Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amaçları Ölçeği

Özet

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amaçları Ölçeği (SASKAÖ), üniversite öğrencilerinin sosyal ağ sitelerini kullanma nedenlerini ve bu kullanımların arkasındaki temel motivasyonları belirlemek amacıyla 2010 yılında Karal ve Kokoç tarafından geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, sosyal ağ kullanımının sadece eğlence amaçlı olmadığını, aynı zamanda eğitim, iletişim ve sosyal çevre edinme gibi farklı amaçlara hizmet ettiğini ortaya koymayı hedefler.

Ölçek, toplam 14 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler üç ayrı alt boyutta gruplandırılmıştır. Ölçeğin derecelendirilmesi, katılımcıların maddelere ne ölçüde katıldığını belirleyen 5’li Likert tipi format kullanılarak yapılmıştır (1=hiç katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Sosyal Ağ Siteleri, Kullanım Amaçları, Üniversite Öğrencileri, Sosyal Medya, Ölçek Geliştirme, İletişim, Eğitim.

Yazarlar

Hasan Karal, Murat Kokoç.

Amaç

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amaçları Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğretim düzeyindeki genç yetişkinlerin sosyal ağ platformlarını kullanma nedenlerini bilimsel yöntemlerle analiz etmektir. Ölçek, özellikle bireylerin bu platformlarda geçirdikleri zamanın ardındaki spesifik güdüleri ölçerek, sosyal medya kullanım alışkanlıklarına dair derinlemesine bir anlayış sağlamayı amaçlamaktadır.

Bu çalışma, sosyal ağ kullanımının eğitimsel, sosyal ve kişisel gelişim bağlamındaki rollerini incelemek isteyen eğitim bilimleri ve psikoloji araştırmacıları için güvenilir bir araç sunmaktadır. Ölçek, kullanıcıların kendilerine özgü profiller oluşturma, yeni insanlarla tanışma ve akademik kaynaklara erişim gibi farklı motivasyonlarını ayırt etmede kullanılır.

Yapı

Ölçek, 14 maddelik bir yapıya sahiptir ve bu maddeler, üniversite öğrencilerinin sosyal ağ sitelerini kullanma amaçlarını temsil eden üç temel alt boyutta toplanmıştır. Bu faktörler, kullanım motivasyonlarının çok yönlü doğasını yansıtmaktadır:

• Etkileşim ve İletişim Amaçlı (8 madde): Sosyal bağlantıları sürdürme, kişisel ifade alanı yaratma ve mevcut çevreyle iletişim kurma isteğini temsil eder.
• Tanıma ve Tanınma Amaçlı (3 madde): Yeni sosyal çevreler edinme, arkadaşlıklar kurma ve sosyal onay veya popülerlik kazanma motivasyonunu içerir.
• Eğitim Amaçlı (3 madde): Sosyal ağları, okul projeleri, ödevler veya ders materyalleri ile ilgili bilgi toplama ve araştırma yapma aracı olarak görme eğilimini ölçer.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, SASKAÖ’nün yapı geçerliği, maddelerin belirlenen üç faktör altında mantıklı ve tutarlı bir şekilde toplanmasıyla sağlanmıştır. Orijinal makalede spesifik sayısal geçerlik istatistiklerine (örneğin, doğrulayıcı faktör analizi uyum indeksleri) yer verilmemiştir.

Ancak, ölçeğin maddelerinin kuramsal çerçeveye uygunluğu ve faktör yapısının netliği, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini düşündürmektedir. Ölçeğin kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak ve literatür taraması yapılarak desteklenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Kaynak referansta doğrudan Cronbach Alfa gibi spesifik güvenirlik katsayıları rapor edilmemiştir.

Geliştirme sürecinde, ölçeğin maddelerinin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğu varsayılmaktadır. 14 maddenin üç alt boyutta gruplanması, bu alt boyutların kendi içlerinde homojen olduğunu ve ölçtükleri yapıyı güvenilir bir şekilde temsil ettiğini işaret eder. İlerleyen çalışmalarda test-tekrar test güvenilirliği ile zamana bağlı kararlılığın incelenmesi faydalı olacaktır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda, sosyal ağ siteleri kullanım amaçlarının üç temel ve birbirinden ayrılabilir faktörden oluştuğu tespit edilmiştir.

Bu üç faktörlü yapı (Etkileşim ve İletişim, Tanıma ve Tanınma, Eğitim), varyansın önemli bir kısmını açıklayarak ölçeğin psikometrik özelliklerini güçlendirmiştir. Faktör yüklerinin yüksek olması, her bir maddenin ait olduğu alt boyutu güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Öz Bildirimli Envanter, 5’li Likert Tipi

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören bireylerin sosyal ağ kullanım motivasyonlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert ölçeği (1=hiç katılmıyorum – 5=tamamen katılıyorum) kullanılarak nicel veri toplama yöntemi. Ölçek puanı, alt boyut puanlarının toplamı veya ortalaması olarak hesaplanır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya Kullanımı, Motivasyon Ölçeği, Yükseköğretim, Sosyal Ağ Bağımlılığı, Faktör Analizi, İletişim Teknolojileri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Hasan Karal)

Correspondence Address: Karal, H. ve Kokoç, M., Karadeniz Teknik Üniversitesi, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için Sorumlu Yazar Hasan Karal ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: sosyal-ag-siteleri-kullanim-amaclari-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Karal, H. ve Kokoç, M. (2010). Üniversite öğrencilerinin sosyal ağ siteleri kullanım amaçlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 1(3), 251-263.

Sosyal Ağ Siteleri Kullanım Amaçları Ölçeği Maddeleri

Ölçek Toplam Madde Sayısı: 14

Alt Boyut Sayısı: 3

• Etkileşim ve İletişim Amaçlı (8 madde): Kendime özgü alan (profil, kişisel sayfa…) yaratma imkanı sunduğu için kullanıyorum.
• Tanıma ve Tanınma Amaçlı (3 madde): Yeni insanlarla tanışmak, yeni arkadaşlıklar kurmak için kullanıyorum.
• Eğitim Amaçlı (3 madde): Okul proje/ödevlerimle ilgili araştırma yapmak için kullanıyorum.