Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu

Özet

Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu (GİSDB-B), özellikle 13 ila 54 yaş arasındaki bireylerin ardışık işleme ve kısa süreli bellek kapasitelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu test, bireylerin hem görsel hem de işitsel modaliteler aracılığıyla sunulan sayı dizilerini doğru bir şekilde hatırlama ve tekrar etme yeteneğini değerlendirir. GİSDB-B'nin geliştirme ve standardizasyon çalışması, Türkiye popülasyonu üzerinde yapılmış olup, testin güçlü psikometrik özelliklere sahip olduğu belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi, GİSDB-B, kısa süreli bellek, işitsel işleme, görsel işleme, çalışma belleği, standardizasyon, psikometri

Yazarlar

Sirel Karakaş, A. Yalın

[quads id=5]

Amaç

Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu'nun temel amacı, bireylerin ardışık bilgi işleme yeteneklerini ve özellikle kısa süreli sözel ve görsel bellek kapasitelerini saptamaktır. Bu test, genellikle nöropsikolojik değerlendirmelerde kullanılan bir araç olup, dikkat ve konsantrasyonun yanı sıra bilgiyi geçici olarak saklama ve manipüle etme becerilerini nicel olarak ölçmeyi hedefler.

Testin 1995 yılındaki standardizasyon çalışması, 13 ila 54 yaş grupları üzerindeki performans normlarını belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Bu sayede, Türkiye popülasyonunda geniş bir yaş aralığı için güvenilir ve geçerli bir bilişsel değerlendirme aracı sağlanmıştır.

Yapı

GİSDB-B, bilişsel psikolojideki temel yapılardan biri olan çalışma belleği (working memory) ve dikkat kapasitesini ölçmektedir. Özellikle, sayı dizilerini hem görsel hem de işitsel yollarla sunarak, bireyin farklı duyusal modalitelerden gelen bilgiyi ne kadar etkili bir şekilde kodlayabildiğini ve sürdürebildiğini değerlendirir.

Testin ölçtüğü ana bilişsel bileşenler şunlardır:

• İşitsel Kısa Süreli Bellek: İşitilen sayı dizilerini doğru sırada tekrarlama yeteneği.
• Görsel Kısa Süreli Bellek: Görülen sayı dizilerini doğru sırada hatırlama yeteneği.
• Ardışık İşleme: Bilgiyi sunulduğu sırayla işleme ve geri çağırma becerisi.
• Dikkat ve Konsantrasyon: Dış uyaranları eleyerek göreve odaklanma süresi.

Geçerlik

Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu'nun yapı geçerliği (construct validity), alanda yaygın olarak kabul görmüş diğer bilişsel araçlarla olan ilişkisi incelenerek belirlenmiştir. Araştırmacılar, testin yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla WAIS (Wechsler Yetişkin Zeka Ölçeği) Sayı Dizileri alt testinden alınan puanlarla olan korelasyonlarını incelemişlerdir.

Yapılan analizler sonucunda, GİSDB-B ile WAIS Sayı Dizileri puanları arasındaki korelasyon katsayısının 0.67 ile 0.84 arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu yüksek korelasyon değerleri, GİSDB-B'nin, WAIS'in ölçtüğü bilişsel yapıyla benzer bir yapıyı başarıyla ölçtüğünü ve dolayısıyla güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

GİSDB-B'nin güvenirliği, test-tekrar yöntemi (test-retest reliability) kullanılarak hesaplanmıştır. Güvenirlik, bir ölçüm aracının farklı zamanlarda tutarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder.

Karakaş ve Yalın (1995) tarafından yürütülen standardizasyon çalışmasında, GİSDB-B için test-tekrar yoluyla hesaplanan güvenirlik katsayısı 0.84 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan oldukça yüksek kabul edilmekte olup, testin zaman içinde istikrarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Orijinal kaynakta Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu'nun faktör yapısına dair doğrudan bilgi veya faktör analizi sonuçları belirtilmemiştir. Ancak, testin hem görsel hem de işitsel modaliteleri içermesi, birden fazla alt faktörün veya bilişsel bileşenin varlığını düşündürmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental/Standardization Study)

Format: Bireysel uygulama gerektiren performans testi (Individual administration performance test)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik ve genel popülasyon

Yaş Grubu: 13-54 Yaş Arası

Popülasyon Detayları: Türkiye popülasyonu üzerinde standardizasyon çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Görsel ve işitsel olarak sunulan sayı dizilerinin, denek tarafından doğru sırayla tekrar edilmesi esasına dayanır. Puanlama, doğru hatırlanan en uzun dizi uzunluğuna göre yapılır.

Anahtar Kelimeler

Sayı dizileri, nöropsikoloji, psikolojik test, bilişsel değerlendirme, geçerlik, güvenirlik, Sirel Karakaş, korelasyon

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sirel Karakaş

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu'nun standardizasyon çalışması 1995 yılında yayınlanmıştır. Testin kullanımına ilişkin telif hakkı ve izin detayları için sorumlu yazar Sirel Karakaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Testin ticari kullanımı veya ücret bilgisi bu kaynakta belirtilmemiştir.

Testin geliştirme ve standardizasyon çalışmasının orijinal makalesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: turkpsikolojiyazilari.com

Testin orijinal PDF'i indirilebilir: gorsel-isitsel-sayi-dizileri-testi-b-formu-toad.pdf

Kaynaklar

1. Karakaş, S. ve Yalın, A. (1995). Görsel İşitsel Sayı Dizilei Testi B Formunun 13-54 Yaş Grupları Üzerideki Standardizasyon Çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 10(34), 20-31.

[quads id=5]

Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu bir performans testi olduğundan, maddeler yazılı bir ölçek formu yerine uygulama protokolleri ve sayı dizileri setlerinden oluşmaktadır.