Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeği

Özet

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeği, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının öğretim süreçlerinde bilgi ve iletişim teknolojilerini (BİT) kullanmaya yönelik algılanan yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle teknolojik araçların Sosyal Bilgiler ders içeriğine pedagojik olarak entegrasyonu ve bu araçları etkili bir şekilde kullanma becerisine olan inancı değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Ölçek, Kılınç ve arkadaşları tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen bir geliştirme çalışması sonucunda literatüre kazandırılmıştır. Çalışma, öğretmenlerin teknoloji entegrasyonu konusundaki mevcut öz-yeterlik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmeyi amaçlayarak, bu alandaki eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine önemli katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, Öz-Yeterlik, Teknoloji Entegrasyonu, Öğretmen Adayları, Teknoloji Kullanımı, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Yeterlikleri.

Yazarlar

Kılınç, Emin; Başer, E. H.; Kılınç, S.; Kaya, M. M.; Er-Türküresin, H.; Kesten, A.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin veya öğretmen adaylarının, derslerinde dijital materyalleri, yazılımları ve diğer teknolojik kaynakları başarılı bir şekilde kullanma konusunda kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirlemektir. Bu öz-yeterlik inancı, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarda teknolojiyi benimseme ve kullanma istekliliklerini güçlü bir şekilde etkileyen merkezi bir değişkendir.

Ölçek, eğitim araştırmalarına ve politika geliştirmeye hizmet etmek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, öğretmen yetiştirme programlarının (hizmet öncesi ve hizmet içi) teknoloji pedagojik alan bilgisi (TPACK) bileşenlerini güçlendirmek ve öğretmenlerin mesleki gelişimlerini desteklemek için ihtiyaç duyulan alanları tespit etmek amacıyla kullanılabilir.

Yapı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeği, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde geliştirilmiştir. Yapı, bireyin belirli bir alandaki performansı başarılı bir şekilde gerçekleştirebileceğine dair inancını, yani öz-yeterliği ölçer. Bu bağlamda, ölçülen yapı spesifik olarak Sosyal Bilgiler öğretimi bağlamındaki teknoloji entegrasyonu yetkinliğidir.

Ölçek, muhtemelen teknolojik araçların kullanımına dair teknik bilgiyi, bu araçların Sosyal Bilgiler müfredat hedeflerine uygun olarak pedagojik amaçlarla entegre edilme becerisini ve teknoloji kullanımında ortaya çıkabilecek sorunları çözme yeteneğine dair inançları kapsayan çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla, geliştirme çalışmasında kapsamlı geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler genellikle Faktör Analizi tekniklerini içermektedir. Faktör analizi sonuçları, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı (Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterliği) ne ölçüde temsil ettiğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği, alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak sağlanmıştır. Uzmanlardan gelen geri bildirimler doğrultusunda maddelerin dil, içerik ve yapısal uygunluğu kontrol edilmiş ve ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğüne dair kanıtlar sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanarak test edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla elde edilen ölçümlerin güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Bu güvenirlik analizleri, Sosyal Bilgiler öğretmen ve öğretmen adaylarından elde edilen öz-yeterlik puanlarının zaman içinde ve farklı uygulamalarda istikrarlı ve tekrarlanabilir olduğunu göstermektedir. Detaylı Cronbach Alfa değerleri ve alt boyut güvenirlik katsayıları orijinal makalede mevcuttur.

Faktör Analizi

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeği’nin boyutluluğunu belirlemek ve yapısal geçerliğini kanıtlamak için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı oluştuğu tespit edilmiştir.

Faktör yüklerinin yüksek olması ve faktörlerin toplam varyansın önemli bir kısmını açıklaması, ölçeğin sağlam bir yapıya sahip olduğunu ve teknoloji kullanımına yönelik öz-yeterliğin kuramsal olarak beklenen bileşenlerini başarılı bir şekilde ayırdığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (Orijinal makalede detaylı derecelendirme basamakları belirtilmelidir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Sosyal Bilgiler Öğretmenleri ve Öğretmen Adayları

Age Group: Genç yetişkinler (Öğretmen Adayları) ve yetişkinler (Görev Başındaki Öğretmenler)

Population Details: Türkiye’deki eğitim fakültelerinde öğrenim gören veya Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan Sosyal Bilgiler profesyonelleri.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojileri, Öğretmen Yeterlikleri, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Öz-Yeterlik İnancı, Öğretmen Eğitimi, Teknoloji Kullanımı.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazarlara atıf yapılması gerekmektedir. Kullanım ve izinler hakkında kesin bilgi almak için ilgili yazar (Dr. Emin Kılınç) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: turkishstudies.net.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sosyal-bilgiler-ogretiminde-teknoloji-kullanimi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Kılınç, E., Başer, E. H., Kılınç, S., Kaya, M. M., Er-Türküresin, H. ve Kesten, A. (2016). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeğinin güvenirlik ve geçerlik çalışması. Turkish Studies, 11(14), 411-424.

[quads id=5]

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik etik kuralları gereği burada yayınlanmamaktadır. Ölçeğin tam içeriğine erişim sağlamak için lütfen yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurunuz.