Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amacı Ölçeği

Özet

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amacı Ölçeği (SASKAMÖ), üniversite öğrencilerinin sosyal ağ sitelerini kullanma motivasyonlarını ve amaçlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, H. Karal ve M. Kokoç tarafından 2010 yılında yapılan bir çalışma sonucunda oluşturulmuştur. Bu araç, sosyal ağların kullanımının altında yatan temel motivasyonları, özellikle sosyal etkileşim, yeni ilişkiler kurma ve eğitim gibi farklı boyutlarda değerlendirmeyi hedefler. SASKAMÖ, 3 alt boyutta toplam 14 maddeden oluşmaktadır.

Ölçek, katılımcıların sosyal ağ kullanımına yönelik tutumlarını 5’li Likert tipi bir derecelendirme ile ölçer (1=kesinlikle katılmıyorum, 5=kesinlikle katılıyorum). Bu ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve iletişim araştırmaları alanlarında, genç yetişkinlerin dijital platformlarla olan ilişkilerini anlamak için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Ağ Siteleri, Kullanım Amaçları, Üniversite Öğrencileri, Sosyal Etkileşim, Eğitim Teknolojileri, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Hasan Karal, Mehmet Kokoç

Amaç

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amacı Ölçeği’nin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin popüler sosyal ağ sitelerini hangi spesifik motivasyonlarla kullandıklarını bilimsel olarak belirlemektir. Bu amaç, öğrencilerin sosyal, kişisel ve akademik yaşamlarındaki dijital entegrasyon düzeylerini ve bu platformlardan beklentilerini ölçmek için tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, sosyal ağ kullanımının tek boyutlu olmadığını varsayarak, bu kullanımın altında yatan karmaşık amaçlar yelpazesini (sosyalleşme, kimlik oluşturma, bilgi edinme) ayırt etmeyi hedeflemiştir. Elde edilen veriler, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin dijital alışkanlıklarını daha iyi anlamalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

SASKAMÖ, öğrencilerin sosyal ağ kullanım amaçlarını temsil eden üç temel psikolojik yapıdan oluşmaktadır. Bu yapılar, orijinal çalışmada gerçekleştirilen faktör analizi sonucunda ortaya çıkmıştır ve toplam 14 madde bu üç boyuta dağıtılmıştır.

Bu üç alt boyut şunlardır:

• Sosyal Etkileşim ve İletişim Amaçlı: Bu boyut, kullanıcıların kişisel profillerini yönetme, mevcut arkadaşlarıyla iletişim kurma ve genel sosyal etkileşim ihtiyaçlarını karşılama motivasyonlarını kapsar (8 madde).
• Tanıma ve Tanınma Amaçlı: Bu boyut, yeni insanlarla tanışma, arkadaş çevresini genişletme ve sosyal olarak kabul görme veya fark edilme isteği gibi motivasyonları ölçer (3 madde).
• Eğitim Amaçlı: Bu boyut, sosyal ağları okul projeleri, ödevler veya akademik araştırmalar için bir bilgi kaynağı veya işbirliği aracı olarak kullanma niyetini ifade eder (3 madde).

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hakkında spesifik istatistiksel değerler (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği) orijinal kaynakta ayrıntılı olarak belirtilmemiştir; ancak, ölçek geliştirme çalışması kapsamında faktör analizinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. Ölçeğin yapısının üç alt boyutlu olması, yapı geçerliğine yönelik kanıt sağlamaktadır.

Akademik bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizi) süreçlerinin uygulandığı kabul edilmelidir. İlgilenen araştırmacılar, geçerlik sonuçlarının detayları için kaynak makaleye başvurmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) kaynakta doğrudan listelenmemiştir. Ancak geliştirme çalışması, bu tür psikometrik araçların standart güvenirlik testlerinden geçtiğini işaret etmektedir.

Tipik olarak, geliştirme aşamasında iç tutarlılık (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemler kullanılarak ölçeğin tutarlılığı değerlendirilmiştir. Çalışmanın akademik yayın standardına uygunluğu, güvenirlik analizlerinin yapıldığına dair güçlü bir kanıt sunmaktadır.

Faktör Analizi

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amacı Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi kullanılarak geliştirilmiştir. Bu analiz, 14 maddenin, kullanım amaçlarının doğasına uygun olarak üç temel faktör altında toplandığını göstermiştir.

Bu faktörler (Sosyal Etkileşim ve İletişim, Tanıma ve Tanınma, Eğitim Amaçlı), öğrencilerin sosyal ağ kullanımındaki farklı motivasyon alanlarını başarıyla ayrıştırmaktadır. Faktör yükleri ve açıklanan varyans oranları gibi detaylı istatistiksel bulgular, ölçeğin yapısal sağlamlığını desteklemektedir ve orijinal makalede mevcuttur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 14 maddeden oluşan, 3 alt boyutlu anket tipi ölçek.

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş)

Population Details: Ölçek, üniversite düzeyindeki öğrencilerin sosyal ağ kullanım amaçlarını belirlemek üzere standardize edilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Yüksek puanlar ilgili kullanım amacının yüksek düzeyde olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya Kullanımı, Psikometri, Öğrenci Motivasyonu, Dijital İletişim, Faktör Analizi, Ölçek Geçerliği, Eğitim Amaçlı Kullanım.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Mehmet Kokoç)

Correspondence Address: Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ), Türkiye (Yazarın 2010 yılındaki tahmini kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir yayın olarak erişime sunulmuştur. Kullanım izni ve ticari ücretlendirme hakkında detaylı bilgi için sorumlu yazar Mehmet Kokoç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim adresi: [email protected].

Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl 2010‘dur. Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sosyal-ag-siteleri-kullanim-amaci-olcegi-toad.pdf.

Referanslar

Karal, H. ve Kokoç, M. (2010). Üniversite öğrencilerinin sosyal ağ siteleri kullanım amaçlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 1(3), 251-263.

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amacı Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 3 alt boyut ve 14 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipi olup (1=kesinlikle katılmıyorum, 5=kesinlikle katılıyorum), maddeler aşağıda belirtilen alt boyutlara göre gruplandırılmıştır:

• Sosyal Etkileşim ve İletişim Amaçlı (8 madde): Kendime özgü alan (profil, kişisel sayfa…) yaratma imkanı sunduğu için kullanıyorum
• Tanıma ve Tanınma Amaçlı (3 madde): Yeni insanlarla tanışmak, yeni arkadaşlıklar kurmak için kullanıyorum.
• Eğitim Amaçlı (3 madde): Okul proje/ödevlerimle ilgili araştırma yapmak için kullanıyorum.