Sosyal Bilgiler Öğretim Materyalleri Ölçeği

Özet

Sosyal Bilgiler Öğretim Materyalleri Ölçeği, H. İ. Sağlam tarafından 2013 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Sosyal Bilgiler derslerinde kullanılan öğretim materyallerine yönelik öğretmen veya öğretmen adaylarının algılarını ve yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, 4’lü Likert derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Ölçeğin psikometrik özellikleri, yapı geçerliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve güvenirlik için iç tutarlılık katsayıları incelenerek doğrulanmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin eğitim araştırmalarında güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, Öğretim Materyalleri, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Yeterliliği.

Yazarlar

Sağlam, H. İ.

Amaç

Sosyal Bilgiler Öğretim Materyalleri Ölçeği’nin temel amacı, Sosyal Bilgiler derslerinde kullanılan materyallerin kalitesini, etkinliğini ve öğretmenlerin bu materyalleri kullanmaya yönelik tutumlarını objektif bir şekilde ölçebilecek standart bir araç sunmaktır. Bu sayede, eğitim fakültelerinde verilen materyal geliştirme eğitimlerinin etkinliği değerlendirilebilir ve öğretmenlerin profesyonel gelişim ihtiyaçları belirlenebilir.

Ölçek, materyal seçimi, kullanımı ve değerlendirilmesi gibi kritik pedagojik süreçlere odaklanarak, öğretim materyallerinin öğrenci başarısı üzerindeki potansiyel etkisini dolaylı olarak incelemeye olanak tanır. Çalışma, alanyazına ölçek geliştirme türünde özgün bir katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin veya öğretmen adaylarının öğretim materyallerine yönelik algılarını, yeterliklerini veya tutumlarını ölçen psikolojik bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, materyallerin ders hedeflerine uygunluğu, öğrencilerin ilgisini çekme düzeyi ve öğretim sürecine sağladığı katkı gibi boyutları kapsayabilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, eğitim psikolojisi ve pedagojik içerik bilgisi (PCK) alanlarıyla yakından ilişkilidir. Eğitimcilerin materyalleri ne kadar etkili bulduğu ve bunları derslerine ne ölçüde entegre edebildiği, ölçülen yapının temel bileşenlerindendir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel olarak güçlü bir yöntem olan açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile incelenmiştir. AFA, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutları ne kadar iyi temsil ettiğini göstermektedir.

Faktör analizine başlamadan önce veri setinin faktör analizi için uygun olup olmadığı kontrol edilmiştir. Bu bağlamda, örneklem yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ve değişkenler arasındaki korelasyonun anlamlılığını gösteren Barlett testi sonuçlarına bakılmıştır. Elde edilen yüksek KMO değeri ve Barlett testinin anlamlı çıkması, ölçeğin yapı geçerliğine yönelik kanıt sunmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Güvenirlik kapsamında, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen iç tutarlık katsayılarının yüksek olması, Sosyal Bilgiler Öğretim Materyalleri Ölçeği’nin güvenilir bir ölçüm sağladığını ve farklı zamanlarda benzer sonuçlar üretebileceğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin bilimsel araştırmalarda tutarlı veriler toplama yeteneğine sahip olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla yürütülen açımlayıcı faktör analizi (AFA) sürecinde kritik istatistiksel değerler elde edilmiştir. Bu değerler, ölçeğin faktör yapısının sağlamlığını desteklemektedir.

• KMO Değeri: .86 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için mükemmel düzeyde yeterli olduğunu göstermektedir.
• Barlett Testi Sonucu: (χ2=1237.99, p=.000) olarak bulunmuştur. Testin p değerinin (.000) anlamlı çıkması, değişkenler arasında faktör analizi yapmaya uygun düzeyde korelasyon olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme

Format: 4’lü Likert tipi derecelendirme (Katılıyorumdan Katılmıyorum’a doğru dört seçenekli yapı).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler (Öğretmenler ve Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Sosyal Bilgiler eğitimi alan veya bu alanda görev yapan bireylerden oluşan örneklemler üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Materyalleri, Pedagojik Ölçme, Öğretmen Algıları, KMO, Barlett Testi, İç Tutarlılık, Ölçek Puanlaması.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir

Kurumsal E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik çalışmalarda kullanımı için yazarın orijinal makalesine atıf yapılması gerekmektedir. Özel izin ve ücret bilgileri için yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Test Yılı: 2013

Orijinal Makale Bağlantısı: Makalenin elektronik versiyonuna dergipark.ulakbim.gov.tr adresinden erişilebilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dokümanı bu kaynaktan indirilebilir: sosyal-bilgiler-ogretim-materyalleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sağlam, H. İ. (2013). Sosyal Bilgiler Öğretim Materyalleri Ölçeği çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 89-99.

Sosyal Bilgiler Öğretim Materyalleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Bu nedenle maddeler burada listelenememektedir. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.