Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği

Özet

Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği (STÖ), bireylerin olumsuz duygusal veya fizyolojik durumlarla karşılaştıklarında bu sıkıntıyı ne derece tolere edebildiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, Akın, Akça ve Gülşen (2015) tarafından gerçekleştirilen Türkçe adaptasyon çalışmasına odaklanmaktadır. Çalışma sonucunda, ölçeğin Türkçe formunun 15 maddeden ve dört alt boyuttan oluştuğu ve iyi düzeyde psikometrik özelliklere sahip olduğu doğrulanmıştır. STÖ, klinik ve akademik araştırmalarda dayanıklılık ve duygusal düzenleme kapasitesini değerlendirmek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Sıkıntıyı tolere etme, distress tolerance, psikometrik özellikler, ölçek uyarlaması, iç tutarlılık, doğrulayıcı faktör analizi, duygusal düzenleme.

Yazarlar

Ahmet Akın, Mustafa Şahin Akça, Muzaffer Gülşen.

Amaç

Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin rahatsız edici içsel deneyimlere (duygular, düşünceler, bedensel duyumlar) karşı gösterdikleri tahammül seviyesini ve bu durumlarda kaçınma davranışına başvurma eğilimlerini ölçmektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, bu yapıyı Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilmek için yapılmıştır.

Bu araç, özellikle psikopatoloji çalışmalarında, düşük sıkıntı toleransının anksiyete bozuklukları, madde kullanımı ve yeme bozuklukları gibi birçok klinik durumla ilişkili olduğu varsayımından hareketle, risk faktörlerini belirlemede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği (STÖ), sıkıntı toleransını dört temel alt boyut aracılığıyla ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu alt boyutlar, bireyin sıkıntılı durumlarla başa çıkma stratejilerini ve algılarını yansıtmaktadır.

• Dayanıklılık: Bireyin sıkıntılı durumları sürdürme ve bunlara katlanma kapasitesi.
• Yoğunlaşma: Bireyin sıkıntılı durumlar karşısında dikkatini dağıtma veya belirli bir şeye odaklanma becerisi.
• Değerlendirme: Sıkıntılı duygusal durumların olumsuz sonuçları hakkındaki inançlar ve değerlendirmeler.
• Düzenleme: Sıkıntılı duygusal durumları aktif olarak yönetme ve azaltma çabaları.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin kuramsal yapısını desteklemiştir. Analiz, 15 madde ve dört alt boyuttan (dayanıklılık, yoğunlaşma, değerlendirme ve düzenleme) oluşan modelin veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Bu bulgular, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal ölçeğin ölçtüğü sıkıntı toleransı yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve psikometrik açıdan kabul edilebilir bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

STÖ’nün güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile incelenmiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur, bu da maddelerin birbiriyle tutarlı olduğunu göstermektedir.

Elde edilen iç tutarlılık güvenirlik katsayıları şöyledir: Ölçeğin bütünü için .82; Dayanıklılık alt ölçeği için .62; Yoğunlaşma alt ölçeği için .66; Değerlendirme alt ölçeği için .71 ve Düzenleme alt ölçeği için .61. Alt ölçek katsayıları kabul edilebilir düzeyde olmakla birlikte, özellikle Dayanıklılık ve Düzenleme alt ölçeklerinin katsayıları, ölçeğin bütünündeki yüksek tutarlılığa göre daha düşüktür.

Faktör Analizi

Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunda, orijinal ölçeğin yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin 15 maddesinin dört faktörlü yapıyla (Dayanıklılık, Yoğunlaşma, Değerlendirme ve Düzenleme) uyumunu incelemiştir.

Analiz sonuçları, dört alt boyuttan oluşan modelin, Türk örnekleminde de iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu faktör yapısı, sıkıntı toleransının sadece tek bir genel yetenekten ziyade, farklı bilişsel ve davranışsal bileşenlerden oluştuğu kuramsal görüşünü desteklemektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyonu (Adaptasyon çalışması genellikle bu gruplar üzerinde gerçekleştirilmiştir.)

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkin örnekleminden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1=tamamen katılmıyorum- 5= tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

STÖ, dayanıklılık, yoğunlaşma, değerlendirme, düzenleme, iç tutarlılık, psikometri, duygusal tepki.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Medeniyet Üniversitesi (Tahmini Bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği’nin Türkçe formu, Akın, Akça ve Gülşen tarafından 2015 yılında yayımlanan bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Ölçeğin akademik ve klinik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Ticari kullanım ve ücret bilgisi için yazarın izni gereklidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sikintiyi-tolere-etme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akın, A., Akça, M. Ş. ve Gülşen, M. (2015). Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(2), 619-630.

Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde sunulmamıştır; ancak ölçek yapısı aşağıdaki gibidir:

• Ölçek toplam 15 maddeden ve dört faktörden oluşmaktadır.
• Dayanıklılık alt boyutu (3 madde)
• Yoğunlaşma alt boyutu (3 madde)
• Değerlendirme alt boyutu (6 madde)
• Düzenleme alt boyutu (3 madde)

Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1=tamamen katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).