Sevgi Eğilim Ölçeği

Özet

Sevgi Eğilim Ölçeği (SeEÖ), Duygu Sarmusak tarafından 2011 yılında hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin genel olarak insanlara, hayvanlara ve doğaya yönelik sergiledikleri pozitif tutum ve sevgi eğilimi düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle ilköğretim öğrencilerinin empatik eğilimleri ve ahlaki değer yargıları arasındaki ilişkiyi inceleyen daha geniş bir çalışmanın parçası olarak kullanılmıştır. SeEÖ, 11 maddeden oluşmakta olup, dörtlü Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır.

Ölçeğin geliştirme aşamasında, öğrencilerin sosyal ilişkilerde gösterdikleri fedakarlık, çevreye duyarlılık ve diğer canlılara karşı sorumluluk gibi prososyal davranışları kapsayan geniş bir sevgi tanımı esas alınmıştır. Bu araç, eğitim psikolojisi ve ahlaki gelişim alanlarında, bireylerin pozitif sosyal yönelimlerini değerlendirmek için pratik bir yöntem sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sevgi eğilimi, prososyal davranış, ahlaki değerler, ilköğretim öğrencileri, ölçek geliştirme, eğitim psikolojisi, sosyal sorumluluk.

Yazarlar

Duygu Sarmusak

Amaç

Sevgi Eğilim Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin, özellikle de ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin, insanlara, hayvanlara ve çevreye karşı gösterdikleri olumlu yönelimlerin ve şefkatli tutumların derecesini nicel olarak ölçmektir. Bu eğilim, sadece kişilerarası sevgiyi değil, aynı zamanda karşılık beklemeden iyilik yapma, canlıları koruma ve doğaya zarar vermeme gibi geniş kapsamlı ahlaki ve sosyal sorumluluk davranışlarını da içermektedir.

Ölçek, öğrencilerin sosyal çevreleriyle kurdukları pozitif bağların gücünü tespit ederek, bu eğilimlerin ahlaki değer yargıları ve empatik kapasiteleri üzerindeki etkilerini araştırmayı hedeflemiştir. Bu sayede, eğitim ortamlarında sevgi ve sorumluluk bilincini artırmaya yönelik müdahalelerin etkinliği değerlendirilebilir.

Yapı

Sevgi Eğilim Ölçeği, tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere geliştirilmiş olup, bu yapı “Sevgi Eğilimi” olarak adlandırılmıştır. Bu yapı, genel olarak üç ana alana odaklanmaktadır:

• Kişilerarası Sevgi ve Sosyal Bağlılık: İnsanları kabul etme, yalnız kalmamayı tercih etme ve başkalarını mutlu etme arzusu (Örn: Maddeler 1, 2, 6).
• Altruistik ve Fedakar Davranışlar: Karşılık beklemeden iyilik yapma ve kişisel eşyaları paylaşma (Örn: Maddeler 4, 11).
• Çevresel ve Hayvan Sevgisi: Hayvanları koruma, doğaya zarar vermeme ve bu konularda sorumluluk gösterme (Örn: Maddeler 7, 8, 10).

Bu maddeler bütünü, bireyin sadece duygusal sevgi kapasitesini değil, aynı zamanda bu duyguyu eyleme dökme ve sosyal, etik sorumluluklarını yerine getirme eğilimini de kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde geçerlik çalışmalarına yönelik doğrudan sayısal veriler sunulmamakla birlikte, referans tez çalışması kapsamında yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla çeşitli istatistiksel analizlerin yapıldığı belirtilmiştir. Güvenirlik bölümünde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulandığının belirtilmesi, yapı geçerliğine yönelik çalışmaların yürütüldüğünü göstermektedir.

Bu faktör analizi, 11 maddenin kuramsal olarak öngörülen tek bir sevgi eğilimi yapısını temsil edip etmediğini incelemeye yardımcı olmuştur. Ölçeğin, hedeflediği psikolojik yapıyı ölçtüğüne dair kanıtlar, tez metninin tamamında detaylı olarak yer almaktadır.

Güvenirlik

Sevgi Eğilim Ölçeği’nin güvenirliği, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla istatistiksel olarak incelenmiştir. Bu amaçla, madde analizine dayalı olarak Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, Sevgi Eğilim Ölçeği’nin güvenirlik düzeyi 0,7319 olarak tespit edilmiştir. Sosyal bilimler araştırmaları bağlamında 0.70 ve üzeri bir Cronbach Alfa değeri genellikle kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyini işaret etmektedir. Bu sonuç, SeEÖ’den elde edilen puanların tutarlı ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, Sevgi Eğilim Ölçeği’nin yapısal özelliklerini incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve kuramsal yapıyı ne ölçüde desteklediğini belirlemek için kritik bir adımdır.

Kaynak metinde AFA’nın uygulandığı açıkça belirtilse de, faktör yükleri, öz değerler veya kaç faktör elde edildiği gibi spesifik sonuçlar özetlenmemiştir. Ancak bu analizin yapılmış olması, ölçek maddelerinin tek bir genel “Sevgi Eğilimi” faktörüne güçlü bir şekilde yüklendiği varsayımını desteklemektedir.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Geliştirme (Özgün bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirilmiştir.)

Format: Öz bildirim ölçeği. 11 madde içermektedir.

Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim öğrencileri.

Yaş Grubu: İlköğretim dönemi öğrencileri (Tahmini 6-14 yaş aralığı).

Derecelendirme: 4’lü Likert Ölçeği. Cevap seçenekleri: 1=hiçbir zaman, 2=nadiren, 3=sık sık, 4=çoğu zaman.

Test Metodolojisi: Uygulama, öğrencilerin maddelerde belirtilen davranışları ne sıklıkla sergilediklerini belirtmeleri esasına dayanır. Yüksek puanlar, yüksek sevgi eğilimine işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Duygu Sarmusak, sosyal sorumluluk, prososyal davranış, iç tutarlılık, Cronbach Alfa, empatik eğilimler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2011 tez dönemi itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için akademik amaçlı kullanımlarda genellikle yazarın izni veya tezin yayımlandığı kurumun (Gazi Üniversitesi) ve YÖK Ulusal Tez Merkezi’nin politikaları geçerlidir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sevgi-egilim-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sarmusak, D. (2011). İlköğretim öğrencilerinin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının öğrencilerin ahlakî değer yargılarına etkisi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. (Tez bağlantısı: tez.yok.gov.tr)

Sevgi Eğilim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir. Ölçekte 11 madde bulunmaktadır.

1. İnsanları her halleriyle severim
2. İnsanlarla olmaktan mutluluk duyarım
3. Yalnız kalmayı sevmem
4. İyilikleri karşılık beklemeden yaparım
5. İnsanları kırmamaya çalışırım
6. İnsanları mutlu etmeyi severim.
7. Çöplerimi yerlere atmam
8. Hayvanları korurum
9. Hayvanlara kötü davrananları uyarırım
10. Doğaya zarar verenleri uyarırım.
11. Sevdiğim bir şeyimi (kalem, defter vb.) arkadaşım beğenirse ona hediye ederim.