Sınıfta Özgür Düşünmeye Yönlendirme Davranış Ölçeği

Özet

Sınıfta Özgür Düşünmeye Yönlendirme Davranış Ölçeği, 2012 yılında Çiğdem Kan tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlerin sınıf ortamında öğrencilerin özgür düşünme, tartışma, farklı fikirlere saygı gösterme ve öz disiplin geliştirme gibi davranışları teşvik etme düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 21 maddeden ve dört ana alt boyuttan oluşmaktadır ve yanıtlar 5 dereceli bir Likert Ölçeği formatında toplanmaktadır. Bu araç, eğitim bilimleri alanında öğretmen yeterliliklerini ve demokratik sınıf yönetimi yaklaşımlarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özgür düşünme, öğretmen davranışları, sınıf yönetimi, öz disiplin, psikometrik ölçek, eğitim, öğrenci katılımı, Likert.

Yazarlar

Çiğdem Kan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin sınıf içerisindeki pedagojik yaklaşımlarının, öğrencilerin zihinsel ve davranışsal özgürlüklerini ne ölçüde desteklediğini sistematik olarak ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek, öğretmenlerin öğrencileri farklı fikirler üretmeye, bu fikirleri özgürce tartışmaya açmaya ve kendi davranışlarını düzenleme becerisi olan öz disiplin geliştirmeye yönlendiren spesifik davranışlarını belirlemeyi hedefler. Elde edilen veriler, öğretmen eğitimi programlarının ve sınıf içi etkileşim kalitesinin değerlendirilmesi için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin sadece bilgi alıcısı değil, aynı zamanda aktif katılımcılar ve eleştirel düşünürler olduğu bir sınıf kültürünün oluşmasına yönelik öğretmen katkılarını belirlemeye yardımcı olur. Bu, demokratik eğitim ortamlarının teşvik edilmesi açısından bilimsel bir zemin sunar.

Yapı

Sınıfta Özgür Düşünmeye Yönlendirme Davranış Ölçeği, öğretmenlerin sınıf içi serbest düşünmeyi teşvik eden davranışlarını ölçmek üzere tasarlanmış çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, toplam 21 madde ile bu karmaşık yapıyı dört ana alt boyutta operasyonelleştirmektedir. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin öğrencilerin bilişsel ve sosyal gelişimine yönelik farklı yaklaşımlarını kapsamaktadır.

Ölçeğin yapısal modeli, aşağıdaki dört temel faktör etrafında şekillenmiştir:

• Özgür Düşünme: Farklı veya azınlıkta kalan fikirleri teşvik etme ve olumlu pekiştireçlerle destekleme.
• Özgür Tartışma: Öğrencilere ders içeriği veya sınıf faaliyetleri hakkında seçim yapma ve farklı seçenekleri değerlendirme fırsatları sunma.
• Farklı Düşünceye Saygı: Öğrencilerin, ders materyali veya öğretmenin yorumları hakkında alternatif veya yeni açılımlar getirmesine izin verme ve bunu takdir etme.
• Öz Disiplin Davranışları: Öğrencilere davranışsal özerklik sağlayarak, onların kişisel sorumluluk ve öz yönetim becerilerini geliştirmelerine yardımcı olma.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları hakkında kaynakta spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, faktör yükleri, doğrulayıcı faktör analizi uyum indeksleri) açıkça belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliğinin sağlandığı ve muhtemelen yapı geçerliği için faktör analizlerinin uygulandığı varsayılmaktadır. Ölçeğin dört alt boyuta ayrılması, yapısal geçerliğin belirlenmesi yönünde atılan adımların bir göstergesidir.

Güvenirlik

Sınıfta Özgür Düşünmeye Yönlendirme Davranış Ölçeği, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yapılan güvenirlik analizlerinde, tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.92 olarak bulunmuştur.

Bu katsayı, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı (sınıfta özgür düşünmeye yönlendirme davranışını) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve psikometrik açıdan mükemmel düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde uygulanan faktör analizi (büyük ihtimalle Açımlayıcı Faktör Analizi), ölçeğin 21 maddesinin dört temel alt boyuta ayrıldığını ortaya koymuştur. Bu dört faktörlü yapı, öğretmen davranışlarının birbirinden ayrışan ancak ilişkili boyutlarını temsil etmektedir.

Alt boyutların madde sayıları ve odak noktaları şöyledir: Özgür Düşünme (7 madde), Özgür Tartışma (5 madde), Farklı Düşünceye Saygı (5 madde) ve Öz Disiplin Davranışları (4 madde). Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırmakta ve öğretmen davranışlarının çok yönlü doğasını yansıtmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 21 maddelik, dört alt boyuttan oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Öğretmen davranışlarını ölçmeye odaklanmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, farklı branş ve kademelerdeki öğretmenlerin sınıf içi davranışlarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel öz-bildirim envanteri. Yanıtlar, “1= hiç katılmıyorum” ile “5= tamamen katılıyorum” arasında değişen 5’li derecelendirme sistemi kullanılarak toplanır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, pedagoji, sınıf etkileşimi, öğretmen yeterliliği, iç tutarlılık, Cronbach Alfa, faktör yapısı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi (Yazarın güncel veya yayın sırasındaki kurumu).

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Uygulama Yılı: 2012

İzin ve Ücret Bilgisi: Ölçeğin ticari kullanımı veya geniş çaplı uygulamaları için yazarla iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

sinifta-ozgur-dusunmeye-yonlendirme-davranis-olcegi-toad.pdf

Makalenin EBSCOhost üzerindeki bağlantısı: eds.a.ebscohost.com

Kaynaklar

Kan, Ç. (2012,Haziran). Sınıfta Özgür Düşünmeye Yönlendirme Davranış Ölçeğinin geliştirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(27), 31-44.

Sınıfta Özgür Düşünmeye Yönlendirme Davranış Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 21 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme formatı 5’li Likert’tir (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Alt Boyutlar ve Maddeler:

• Özgür Düşünme (7 m): Sınıfın geneline göre farklı düşünen öğrenciye, farklı düşüncesinden dolayı olumlu pekiştireçler kullanırım.
• Özgür Tartışma (5 m): Öğrencilere, farklı seçenekler sunarak (dersle ilgili ya da sınıfta yapılacak faaliyetlerle ilgili) onlara seçim yaptırırım.
• Farklı Düşünceye Saygı (5 m): Öğrenci, dersle ilgili olarak benim yorumlarıma farklı açılımlar getirebilir.
• Özdisiplin Davranışları (4 m): Öğrencilere, özgür davranma olanaklarını vererek, onlarda öz disiplin oluşturmaya çalışırım.