölçülen bu tutum düzeyleri, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik genel akademik adaptasyonları ve derse katılım isteklilikleri hakkında önemli ipuçları sunmaktadır.

Yapı

Bu ölçek, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersi ödevlerine yönelik genel tutum yapısını ölçen tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Psikolojide tutum, bir objeye (bu durumda Sosyal Bilgiler ödevleri) karşı geliştirilen, değerlendirici nitelikteki eğilim veya duygu durumudur. Ölçek, bu tutumun yoğunluğunu ve yönünü (olumlu veya olumsuz) belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin ödevlerin gerekliliği, faydası, zorluğu ve ödev yapmaktan duydukları memnuniyet gibi farklı yönlerini kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Yapılan faktör analizleri, 32 maddenin tamamının tek bir temel yapı altında toplandığını doğrulamıştır, bu da ölçeğin yüksek derecede homojen bir yapıyı temsil ettiğini göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla toplanan veriler üzerinde istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. İlk olarak, ölçeğin faktör yapısını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin tek bir baskın faktör altında toplandığını ve dolayısıyla tek boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Ayrıca, her bir maddenin ölçeğin bütününe katkısını ve ayırt edicilik gücünü belirlemek için madde analizleri yapılmıştır. Bu analizler, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu teyit etmiştir. Ölçeğin tek faktörlü yapısı, ölçülen yapının netliğini ve geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Sosyal Bilgiler Dersi Ödevlerine İlişkin Tutum Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık olmak üzere iki temel yöntemle değerlendirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı olarak hesaplanan Cronbach’s Alpha değeri .94 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığın mükemmele yakın olduğunu ve ölçümün hatasızlık düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin zamana karşı kararlılığını belirlemek için uygulanan test tekrar test yöntemi sonucunda elde edilen korelasyon katsayısı (r) ise .91’dir. Bu yüksek korelasyon değeri, aynı öğrencilerin farklı zamanlarda ölçekten benzer puanlar aldığını, dolayısıyla ölçüm sonuçlarının zaman içinde oldukça kararlı ve güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, hem keşfedici (AFA) hem de doğrulayıcı (DFA) analizlerle detaylıca incelenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi, ölçeğin yapısının tek bir faktörden oluştuğunu göstermiştir. Bu, tüm maddelerin Sosyal Bilgiler ödevlerine yönelik genel tutumu ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Yapının doğruluğunu kesinleştirmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, tek faktörlü modelin yapısal eşitlik modellemesi kriterlerine göre veri ile mükemmel bir uyum sergilediğini doğrulamıştır. Bu kapsamlı faktör analizi süreci, ölçeğin kuramsal yapısının ampirik verilerle desteklendiğini ve Sosyal Bilgiler dersi ödevlerine ilişkin tutumları ölçmek için geçerli ve uygun bir araç olduğunu kesinleştirmiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 32 maddeden oluşan, 3’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler

Age Group: Belirtilmemiş (Sosyal Bilgiler dersi bağlamında genellikle ortaokul öğrencileri).

Population Details: Ölçek, Sosyal Bilgiler dersi alan öğrencilerin tutumlarını ölçmek üzere geliştirilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, 3’lü Likert formatında (1= katılmıyorum – 3= katılıyorum) öz bildirim yoluyla uygulanır. Yüksek puanlar, Sosyal Bilgiler ödevlerine karşı daha olumlu bir tutumu işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler Eğitimi, Tutum Ölçeği, Cronbach’s Alpha, Tek Faktör, Ödev Motivasyonu, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Yok

Affiliation Email addresses: Bilgi Yok

Correspondence Address: Bilgi Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle izin gerekmektedir; bu nedenle sorumlu yazar Erkan Dinç ile iletişime geçilmesi önerilir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçek geliştirme çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Dinç, E. ve Keçe, M. (2012). Öğrencilerin sosyal bilgiler dersi ödevlerine yönelik tutumlarının ölçülmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 3(1), 15-34.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ogrencilerin-sosyal-bilgiler-dersi-odevlerine-yonelik-tutumlarinin-olculmesi-bir-olcek-gelistirme.pdf.

Sosyal Bilgiler Dersi Ödevlerine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 32 maddesi kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ve puanlama yönergelerine Dinç ve Keçe (2012) tarafından yayımlanan orijinal makale ve ilgili PDF dosyasından ulaşılabilir.