Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Kaygıları Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Kaygıları Ölçeği (OÖSBDKYÖ), Yavuz Yıldırım tarafından 2018 yılında bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, Sosyal Bilgiler dersine yönelik ortaokul öğrencilerinin yaşadığı bilişsel ve duyuşsal kaygı düzeylerini belirlemektir. Ölçek, öğrencilerin ders içeriği, sınavlar, öğretmen değerlendirmeleri ve genel ders performansı gibi alanlarda hissettikleri olumsuz duygusal tepkileri ve endişeleri ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu tür alan spesifik kaygı ölçümleri, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanında öğrencilerin akademik başarılarını engelleyen duygusal bariyerlerin anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır.

Ölçek, bir ölçek geliştirme çalışması olarak, psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir. Geliştirme süreci, madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşü alınması, pilot uygulamalar ve nihayetinde yapı geçerliğini sağlamak üzere Faktör Analizi tekniklerinin kullanılmasını içermiştir. OÖSBDKYÖ, Sosyal Bilgiler dersine özgü kaygıyı standartlaştırması ve ölçülebilir hale getirmesi açısından alana önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, Kaygı, Ortaokul, Ölçek Geliştirme, Ders Kaygısı, Akademik Kaygı, Duyuşsal Alan, Sosyal Bilgiler Eğitimi.

Yazarlar

Yavuz Yıldırım

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki ortaokul öğrencilerinin (5. sınıftan 8. sınıfa kadar) Sosyal Bilgiler dersine yönelik yaşadıkları spesifik kaygı düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanmış, psikometrik özellikleri yeterli bir ölçme aracının eğitim araştırmacılarının ve rehberlik uzmanlarının kullanımına sunulması hedeflenmiştir.

Eğitim araştırmalarında, matematik veya fen gibi derslere yönelik kaygı yoğun bir şekilde çalışılırken, Sosyal Bilgiler gibi beşeri bilimler alanındaki kaygı genellikle göz ardı edilmektedir. Bu ölçek, öğrencilerin tarih, coğrafya, vatandaşlık bilgisi gibi konuları içeren bu dersi öğrenme süreçlerinde karşılaştıkları duygusal engelleri belirleyerek, eğitim programlarının ve öğretim yöntemlerinin bu kaygıları azaltacak şekilde yeniden düzenlenmesine zemin hazırlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki akademik kaygı yapısının alt boyutu olan, alana özgü kaygı (domain-specific anxiety) yapısını ölçmektedir. Kaygı, genellikle bilişsel bileşen (endişe, başarısızlık korkusu) ve fizyolojik bileşen (gerginlik, kalp çarpıntısı) olmak üzere iki ana bileşenden oluşur. OÖSBDKYÖ, özellikle Sosyal Bilgiler dersi bağlamında bu bileşenleri değerlendirir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersinde karşılaştıkları zorluklar, sınav performansı beklentisi, ödevler ve projeler karşısındaki yetersizlik hissi ve dersin içeriğine yönelik olumsuz tutumlarından kaynaklanan genel gerilim durumudur. Tipik bir ölçek geliştirme çalışmasında olduğu gibi, bu yapının birkaç alt boyutu içermesi muhtemeldir; örneğin, “Sınav Kaygısı”, “Ders İçeriği Kaygısı” veya “Sözlü Katılım Kaygısı”.

Geçerlik

Yıldırım (2018) tarafından yürütülen ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik çalışmaları detaylı olarak ele alınmıştır. Geçerlik çalışmalarının temelini, ölçeğin gerçekten Sosyal Bilgiler dersine yönelik kaygıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek oluşturur.

• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Ölçek maddelerinin Sosyal Bilgiler dersine yönelik kaygı yapısını yeterince temsil edip etmediği, alan uzmanlarının (Sosyal Bilgiler öğretmenleri, eğitim bilimciler ve psikometristler) görüşleri alınarak sağlanmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda maddeler revize edilmiş ve son hali verilmiştir.
• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Yapı geçerliği, genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan alt boyutlarla uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. (Detaylı istatistiksel sonuçlar ve uyum indeksleri, referans tezde mevcuttur.)

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir yüksek lisans tezinin standartlarına uygun olarak bu çalışmaların yürütüldüğü varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Güvenirlik, aynı koşullar altında uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneği olarak tanımlanır.

• İç Tutarlılık (Internal Consistency): Ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır. Yüksek bir Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçeğin iç tutarlılığının yeterli olduğunu gösterir. Ölçek geliştirme çalışması bağlamında, bu katsayının kabul edilebilir düzeyde olduğu kabul edilmelidir.
• Kararlılık (Test-Retest Reliability): Ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için test-tekrar test yöntemi de uygulanmış olabilir. Bu yöntem, öğrencilere farklı zamanlarda uygulanan test sonuçları arasındaki korelasyonu inceler.

Güvenirlik analizlerine ait nicel değerler (Cronbach Alfa katsayısı vb.) için Yıldırım’ın (2018) yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmalarında bu süreç iki aşamalı olabilir: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA).

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin faktör yapısını keşfetmek için kullanılmıştır. Bu analiz, Sosyal Bilgiler dersine yönelik kaygının kaç temel boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyuta yüklendiğini ortaya çıkarmıştır. Genellikle faktör yüklerinin 0.30 veya 0.40 üzerinde olması beklenir. Bu analizler sonucunda ölçeğin nihai madde sayısı ve alt boyutları belirlenmiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise, AFA sonucu elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde teorik modele ne kadar uyduğunu test etmek için kullanılmış olabilir. DFA sonuçları (RMSEA, CFI, GFI gibi uyum indeksleri), ölçeğin faktör yapısının kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu gösterir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 4 veya 5 seçenekli, örneğin: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ortaokul Öğrencileri (Middle School Students)

Age Group: 10-14 yaş grubu (Genellikle 5., 6., 7. ve 8. Sınıf öğrencileri)

Population Details: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti ortaokul öğrencileri örnekleminde geliştirilmiştir. Uygulama örnekleminin detayları (büyüklüğü, coğrafi dağılımı vb.) yüksek lisans tezinde yer almaktadır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formatındadır. Bireysel veya grup uygulamasına uygundur.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Akademik Başarı, Ortaokul Eğitimi, Kaygı Ölçümü, Sosyal Bilgiler Dersi, Güvenirlik, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yüksek lisans tezinde belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Correspondence Address: Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Geliştirme çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için akademik amaçlı kullanımlarda genellikle yazarın izni gereklidir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazarla (Yavuz Yıldırım) iletişime geçilmesi zorunludur. Ölçeğin orijinal versiyonuna ve detaylı istatistiksel sonuçlarına ulaşmak için referans tez incelenmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ortaokul-ogrencilerinin-sosyal-bilgiler-dersine-yonelik-kaygilari-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yıldırım, Y. (2018). Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Kaygıları: Bir ölçek geliştirme çalışması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Kaygıları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğe ait orijinal maddeler, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için, referans olarak belirtilen Yavuz Yıldırım’ın 2018 tarihli yüksek lisans tezine (Uşak Üniversitesi) başvurulması gerekmektedir.