Öğrencilerin Sınıf-İçi Değerlendirme Ortamına İlişkin Algıları Ölçeği

Özet

Öğrencilerin Sınıf-İçi Değerlendirme Ortamına İlişkin Algıları Ölçeği, öğrencilerin sınıf ortamında uygulanan değerlendirme süreçlerini nasıl algıladıklarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle Fen ve Teknoloji Dersi bağlamında, öğrencilerin değerlendirme ortamını öğrenmeye teşvik edici veya performansa odaklı ve rekabetçi olarak algılayıp algılamadıklarını belirler. Ölçek, 16 maddeden ve iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: Öğrenmeye Yönelimli Değerlendirme Ortamı ve Performansa Yönelimli Değerlendirme Ortamı. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu sınayarak, geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sınıf-içi değerlendirme, Algı, Öğrenme yönelimi, Performans yönelimi, Psikometrik, Ölçek uyarlama, Eğitim

Yazarlar

Serkan Buldur, A. Doğan

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin sınıf içi değerlendirme uygulamaları hakkındaki sübjektif algılarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu algılar, öğrencilerin motivasyonlarını, öğrenme stratejilerini ve akademik başarılarını doğrudan etkilediği için eğitim araştırmalarında kritik öneme sahiptir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Fen ve Teknoloji dersine özgü değerlendirme ortamlarının algılanışını Türkiye bağlamında inceleyebilmesini sağlamıştır.

Araştırmacılar, bu ölçeği kullanarak öğretmenlerin uyguladığı değerlendirme yöntemlerinin öğrencilerin gözünden nasıl bir sınıf ortamı yarattığını tespit edebilir ve bu bulgular ışığında daha yapıcı ve öğrenmeyi destekleyici değerlendirme stratejileri geliştirebilirler.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin değerlendirme ortamına dair algılarını iki farklı kutupta ele alan bir yapı (construct) üzerine kurulmuştur. Bu yapı, öğrenme hedeflerine odaklanma ile dışsal başarı ve rekabet hedeflerine odaklanma arasındaki ayrımı yansıtır.

Ölçeğin ölçtüğü iki temel alt boyut şunlardır:

• Öğrenmeye Yönelimli Değerlendirme Ortamı: Bu boyut, değerlendirmenin temel amacının öğrencinin gelişimine katkıda bulunmak, hatalardan ders çıkarmayı teşvik etmek ve geri bildirim sağlamak olarak algılandığı durumu ifade eder. Öğrenciler, bu ortamda risk almaktan çekinmezler.
• Performansa Yönelimli Değerlendirme Ortamı: Bu boyut, değerlendirmenin temel amacının öğrencileri sıralamak, karşılaştırmak ve dışsal ödüllere (yüksek notlar, rekabet) odaklanmak olarak algılandığı durumu ifade eder. Bu ortam, genellikle kaygı düzeyini artırabilir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Buldur ve Doğan (2014) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında ölçeğin yapısal geçerliği incelenmiştir. Yapısal geçerlik, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamıştır. Elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri, ölçeğin maddelerinin teorik olarak temsil etmesi beklenen alt boyutları başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ayrıca ölçeğin içeriğinin, Fen ve Teknoloji dersi bağlamında değerlendirme algılarını ölçmek için uzman görüşleri alınarak içerik geçerliği de sağlanmıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Genellikle her bir alt boyut için ayrı ayrı Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Alfa değerleri (tipik olarak 0.70 ve üzeri), ölçeğin güvenilir olduğunu ve tekrarlı uygulamalarda benzer sonuçlar vereceğini işaret eder. Uyarlama çalışmasında, iki alt boyutun (Öğrenmeye Yönelimli ve Performansa Yönelimli Değerlendirme Ortamı) kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğu bildirilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde gerçekleştirilen Faktör Analizi, 16 maddenin iki ayrı faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısını desteklemiştir.

• Faktör 1: Öğrenmeye Yönelimli Değerlendirme Ortamı (8 madde).
• Faktör 2: Performansa Yönelimli Değerlendirme Ortamı (8 madde).

Faktör yapısının tutarlılığı, ölçeğin Türk öğrencilerin sınıf içi değerlendirme algılarını ölçmek için sağlam bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal çalışmada derecelendirme belirtilmemiş olup, bu tür ölçekler genellikle 4’lü veya 5’li Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (Bilinmiyor, ancak uluslararası literatürde yer almaktadır.)

Popülasyon Grubu: İlkokul veya Ortaokul Öğrencileri (Fen ve Teknoloji Dersi alan öğrenciler)

Yaş Grubu: Akademik düzey göz önüne alındığında, genellikle 9-14 yaş aralığı.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de öğrenim gören, Fen ve Teknoloji dersine devam eden öğrenciler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öğrencilerin, kendilerine sunulan değerlendirme ortamına dair ifadeleri belirli bir derecede (örneğin, “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a) derecelendirmesi istenir. Puanlama, alt boyutlar bazında toplanarak yapılır.

Anahtar Kelimeler

Değerlendirme, Öğretim, Eğitim psikolojisi, Serkan Buldur, Akademik algı, Psikometri, Fen ve Teknoloji

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serkan Buldur

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir (Genellikle uyarlama sırasında çalışmanın yapıldığı üniversite veya kurum adresi kullanılır).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Serkan Buldur ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle ücretsizdir, ancak ticari kullanım için izin gerekebilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2014

Orijinal Makale Bağlantısı: egitimvebilim.ted.org.tr

Kaynakçalar

Buldur, S. ve Doğan, A. (2014). Fen ve Teknoloji Dersinde Öğrencilerin Sınıf-İçi Değerlendirme Ortamına İlişkin Algıları Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 199-211.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogrencilerin-sinif-ici-degerlendirme-ortamina-iliskin-algilari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Öğrencilerin Sınıf-İçi Değerlendirme Ortamına İlişkin Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 2 alt boyut ve toplam 16 maddeden oluşmaktadır:

• Öğrenmeye Yönelimli Değerlendirme Ortamı (8 madde): Öğrencilere hatalarını düzeltmek için şans verilir.
• Performansa Yönelimli Değerlendirme Ortamı (8 madde): Öğretmenimiz öğrencilerin performanslarını birbirleriyle karşılaştırır.