Yaşam Amacı Ölçeği

Özet

Yaşam Amacı Ölçeği (YAÖ), Berent Burcu Aydıner tarafından 2011 yılında üniversite öğrencilerinin yaşam amaçlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin yaşamlarında algıladıkları anlam, yönelim ve hedeflerin alt boyutlarını derinlemesine incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme çalışması, yaşam amacının alt boyutlarının genel öz-yeterlik ve yaşam doyumu gibi önemli psikolojik değişkenlerle olan ilişkisini belirlemeyi hedeflemiştir. Çalışma, Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Amacı Ölçeği, Yaşam Doyumu, Öz-Yeterlik, Psikometrik Geliştirme, Üniversite Öğrencileri, Anlam Arayışı, Berent Burcu Aydıner.

Yazarlar

Berent Burcu Aydıner

[quads id=5]

Amaç

Yaşam Amacı Ölçeği’nin temel amacı, üniversite düzeyindeki genç yetişkinlerin yaşamlarına yükledikleri anlamın ve belirledikleri amaçların düzeyini ve niteliğini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle yaşam amacının tek bir bütün olarak değil, farklı psikososyal ve motivasyonel alt boyutlar şeklinde ele alınması gerekliliğinden yola çıkarak geliştirilmiştir.

Ölçek, aynı zamanda, ölçülen yaşam amacı alt boyutlarının bireylerin genel öz-yeterlik algıları ve subjektif iyi oluşlarının önemli bir göstergesi olan yaşam doyumu ile nasıl bir korelasyon gösterdiğini akademik olarak incelemeye hizmet etmiştir. Bu kapsamda, ölçek hem bir araştırma aracı hem de danışmanlık süreçlerinde bireyin yaşam yönelimini değerlendirme enstrümanı olarak kullanılma potansiyeli taşımaktadır.

Yapı

Yaşam Amacı Ölçeği (YAÖ), pozitif psikoloji ve varoluşçu psikoloji kuramlarından beslenerek yaşam amacını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Geleneksel olarak yaşam amacı, bireyin yaşamında bir yön, hedef ve anlam bulma çabası olarak tanımlanır. Bu ölçek, Aydıner’in çalışmasında belirtilen alt boyutlar aracılığıyla, bireyin hayatında sahip olduğu uzun vadeli hedefler, kişisel gelişim motivasyonu ve toplumsal katkı gibi faktörleri ölçmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikometrik yapı, bireyin hayatın zorluklarına karşı direncini artıran ve psikolojik iyi oluşunu destekleyen bir kaynak olarak yaşam amacının değerlendirilmesidir. Ölçeğin geliştirme sürecinde, yaşam amacının öz-yeterlik (bireyin görevleri başarıyla tamamlama inancı) ve yaşam doyumu (bireyin hayatından genel memnuniyeti) ile teorik olarak güçlü bağları olduğu varsayılmıştır.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da (belirtilen: ‘-‘), bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen ölçek için kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapılmış olması beklenir. Tipik olarak, bu tür gelişim çalışmalarında aşağıdaki geçerlik türleri incelenir:

• Yapı Geçerliği: Faktör Analizi (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılarak ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen yaşam amacı alt boyutlarını ne derece temsil ettiği incelenir.
• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, yaşam amacı kavramının tüm yönlerini ölçüp ölçmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilir.
• Ölçüt Bağıntılı Geçerlik: Ölçeğin, hali hazırda geçerliği kanıtlanmış benzer yapıyı ölçen diğer ölçeklerle (örneğin, Ryff’ın Psikolojik İyi Oluş Ölçeği veya Crumbaugh ve Maholick’in Yaşamda Amaç Testi – PIL) korelasyonu incelenir.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik bilgisi de açıkça belirtilmemiştir (belirtilen: ‘-‘). Ancak, ölçeğin tutarlılığını kanıtlamak amacıyla tez çalışmasında standart güvenirlik analizlerinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. Bu analizler genellikle şunları içerir:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Yüksek bir Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri) ölçeğin iç tutarlılığının iyi olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Aynı örneklem grubuna ölçeğin farklı zamanlarda uygulanarak elde edilen puanlar arasındaki korelasyonun incelenmesi. Bu, ölçeğin zaman içinde kararlılığını gösterir.
• Madde-Toplam Korelasyonları: Her bir maddenin ölçek toplam puanı ile ilişkisinin incelenmesi, maddelerin ölçülen yapıya katkısını değerlendirir.

Faktör Analizi

Yaşam Amacı Ölçeği’nin geliştirme çalışması (yüksek lisans tezi), ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymak amacıyla faktör analizi yöntemlerini kullanmıştır. Bu analizler, yaşam amacının tek bir genel puandan ziyade, farklı alt boyutlardan oluştuğunu göstermeyi amaçlar.

Geliştirme aşamasında öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyum sağladığı test edilmiştir. Bu süreç, ölçeğin yapı geçerliğini sağlaması açısından kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Yüksek olasılıkla Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır. (Örneğin, 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum şeklinde)

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik (Yaklaşık 18-25 yaş)

Population Details: Sakarya Üniversitesi’nde öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: Öz Bildirim Envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik İyi Oluş, Güvenirlik, Geçerlik, Yüksek Lisans Tezi, Psikometri, Varoluşçu Psikoloji, Genç Yetişkinlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Berent Burcu Aydıner’in 2011 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya standart bir yayıncı tarafından dağıtımı hakkında bilgi bulunmamaktadır. Akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın izni gerekebilir. Yazarın yüksek lisans tezi, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan erişim sağlanabilmektedir:

• yasam-amaci-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aydıner, B. B. (2011). Üniversite öğrencilerinin yaşam amaçlarının alt boyutlarının genel öz-yeterlik, yaşam doyumu ve çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.

Tez erişim bağlantısı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Yaşam Amacı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için Berent Burcu Aydıner’in 2011 tarihli yüksek lisans tezine veya yukarıda belirtilen PDF dokümanına başvurulması gerekmektedir.