Sınıfta Eşitlikçi Davranış Ölçeği

Öz

Sınıfta Eşitlikçi Davranış Ölçeği (SEDP), öğretmenlerin sınıf ortamında sergiledikleri eşitlikçi davranışları ve bu davranışların altında yatan tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Çiğdem Kan tarafından 2013 yılında geliştirilen bu ölçek, eğitim ortamlarında eşitlik ilkesinin uygulanma düzeyini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçek, öğretmenlerin öğrencilere karşı objektifliğini, bireysel farklılıklara gösterdikleri hassasiyeti ve sınıfta eşitliği vurgulama biçimlerini dört alt boyutta incelemektedir.

27 maddeden oluşan ve 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilen bu araç, yüksek düzeyde güvenirlik ve yapı geçerliği göstermektedir. Ölçeğin geliştirilme süreci, yapısal tutarlılığını sağlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemleri kullanılarak titizlikle yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Eşitlikçi davranış, Öğretmen davranışları, Sınıf yönetimi, Eğitim psikolojisi, Ölçek geliştirme, Objektiflik, Bireysel farklılıklar.

Yazarlar

Çiğdem Kan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapan öğretmenlerin sınıf içi etkileşimlerde ve değerlendirme süreçlerinde sergiledikleri eşitlikçi davranışları sistematik bir şekilde ölçmek ve değerlendirmektir. Bu davranışlar, öğrencilere söz hakkı verme, notlandırma ve genel sınıf içi muamele gibi kritik alanları kapsamaktadır.

Geliştirilen bu araç, eğitim araştırmacılarına ve eğitim politikası yapıcılara, öğretmenlerin eşitlik prensiplerine ne ölçüde uyduğunu belirleme ve bu alanda mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etme konusunda somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, eğitimde eşitlik kavramının uygulamadaki yansımalarını derinlemesine anlamaya yardımcı olmaktadır.

Yapı

Sınıfta Eşitlikçi Davranış Ölçeği, öğretmen davranışlarındaki eşitlik ilkesini kapsayan dört ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin sınıf içindeki farklı rollerini ve sorumluluklarını yansıtmaktadır. Ölçek toplam 27 madde içermektedir.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Sınıfta Eşitliği Vurgulama: (12 madde) Öğrenciler arasında ayrım yapmadan, herkese eşit fırsatlar sunma ve bu durumu açıkça ifade etme.
• Bireysel Farklılıklara Karşı Eşitlik: (5 madde) Öğrencileri yetenek, başarı veya davranışlarına göre etiketlemekten kaçınma ve tüm öğrencilere aynı saygıyı gösterme.
• Öğrencilerde Özgüven Oluşturma: (5 madde) Tüm öğrencilerin değerli ve eşit olduklarını vurgulayarak onların özgüven gelişimine katkıda bulunma.
• Objektif Davranma: (5 madde) Öğrencileri değerlendirirken kişisel yargılardan uzak durarak tarafsız ve adil olma.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, öğretmenlerden elde edilen veriler üzerinden faktör analizi uygulanmıştır. Faktör çözümlemesine uygunluğu ve örneklem yeterliliğini değerlendirmek için kritik istatistiksel testler kullanılmıştır.

Bu kapsamda, örneklemin faktör analizi için uygunluğunu kontrol etmek üzere Kaiser Meyer Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett Sphericity Testi sonuçları incelenmiştir. Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis), ölçeğin teorik yapıyla uyumlu dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Sınıfta Eşitlikçi Davranış Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin tamamı ve alt faktörler bazında Cronbach’s Alpha iç tutarlılık katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçeğin tamamına yönelik hesaplanan Cronbach’s Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,94 olarak bulunmuştur. Alt faktörler için hesaplanan güvenirlik katsayıları ise şöyledir:

• Birinci Alt Faktör (Sınıfta Eşitliği Vurgulama): 0,91
• İkinci Alt Faktör (Bireysel Farklılıklara Karşı Eşitlik): 0,81
• Üçüncü Alt Faktör (Öğrencilerde Özgüven Oluşturma): 0,77
• Dördüncü Alt Faktör (Objektif Davranma): 0,75

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığını göstermektedir.

Ölçekte yer alan dört alt faktörün tümü, ölçülen yapıya ait toplam varyansın % 55.27’sini açıklamaktadır. Bu oran, psikometrik açıdan kabul edilebilir bir düzeyde olup, ölçeğin yapısal olarak güçlü ve tutarlı olduğunu desteklemektedir. KMO ve Barlett test sonuçları, verilerin faktör analizi için yüksek düzeyde uygun olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öğretmen davranışlarını ölçme ölçeği)

Format: 27 madde, 4 alt boyutlu ölçek

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Eğitimciler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenlik yapan bireyler)

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul veya lise düzeyinde görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği (1= Kesinlikle katılmıyorum, 5= Kesinlikle katılıyorum). Yüksek puan, sınıfta eşitlikçi davranışların daha sık sergilendiğini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Eşitlikçi davranış ölçeği, Öğretmen yeterlilikleri, Sınıf içi eşitlik, Eğitim ölçme araçları, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Çiğdem Kan)

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönemdeki kurumsal adresler dikkate alınmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Geliştirme Yılı: 2013

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin tam metni ve detaylı raporuna aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

The original PDF can be downloaded here: sinifta-esitlikci-davranis-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kan, Ç. (2013). Sınıfta Eşitlikçi Davranış Ölçeğinin geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(44), 360-371.

Makale Linki: dergipark.ulakbim.gov.tr

Sınıfta Eşitlikçi Davranış Ölçeği Maddeleri

Ölçek 4 alt boyut ve 27 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

• Sınıfta Eşitliği Vurgulama (12 m): Öğrencilere, söz hakkı verirken eşit davranmaya dikkat ederim.
• Bireysel Farklılıklara Karşı Eşitlik (5 m): Öğrencileri, sınıf içinde tembel, çalışkan, zeki, yaramaz gibi kategorilere ayırmamaya özen gösteririm.
• Öğrencilerde Özgüven Oluşturma (5 m): Öğrencilerin, benim için eşit olduklarını derste vurgularım.
• Objektif Davranma (5 m): Öğrencileri, değerlendirirken objektif davranırım.