Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği

Özet

Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği (SDAÖ), İlhan ve Çetin (2014) tarafından geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin sınıf içi değerlendirme uygulamalarına yönelik algılarını ve bu uygulamaların yarattığı genel atmosferi ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin değerlendirme sürecini gelişim odaklı mı yoksa başarı ve rekabet odaklı mı algıladığını belirleyerek, eğitim ortamının psikolojik boyutuna ışık tutar. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığını ortaya koymuştur.

Ölçek, toplam 18 maddeden oluşmakta ve değerlendirme atmosferinin iki ana boyutunu ele almaktadır: Öğrenme Odaklı Değerlendirme Atmosferi ve Performans Odaklı Değerlendirme Atmosferi. Bu ayrım, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için sınıf içi değerlendirme pratiklerinin öğrenci motivasyonu ve tutumları üzerindeki etkilerini anlamada kritik bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği, Değerlendirme Atmosferi, Öğrenme Odaklılık, Performans Odaklılık, Psikometrik Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik ve Güvenirlik.

Yazarlar

Mustafa İlhan, Burcu Çetin

Amaç

SDAÖ’nün birincil amacı, öğrencilerin bulundukları sınıfta uygulanan değerlendirme yöntemlerinin ve sonuçlarının algılanış biçimini sistematik olarak ölçmektir. Bu algılar, öğrencilerin öğrenmeye yönelik motivasyonlarını, kaygı düzeylerini ve akademik stratejilerini doğrudan etkilediği için, ölçek eğitim ortamlarının kalitesini değerlendirmede önemli bir rol oynar.

Ölçek, özellikle değerlendirme ortamının iki kutbunu, yani öğrenci gelişimini destekleyici ve geri bildirim sağlamayı hedefleyen öğrenme odaklı yaklaşım ile, başarıyı kıyaslamayı ve notlandırmayı ön plana çıkaran performans odaklı yaklaşımı ayırt etmeyi hedefler. Bu sayede, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin sınıf içi değerlendirme pratiklerini optimize etmelerine olanak tanır.

Yapı

Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği, iki temel alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu iki boyut, öğrencilerin değerlendirme ortamına dair algılarını kapsamlı bir şekilde yansıtır:

• Öğrenme Odaklı Değerlendirme Atmosferi: Bu boyut, değerlendirme süreçlerinin öğrencinin gelişimini desteklemeye, hatalardan ders çıkarmaya ve derinlemesine öğrenmeyi teşvik etmeye odaklandığı algısını temsil eder.
• Performans Odaklı Değerlendirme Atmosferi: Bu boyut ise değerlendirme süreçlerinin rekabeti, yüksek not almayı, akranlarla kıyaslanmayı ve zorlu sınavlarla başarısızlık riskini vurguladığı algısını yansıtır.

Geçerlik

İlhan ve Çetin (2014) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Çalışmanın başlığı da belirtildiği gibi, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı (iki alt boyut) ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamak için çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır.

Yapı geçerliğine ek olarak, ölçeğin ilgili diğer yapılarla (örneğin, akademik motivasyon veya sınav kaygısı) ilişkisini inceleyen ölçüt geçerliği çalışmaları da gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, SDAÖ’nün sınıf değerlendirme atmosferini tutarlı ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, maddelerin iç tutarlılığını ve ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmiştir. Geliştirme çalışmasında genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak iç tutarlılık analizleri yapılmış ve ölçeğin genel olarak yüksek bir güvenirlik düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceğini ve tutarlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

SDAÖ’nün yapısal temeli, 18 maddenin iki farklı alt boyutta toplandığı faktör analizi sonuçlarına dayanmaktadır. Bu iki faktör, toplam varyansın önemli bir kısmını açıklamaktadır. Faktör dağılımı şu şekildedir:

• Öğrenme Odaklı Değerlendirme Atmosferi: Bu alt boyut 15 madde içermektedir ve öğrencilerin değerlendirmeyi bir öğrenme fırsatı olarak görme eğilimini yansıtmaktadır.
• Performans Odaklı Değerlendirme Atmosferi: Bu alt boyut 2 madde içermektedir ve öğrencilerin değerlendirmeyi bir başarı/başarısızlık kıyaslaması olarak görme eğilimini yansıtmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Kağıt veya dijital ortamda uygulanabilen standart bir anket formatıdır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim kademelerindeki öğrenciler (Genellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri üzerinde uygulanmaya uygundur).

Yaş Grubu: Akademik değerlendirme süreçlerine aktif olarak katılan ergenlik ve genç yetişkinlik dönemindeki bireyler.

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması, Türkiye’deki çeşitli eğitim kurumlarından toplanan öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipinde derecelendirme kullanır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Değerlendirme, Sınıf Ortamı, Öğrenci Algıları, Psikometrik Ölçek, Eğitim ve Bilim, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mustafa İlhan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların makalenin yayınlandığı tarihteki üniversite/kurum adresleri (Detaylı bilgi makalede mevcuttur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kullanım İzinleri: Ölçek akademik araştırmalarda kullanılabilir. Ticari kullanımı için yazarlardan izin alınması tavsiye edilir.

Ücret: Ölçek genellikle akademik amaçlı kullanım için ücretsizdir.

Test Yılı: 2014 (Yayınlanma Yılı)

Kaynaklar

İlhan, M. ve Çetin, B. (2014). Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeğinin (SDAÖ) geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 31-50.

Makalenin orijinal bağlantısı: egitimvebilim.ted.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sinif-degerlendirme-atmosferi-olcegi-toad.pdf

Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: 5’li Likert (1= Kesinlikle Katılmıyorum – 5= Kesinlikle Katılıyorum)

Ölçek toplam 18 madde ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır. Örnek maddeler aşağıdadır:

Öğrenme Odaklı Değerlendirme Atmosferi (Örnek Madde 15): Bu sınıfta, sınav sonuçları öğrencinin gelişimine yönelik bilgi vermeyi amaçlar.

Performans Odaklı Değerlendirme Atmosferi (Örnek Madde 2): Bu sınıfta uygulanan sınavlar öğrenciler için zordur.