Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği

Özet

Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği, Sümer Aktan tarafından 2019 yılında, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik güdülenme düzeylerini ve türlerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin öğrenme sürecine katılımını, çabasını ve derse karşı tutumunu belirleyen içsel ve dışsal motivasyon bileşenlerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesi, 2019 yılında düzenlenen I. Uluslararası Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Sempozyumu’nda bir bildiri sunumu aracılığıyla bilim camiasına duyurulmuştur.

Ölçek, eğitim araştırmalarında ve pedagojik değerlendirmelerde öğrencilerin Sosyal Bilgiler alanındaki öğrenme deneyimlerini derinlemesine anlamak için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, Motivasyon, Ölçek, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi, Akademik Başarı.

Yazarlar

Sümer Aktan.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine karşı geliştirdikleri motivasyon düzeylerini ve bu motivasyonun altında yatan faktörleri sistematik olarak belirlemektir. Eğitimciler ve araştırmacılar, elde edilen bu veriler sayesinde öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını daha iyi anlayabilir ve ders içeriğini veya öğretim stratejilerini öğrencilerin güdülenmesini artıracak şekilde düzenleyebilirler.

Ölçek, özellikle Sosyal Bilgiler gibi disiplinler arası bir alanda öğrencilerin bilgi edinme süreçlerine duydukları ilgiyi ve çabayı ölçerek, akademik performansı etkileyen bilişsel olmayan faktörlere ışık tutmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği, genel olarak motivasyon teorileri çerçevesinde yapılandırılmıştır. Bu yapı, genellikle içsel motivasyon (merak, ilgi ve görevden alınan haz) ve dışsal motivasyon (ödül, ceza veya not gibi dışsal teşvikler) boyutlarını kapsar. Ölçeğin uyarlama çalışması, bu motivasyon bileşenlerinin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu test etmiştir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin Sosyal Bilgiler öğrenimine yönelik tutum ve duygusal yaklaşımlarının bir yansımasıdır. Bu, öğrencilerin neden Sosyal Bilgiler çalıştığını veya çalışmaktan kaçındığını anlamak için kritik bir psikometrik yapıyı temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Sümer Aktan’ın 2019 yılındaki bildirisinde incelenmiştir. Uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği (Construct Validity) temel alınır. Bu kapsamda, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen motivasyon faktörlerini gerçekten ölçüp ölçmediği araştırılmıştır.

Yapı geçerliğinin incelenmesi genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA/AFA) kullanılarak gerçekleştirilir. Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir; ancak 2019 tarihli çalışmada bu analizlerin detaylı sonuçlarına yer verilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya koşullarda tutarlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği’nin güvenirlik analizleri de 2019 yılında sunulan çalışmada yer almaktadır.

Tipik olarak, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu belirlenmiştir. Kaynak bilgide güvenirlik değerleri açıkça sunulmamış olsa da, bir uyarlama ölçeğinin yayınlanabilmesi için kabul edilebilir güvenirlik düzeylerine sahip olması beklenir.

Faktör Analizi

Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği’nin faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesi sürecinin temelini oluşturmuştur. Bu süreçte, orijinal ölçeğin faktör yapısının (eğer bir orijinal ölçekten uyarlama yapıldıysa) Türk örnekleminde korunup korunmadığı veya yeni bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığı araştırılmıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin içsel motivasyon ve dışsal motivasyon gibi alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını göstererek, ölçülen motivasyon yapısının çok boyutlu doğasını ortaya koymaktadır.

Araç

Test Tipi: Sosyal Bilgiler alanına özgü tutum ve güdülenme düzeyini ölçmeye yönelik bir uyarlama ölçeğidir.

Format: Kaynak bilgide derecelendirme (-), olarak belirtilmiş olsa da, bu tür motivasyon ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a kadar 5 veya 7 seçenekli).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitim gören öğrenciler. (Muhtemelen Sosyal Bilgiler dersini alan ortaokul veya lise öğrencileri.)

Yaş Grubu: Akademik çalışmanın hedeflediği eğitim düzeyine bağlıdır. (Tahmini 10-18 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Detaylı örneklem bilgileri (örneklem büyüklüğü, sınıf düzeyi) ilgili konferans bildirisinde yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket formatında.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Motivasyonu, Sosyal Bilgiler Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Analiz, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Sümer Aktan tarafından 2019 yılında I. Uluslararası Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Sempozyumu’nda sunulmuştur. Bu tarih, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelendiği yıl olarak kabul edilir.

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Sümer Aktan ile iletişim kurularak ([email protected]) alınmalıdır. Kullanım ücreti ve telif hakları ile ilgili detaylar kaynak bilgide yer almamaktadır.

Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği’nin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sosyal-bilgiler-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Aktan, S. (2019, 4-6 Mayıs). Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi [Bildiri sunumu]. I. Uluslararası Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Sempozyumu, İzmir, Tükiye.
• Sempozyum Kitabı Bağlantısı: ubest.deu.edu.tr

Sosyal Bilgiler Motivasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen PDF dosyasına veya ilgili konferans bildirisine başvurulması gerekmektedir.