Grup Atmosferi Ölçeği

Özet

Grup Atmosferi Ölçeği (GAÖ), bir grubun üyeleri tarafından deneyimlenen duygusal ve sosyal iklimin öznel algısını ölçmek amacıyla kullanılan bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması Didem Alsancak tarafından 2010 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama, özellikle bilgisayar destekli işbirlikli öğrenme ortamlarında grup uyumu, grup atmosferi ve performans arasındaki ilişkileri inceleyen bir yüksek lisans tezi kapsamında yapılmıştır. Ölçek, grubun genel ruh halini ve üyeler arasındaki etkileşimin kalitesini değerlendirmek için tasarlanmış 6 maddeden oluşmaktadır.

Ölçek, zıt anlamlı sıfat çiftleri (örneğin, ‘sıcak-soğuk’, ‘tatmin edici-yıldırıcı’) kullanılarak 5’li Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır. Uyarlama çalışması sonucunda elde edilen yüksek güvenirlik katsayısı (Alfa = 0.93), ölçeğin grup dinamiklerini ölçme konusunda güçlü bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Grup Atmosferi, Grup Dinamikleri, İşbirlikli Öğrenme, Ölçek Uyarlama, Sosyal Psikoloji, Güvenirlik, Likert Ölçeği

Yazarlar

Didem ALSANCAK

Amaç

Grup Atmosferi Ölçeği’nin temel amacı, belirli bir sosyal veya çalışma grubunun üyeleri tarafından algılanan psikolojik ortamın kalitesini nicel olarak belirlemektir. Bu atmosfer, grup üyelerinin motivasyonunu, işbirliği düzeyini ve genel performansını doğrudan etkileyen kritik bir değişkendir.

Alsancak (2010) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, özgün ölçeğin Türk kültürüne ve özellikle bilgisayar destekli işbirlikli öğrenme bağlamına uygunluğunu test etmeyi amaçlamıştır. Çalışmada, grup atmosferinin, geçişken bellek ve grup uyumu gibi diğer grup süreçleriyle olan ilişkisi incelenmiş, böylece öğrenme ortamlarında grup çalışmasının başarısını öngörmede ölçeğin potansiyeli ortaya konulmuştur.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, Grup Atmosferi olarak tanımlanır. Grup atmosferi, bir grubun duygusal tonunu ve üyeler arasındaki ilişkilerin niteliğini yansıtan, genellikle tek bir boyut olarak ele alınan bir yapıdır. Bu yapı, grubun ne kadar davetkar, destekleyici, tatmin edici veya tam tersi, gergin ve yıpratıcı olarak algılandığını gösterir.

GAÖ, bu yapıyı ölçmek için semantik farklılaştırma tekniğini kullanır; yani katılımcılardan, grubu temsil eden zıt kutuplu sıfatlar arasında kendi algılarına en uygun noktayı işaretlemeleri beklenir. Bu yaklaşım, grup deneyiminin öznel ve duygusal bileşenlerini yakalamada etkilidir. Ölçekte yer alan ‘sıcak-soğuk’ ve ‘tatmin edici-yıldırıcı’ gibi maddeler, bu duygusal boyutu temsil eden güçlü göstergelerdir.

Geçerlik

Alsancak (2010) tarafından yürütülen yüksek lisans tezi özetinde, uyarlanan Grup Atmosferi Ölçeği için detaylı bir geçerlik çalışmasına dair spesifik bir bilgiye yer verilmemiştir. Geçerlik (Validity), bir testin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren en önemli psikometrik özelliktir.

Bir ölçek uyarlama çalışmasında beklenen geçerlik türleri arasında yapı geçerliği (örneğin, faktör analizi), ölçüt bağımlı geçerlik veya ayırt edici geçerlik çalışmaları yer alabilir. Ancak, mevcut kaynaklarda bu geçerlik analizlerine dair bir sonuç belirtilmemiştir. İleriki çalışmalarda ölçeğin yapısal geçerliğinin detaylı olarak incelenmesi önerilmektedir.

Güvenirlik

Grup Atmosferi Ölçeği’nin güvenirlik (Reliability) analizi, uyarlama çalışmasının önemli bir bileşenidir. Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesini ifade eder.

Uyarlama çalışması kapsamında, 6 maddelik ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen Cronbach Alfa katsayısı değeri 0.93 olarak bulunmuştur. Bu katsayı, psikometride mükemmel düzeyde yüksek bir iç tutarlılığa işaret eder. 0.90 ve üzeri alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı, yani grup atmosferini, son derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte ölçeğin faktör yapısına veya faktör analizi sonuçlarına dair açık bir bilgi yer almamaktadır. Ancak, ölçeğin sadece 6 maddeden oluşması ve yüksek iç tutarlılık sergilemesi (Alfa = 0.93), ölçeğin büyük olasılıkla tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahip olduğunu düşündürmektedir.

Genellikle grup atmosferi gibi öznel deneyimleri ölçen semantik farklılaştırma ölçekleri, ölçülen yapının genel pozitiflik/negatiflik boyutunu temsil eden tek bir baskın faktör yüküne sahiptir. Bu nedenle, uyarlama sürecinde tek faktörlü bir yapının doğrulandığı varsayılabilir, ancak bu bilginin tezin orijinal metninden kontrol edilmesi gerekmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Zıt Kutuplu Sıfat Çiftleri kullanılan 5’li Likert Tipi derecelendirme.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Akademik Çalışma Grupları veya İşbirlikli Öğrenme Ortamlarındaki Öğrenciler

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Yüksek lisans tezi bağlamında)

Popülasyon Detayları: Çalışma, bilgisayar destekli işbirlikli öğrenme ortamlarında görev alan katılımcılar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, çalıştıkları grubu tanımlayan zıt sıfat çiftleri arasında 1’den (Olumlu değerlendirme) 5’e (Olumsuz değerlendirme) kadar puanlama yaparak grubun atmosferini değerlendirirler. Ölçek toplam puanı, grup atmosferinin genel düzeyini yansıtır.

Anahtar Kelimeler

Grup İklimi, Sosyal Algı, Öğrenme Ortamları, Psikometri, Alfa Katsayısı, Didem Alsancak

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Didem Alsancak, Hacettepe Üniversitesi (2010 Tez Dönemi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Grup Atmosferi Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2010 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı için genellikle yazarın (Didem Alsancak) izni gerekmektedir. Yüksek lisans tezleri genellikle kamuya açık kaynaklar olduğundan, ticari olmayan akademik kullanımlarda izin süreçleri tezin kaynak gösterilmesiyle yürütülebilir.

Orijinal çalışma, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır. Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

grup-atmosferi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Alsancak, D. (2010). Bilgisayar destekli işbirlikli öğrenme ortamlarında geçişken bellek ile grup uyumu, grup atmosferi ve performans arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Tezin orijinal metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Grup Atmosferi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Grup Atmosferi Ölçeği, toplam 6 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, zıt kutuplu sıfat çiftleri şeklinde sunulur. Katılımcıların bu sıfat çiftleri üzerindeki algılarını işaretlemesi istenir.

• sıcak-soğuk
• tatmin edici-yıldırıcı
• (Diğer 4 madde kaynakta belirtilmemiştir.)