Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme Konsensusu

Özet

Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme Konsensusu (CAPE-V), ses kalitesinin klinik ve araştırma ortamlarında standardize edilmiş bir şekilde işitsel algısal değerlendirmesi için geliştirilmiş standart bir araçtır. Bu ölçek, konuşma ve dil patologları tarafından yaygın olarak kullanılmakta olup, ses bozukluklarının şiddetini ve alt özelliklerini Görsel Analog Ölçek (VAS) üzerinde nicel olarak belirlemeyi amaçlar. Sunulan akademik giriş, Özcebe ve arkadaşları (2018) tarafından gerçekleştirilen ve CAPE-V’nin Türkçe versiyonunun güvenilirliğini ve geçerliliğini inceleyen kritik bir adaptasyon çalışmasını temel almaktadır. Bu adaptasyon, Türkçe konuşan popülasyonlarda ses patolojilerinin objektif ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme Konsensusu, CAPE-V, Ses Bozukluğu, Disfoni, İşitsel Algısal Değerlendirme, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Esra Özcebe, F. Ece Aydinli, T. Kaan Tiğrak, Özgür İncebay, Turgut Yılmaz.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ses kalitesini oluşturan alt boyutları (örneğin, pürüzlülük, nefeslilik, gerginlik) standardize edilmiş bir prosedür izleyerek profesyonel klinisyenler tarafından güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. CAPE-V, öznel değerlendirmeyi yapılandırarak farklı klinisyenler arasındaki tutarlılığı artırmayı hedefler.

Özcebe ve arkadaşlarının (2018) çalışmasının spesifik amacı, CAPE-V’nin orijinal yapısını koruyarak Türkçe diline adaptasyonunu gerçekleştirmek ve bu adaptasyonun psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) Türk popülasyonunda kanıtlamaktır. Bu, Türkiye’deki klinisyenlere standardize edilmiş ve geçerli bir ses değerlendirme aracı sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme Konsensusu, sesin altı temel boyutunu değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu boyutlar, klinisyenlerin ses bozukluğunun tipini ve şiddetini sistematik olarak analiz etmesine olanak tanır. Derecelendirme, sesin hem sürekli konuşma örnekleri hem de spesifik ses görevleri sırasında nasıl algılandığına dayanır.

Ölçek, sesin genel şiddetini ve spesifik vokal özelliklerini ayrı ayrı ele alarak, ses patolojisinin kapsamlı bir profilini sunar. Bu yapı, ses bozukluklarının (disfoni) tedavisinde ilerlemenin izlenmesi ve tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi için temel bir klinik zemin sağlar.

Geçerlik

Özcebe ve arkadaşlarının (2018) Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin bilinen gruplar arasında ayrım yapma yeteneğine odaklanmıştır. Geçerlik analizleri, ses bozukluğu olmayan sağlıklı kontrol grubu ile klinik çalışma grubu arasındaki karşılaştırmalarla gerçekleştirilmiştir.

Elde edilen bulgular, Mann Whitney U testi sonuçlarına göre kontrol grubu ve çalışma grubu arasında anlamlı bir farklılık bulunduğunu göstermiştir. Bu sonuç, Türkçe CAPE-V’nin ses bozukluğu olan bireyleri sağlıklı bireylerden başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini, dolayısıyla yeterli düzeyde bilinen grup geçerliliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme süreçlerinde güvenirlik, özellikle puanlayıcılar arası tutarlılık açısından kritik öneme sahiptir. Özcebe ve arkadaşlarının çalışması, Türkçe versiyonun güvenilirliğini incelemeyi amaçlamıştır, zira ölçeğin klinik kullanımı için farklı klinisyenlerin aynı ses örneğini benzer şekilde değerlendirmesi esastır.

Orijinal kaynak içeriğinde spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uluslararası standartlarda CAPE-V’nin güvenilirliği genellikle yüksek Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC) değerleri ile desteklenir. Türkçe adaptasyonun yayınlanması, ölçeğin klinik uygulamada kabul edilebilir düzeyde içsel tutarlılığa ve puanlayıcılar arası güvenilirliğe ulaştığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme Konsensusu, doğası gereği altı önceden tanımlanmış algısal boyutu değerlendirir. Bu nedenle, ölçeğin orijinal yapısı genellikle keşfedici faktör analizine ihtiyaç duymaz. Ancak, çeviri ve adaptasyon süreçlerinde, kültürel veya dilsel farklılıkların yapı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi yapılabilir.

Özcebe ve arkadaşlarının (2018) çalışmasında faktör analizine dair detaylı bilgi sunulmamıştır. Ancak, bilinen grup geçerliliğinin kanıtlanması, ölçeğin alt boyutlarının klinik olarak anlamlı ve beklenen yapısal farklılıkları yansıttığını dolaylı olarak desteklemektedir.

Enstrüman

Test Type: Psikometrik Adaptasyon ve Geliştirme (Orijinal CAPE-V’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması)

Format: Görsel Analog Ölçek (VAS) tabanlı işitsel algısal derecelendirme. Derecelendirme 100 mm’lik bir çizgi üzerinde yapılır.

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (English).

Population Group: Ses bozukluğu riski taşıyan veya tanısı konmuş bireyler ve sağlıklı kontrol grubu.

Age Group: Genellikle yetişkin popülasyonu.

Population Details: Özcebe et al. (2018) çalışması, Türkiye’deki klinik popülasyonu içermiştir.

Test Methodology: Eğitimli klinisyenler tarafından standardize edilmiş ses görevlerinin (uzun süreli sesletim, cümle okuma ve spontan konuşma) kaydı ve ardından altı temel vokal parametreye göre derecelendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

Vokal Kalite, Pürüzlülük, Nefeslilik, Gerginlik, Perde, Yükseklik, Mann Whitney U, Güvenirlik, Klinik Değerlendirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Esra Özcebe: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA) tarafından geliştirilmiştir ve genellikle klinik ve akademik kullanım için ücretsizdir. Türkçe adaptasyon çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır.

Bu ölçeğin Türkçe versiyonunun orijinal PDF’i buradan indirilebilir: the-consensus-auditory-perceptual-evaluation-of-voice-cape-v-toad.pdf

Referanslar

Özcebe, E., Aydinli, F. E., Tiğrak, T. K., İncebay, Ö., & Yilmaz, T. (2018). Reliability and Validity of the Turkish Version of the Consensus Auditory-Perceptual Evaluation of Voice (CAPE-V). Journal of Voice. https://doi.org/10.1016/j.jvoice.2017.11.013

[quads id=5]

Sesin İşitsel Algısal Değerlendirme Konsensusu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

CAPE-V, ses kalitesini değerlendiren altı temel parametreden oluşur. Klinisyenler, bu parametrelerin şiddetini 100 mm’lik Görsel Analog Ölçek üzerinde derecelendirirler:

• Genel Şiddet (Overall Severity)
• Pürüzlülük (Roughness)
• Nefeslilik (Breathiness)
• Gerginlik (Strain)
• Perde (Pitch)
• Yükseklik (Loudness)