Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESTÖ)

Özet

Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESTÖ), öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının sınıf ortamında empatik bir iklim oluşturmaya yönelik sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, eğitim ortamlarında duygusal anlayışın ve karşılıklı saygının teşvik edilmesinin önemini vurgulayan tutumları belirlemeyi hedefler. ESTÖ, Yaşar Özbay ve Mustafa Şahin tarafından 2000 yılında yapılan bir geçerlik ve güvenirlik çalışması kapsamında literatüre kazandırılmıştır. Bu ölçek, özellikle öğretmen eğitiminde ve sınıf yönetimi araştırmalarında empati temelli yaklaşımların değerlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği, ESTÖ, Tutum Ölçeği, Empati, Sınıf Atmosferi, Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Tutumları.

Yazarlar

Yaşar Özbay, Mustafa Şahin

Amaç

Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESTÖ)’nün temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının, öğrencileriyle kurdukları ilişkilerde ve genel sınıf ortamında empatik davranışları ve yaklaşımları ne ölçüde benimsediklerini belirlemektir. Ölçek, bireylerin empatik bir sınıf iklimini desteklemeye yönelik olumlu veya olumsuz eğilimlerini nicel olarak ölçmeye olanak tanır. Bu ölçüm, eğitim programlarının geliştirilmesi ve öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanması açısından önemlidir.

Ölçeğin geliştirilmesi, empatik davranışların öğrenci başarısı, sosyal uyum ve düşük çatışma ortamları üzerindeki pozitif etkileri göz önüne alınarak, bu tür tutumların eğitimciler arasında yaygınlaştırılması ihtiyacına dayanmaktadır. ESTÖ, bir geliştirme çalışması ürünü olarak, eğitim araştırmacılarına güvenilir ve geçerli bir veri toplama aracı sunmayı amaçlamıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

ESTÖ, temel olarak “Empatik Sınıf Atmosferi Tutumu” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, eğitimcinin öğrencilerin duygusal durumlarını anlama, onların bakış açısını kabul etme ve bu anlayışı sınıf yönetimi stratejilerine entegre etme eğilimini ifade eder. Ölçek, genellikle iki ana boyutu veya alt faktörü kapsayacak şekilde tasarlanmıştır:

• Duygusal Anlayış ve Kabul: Öğrencilerin hislerini tanıma, yargılamadan kabul etme ve onlara destek olma tutumu.
• Empatik Davranışsal Eğilim: Empatik anlayışı somut sınıf içi uygulamalara ve problem çözme süreçlerine dönüştürme eğilimi.

Ölçek, bu tutumların bireysel farklılıklarını ortaya koyarak, empatik yaklaşımların eğitimdeki önemine dikkat çekmektedir. Ölçülen yapı, öğretmen-öğrenci ilişkisinin kalitesini belirleyen temel psikolojik değişkenlerden biridir.

Geçerlik

ESTÖ’nün geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylandırılmıştır. Tipik olarak bir tutum ölçeği geliştirme sürecinde, Yapı Geçerliği ve Kapsam Geçerliği analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirler.

Özbay ve Şahin (2000) tarafından yürütülen çalışmada, geçerlik analizleri için genellikle faktör analizi (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılmıştır. Ayrıca, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı temsil edip etmediğini kontrol etmek amacıyla uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel sonuçlar, orijinal referansta (Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19) bulunmaktadır. Ölçek geliştirme çalışması olmasına rağmen, kaynakta spesifik geçerlik katsayısı verilmemiştir; ancak akademik standartlara uygun olarak bu çalışmaların yapıldığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için yapılmıştır. Akademik ölçek geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) analizidir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

ESTÖ’nün güvenirlik analizlerinin, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermesi beklenir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını incelemek amacıyla Test-Tekrar Test güvenirlik yöntemi de uygulanmış olabilir. Güvenirlik değerleri hakkında spesifik bir sayı olmamakla birlikte, referans makale, ölçeğin eğitim araştırmalarında kullanılabilir düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlayan veriler sunmaktadır.

Faktör Analizi

Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESTÖ)’nün yapı geçerliğini ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Yöntemin genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) olduğu kabul edilir, bu sayede ölçeğin kaç boyuttan (faktörden) oluştuğu belirlenmiştir.

Faktör analizi sonucunda elde edilen faktör yapısı, ölçeğin teorik temelleriyle uyumlu olmalıdır. Bu analizler, maddelerin hangi faktörlere yüklendiğini, faktör yük değerlerini ve varyansın ne kadarının açıklandığını gösterir. Bu süreç, ölçeğin nihai formunun ve madde sayısının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Çalışması (Attitude Scale Development)

Format: Tutum Ölçeği. Genellikle Likert Tipi Derecelendirme formatında hazırlanmıştır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra eden veya bu mesleğe hazırlanan kişiler)

Popülasyon Detayları: Özbay ve Şahin (2000) çalışmasında, geçerlik ve güvenirlik örneklemi genellikle üniversitelerin eğitim fakültelerinde okuyan öğrenciler (öğretmen adayları) veya farklı okullarda görev yapan aktif öğretmenlerden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen bir anket formatıdır. Cevaplar, katılımcının empatik sınıf atmosferine yönelik tutumunu yansıtan dereceli bir ölçek üzerinde işaretlenir.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Empati, Öğretmen Eğitimi, Psikolojik Ölçek, Sınıf İklimi, Geçerlik, Güvenirlik, Özbay ve Şahin.

Yazarlar (Detaylar)

Sorumlu Yazar: Yaşar Özbay

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (Orijinal makale yayın yılı 2000 olduğundan, ORCID kullanımı yaygın değildi.)

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi bilgisi mevcut değildir, ancak sorumlu yazarın Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçek akademik araştırmalarda kullanılabilir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için sorumlu yazara e-posta yoluyla ulaşılması tavsiye edilir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl: 2000.

Kaynaklar

Özbay, Y. ve Şahin, M. (2000). Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESATÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 104-113.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: empatik-sinif-atmosferi-tutum-olcegi-esto-toad.pdf

Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESTÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte Empatik Sınıf Atmosferi Tutum Ölçeği (ESTÖ)’ne ait maddeler bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Özbay ve Şahin (2000) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurunuz.