Aile İçinde Ağırlıklı Olarak Konuşulan Cinsel Konular Ölçeği

Özet

Aile İçinde Ağırlıklı Olarak Konuşulan Cinsel Konular Ölçeği (AIKÇKÖ), ebeveynler ve çocukları arasındaki cinsel konulara dair iletişimin sıklığını ve kapsamını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir İngilizce formun Türk kültürüne uyarlanması çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Ölçeğin temel amacı, aile ortamında doğum kontrolü, üreme döngüsü ve cinsel sağlık gibi hassas konularda ne kadar yoğun ve açık iletişim kurulduğunu belirlemektir. Bu araç, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin cinsel eğitim ve danışmanlık ihtiyaçlarını anlamak için önemli veriler sunmaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik standartlarını sağlamak üzere yapılmış olup, elde edilen bulgular ölçeğin Türk popülasyonunda da tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. Ölçek, ebeveyn-çocuk ilişkisinde cinsel iletişimin önemini vurgulayan araştırmalara zemin hazırlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cinsel iletişim, aile iletişimi, psikometrik araçlar, uyarlama, cinsel sağlık, ebeveyn-çocuk ilişkisi, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Melisa Ebeoğlu, Ercan Karacan (Sorumlu Yazar: Melisa Ebeoğlu)

Amaç

Aile İçinde Ağırlıklı Olarak Konuşulan Cinsel Konular Ölçeği’nin temel amacı, aile üyeleri arasında, özellikle ebeveynler ve çocuklar arasında, belirli cinsel konuların ne sıklıkta konuşulduğunu sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, aile içi cinsel iletişim düzeyini nicel olarak değerlendirerek, gençlerin cinsel bilgiye erişiminde aile ortamının rolünü araştırmacılar için anlaşılır kılmayı hedefler.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türk kültüründeki aile dinamiklerini ve cinsel konulara yaklaşım biçimlerini incelemek ve uluslararası çalışmalarla karşılaştırma yapabilmek için kritik bir adım olmuştur. Bu sayede, Türkiye’de cinsel eğitim programlarının geliştirilmesine yönelik bilimsel kanıtlar sağlanmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki Aile İçi Cinsel İletişim yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle ebeveynlerin çocuklarına cinsel konular hakkında bilgi verme, değerleri aktarma ve açık tartışma ortamı yaratma yeteneğini kapsar. AIKÇKÖ, spesifik olarak konuşulan konulara odaklanarak bu iletişimin kapsamını belirler.

Ölçeğin temel aldığı psikolojik yapı, cinsel tabuların ve açık iletişimin ergen sağlığı ve cinsel risk davranışları üzerindeki etkilerini incelemeye olanak tanır. Yüksek puanlar, aile içinde cinsel konuların daha sık ve rahat konuşulduğunu, düşük puanlar ise bu konuların ağırlıklı olarak göz ardı edildiğini veya tabu olarak görüldüğünü işaret eder.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal geçerliği incelemek amacıyla doğrulayıcı ve keşfedici faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına benzer şekilde, hem anneler hem de babalar tarafından doldurulan formlar için tek faktörlü bir yapı sergilediğini göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin tutarlı bir şekilde tek bir temel yapıyı, yani aile içi cinsel konuların konuşulma yoğunluğunu ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Yapılan analizlerde, bu tek faktörün toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı tespit edilmiştir. Anneler ile iletişim bağlamında toplam varyansın % 54.5’inin, babalar ile iletişim bağlamında ise % 48.5’inin bu tek faktör tarafından açıklandığı görülmüştür. Bu yüksek açıklanan varyans oranları, ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu ve Türk popülasyonunda da cinsel iletişim yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

Elde edilen Cronbach Alfa değerleri şöyledir:

• Anne ile iletişim formu için: .88
• Baba ile iletişim formu için: .86

Her iki değerin de .80’in üzerinde olması, ölçeğin Türkçe formunun hem anneler hem de babalar için son derece yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Aile İçinde Ağırlıklı Olarak Konuşulan Cinsel Konular Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında yapılan Faktör analizi, ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemede merkezi rol oynamıştır. Analizler, ölçeğin beklenen tek boyutlu yapısını koruduğunu doğrulamıştır. Bu tek boyutluluk, ölçekteki 9 maddenin tamamının, aile içinde cinsel konuların konuşulması adı verilen ortak bir gizil değişkeni ölçtüğünü göstermektedir.

Analiz sonuçlarına göre, anneler ve babalar için elde edilen varyans açıklama oranlarının birbirine yakın olması (sırasıyla %54.5 ve %48.5), ölçeğin ebeveyn cinsiyetinden bağımsız olarak benzer bir yapısal tutarlılık sergilediğini göstermektedir. Bu, ölçeğin hem anne-çocuk hem de baba-çocuk cinsel iletişimini geçerli bir şekilde değerlendirebileceği anlamına gelmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 9 maddeden oluşan, kendini raporlama (self-report) ölçeği.

Derecelendirme: Kaynakta derecelendirme sistemi belirtilmemiştir. Ancak genellikle cinsel iletişim ölçekleri Likert tipi bir derecelendirme kullanır (Örn: Hiçbir zaman – Çok sık).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Ebeveynler (Uyarlama çalışması, gençlerin ebeveynleriyle olan iletişimini değerlendirmeyi amaçlamıştır.)

Yaş Grubu: Çalışmanın bağlamına göre ergenlik dönemindeki bireyler ve onların ebeveynleri.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışmasının örneklemi, ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için yeterli büyüklükte bir Türk öğrenci ve ebeveyn grubundan oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Katılımcıların, ölçekte listelenen spesifik cinsel konular hakkında ebeveynleriyle (anne ve baba ayrı ayrı değerlendirilmiştir) ne kadar sık konuştuklarını işaretlemeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Cinsel eğitim, cinsellik, iç tutarlılık, yapı geçerliği, Nesne Psikoloji Dergisi, aile bağları, ergenlik dönemi, psikolojik ölçüm.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Melisa Ebeoğlu için iletişim e-postası: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Melisa Ebeoğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: aile-icinde-agirlikli-olarak-konusulan-cinsel-konular-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ebeoğlu, M., & Karacan, E. (2017). Aile İçinde Ağırlıklı Olarak Konuşulan Cinsel Konular Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Nesne Psikoloji Dergisi, 5(9), 33-53. DOI: 10.7816/nesne-05-09-02

Aile İçinde Ağırlıklı Olarak Konuşulan Cinsel Konular Ölçeği Maddeleri

ÖLÇEK MADDELERİ (Toplam 9 madde):

1m: Doğum kontrolü (prezervatif, doğum kontrol hapları veya doğum kontrolü ile ilgili diğer yöntemler) hakkında ne kadar konuşursunuz?

9m: Menstrüasyon/kadın üreme döngüsü (adet kanaması) hakkında ne kadar konuşursunuz?

Not: Kaynakta yalnızca 1. ve 9. maddeler örnek olarak verilmiştir. Ölçek toplam 9 maddeden oluşmaktadır.