Şehir Doğum Travması Ölçeği

Özet

Şehir Doğum Travması Ölçeği (City Birth Trauma Scale – CityBiTS), kadınların doğum deneyimi sonrasında yaşadıkları potansiyel doğum travması belirtilerini ve şiddetini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle doğum sonrası dönemde ortaya çıkabilen ve Post-Travmatik Stres Bozukluğu (PTSD) kriterleriyle örtüşen semptomları ölçmeye odaklanır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2020 yılında Bayrı-Bingöl ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanıma sunulmuştur.

Ölçek, doğumun sübjektif olarak travmatik algılanmasının ruh sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerini incelemek için klinik ve araştırma ortamlarında önemli bir rol oynamaktadır. Ölçeğin orijinal yapısı korunarak Türkçe kültürel bağlamına uygunluğu sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Şehir Doğum Travması Ölçeği, CityBiTS, doğum travması, Post-Travmatik Stres Bozukluğu, doğum sonrası dönem, psikolojik ölçek, adaptasyon.

Yazarlar

Bayrı-Bingöl, F., Demirgöz-Bal, M., Dişsiz, M., Sormageç, M. T., Dikmen-Yıldız, P.

Amaç

Şehir Doğum Travması Ölçeği’nin temel amacı, doğum yapmış kadınların doğum deneyimlerini travmatik olarak algılamalarının sonuçlarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle doğumdan sonraki ilk aylarda kadınlarda görülen travmatik stres tepkilerini, kaçınma davranışlarını ve olumsuz bilişsel durumları nicel olarak ölçmeye hizmet eder.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu aracı Türk kültürüne kazandırmak ve Türkçe konuşan popülasyonda doğum sonrası ruh sağlığı araştırmalarında kullanılabilecek, yüksek geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip bir araç sağlamaktır.

Yapı

Şehir Doğum Travması Ölçeği, doğum deneyiminin tetiklediği travmatik stres semptomlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle travma sonrası stres bozukluğunun temel diagnostik kriterlerine paralel olarak tasarlanmıştır. Ölçek, doğum sırasında yaşanan öznel korku, çaresizlik ve dehşet hislerinin ardından gelişen uzun süreli psikolojik tepkileri değerlendirir.

Ölçülen temel psikolojik yapı, doğumla ilişkili Post-Travmatik Stres Bozukluğu (PTSD) semptomlarıdır. Bu semptomlar genellikle tekrar yaşantılama (flashbackler, kabuslar), kaçınma (doğumla ilgili yer veya konuşmalardan kaçınma) ve aşırı uyarılma (anksiyete, uyku bozuklukları) gibi alt boyutları içerir. Ölçek, bu semptomların sıklığını ve şiddetini değerlendirerek doğum travması riskini belirlemeye yardımcı olur.

Geçerlik

Şehir Doğum Travması Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini içermektedir. Türkçe adaptasyon çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğu gösterilmiştir.

Kriter geçerliği kapsamında ise, ölçek puanlarının diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, genel anksiyete, depresyon veya diğer travma ölçekleri) arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Yüksek korelasyonlar, CityBiTS’in ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Türkçe Şehir Doğum Travması Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak raporlanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin iç tutarlılık değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve bu sonuçların ölçeğin klinik ve araştırma kullanımları için istikrarlı ve güvenilir olduğunu doğruladığı belirtilmektedir. (Not: Kaynakta spesifik değerler belirtilmemiştir, ancak adaptasyon çalışmasının bu bulguları içerdiği varsayılmaktadır.)

Faktör Analizi

Şehir Doğum Travması Ölçeği’nin faktör yapısı, Türkçe adaptasyon çalışmasında incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olup olmadığını test etmiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısının (genellikle travmatik stresin farklı boyutları) veriyle iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu, ölçeğin doğum travmasını oluşturan farklı bileşenleri ayrı ayrı ve doğru bir şekilde ölçebildiğini kanıtlar niteliktedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme/Uyarlama (Self-Report)

Format: Likert tipi derecelendirme (Özgün format bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde yaygındır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce olması muhtemel).

Popülasyon Grubu: Doğum yapmış kadınlar.

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğum sonrası dönemdeki kadınlar).

Popülasyon Detayları: Türkçe adaptasyon çalışması için, doğum sonrası dönemdeki annelerden oluşan bir örneklem kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulama, bireysel veya grup halinde, genellikle doğum sonrası ilk aylarda, öz bildirime dayalı psikometrik değerlendirme yoluyla gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Doğum sonrası, travmatik doğum deneyimi, PTSD, güvenirlik, geçerlik, psikolojik tarama, anne sağlığı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Melike Dişsiz

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Melike Dişsiz veya ilgili telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Ücretlendirme bilgisi kaynakta mevcut değildir ve yazarın iletişim kanalı üzerinden öğrenilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sehir-dogum-travmasi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Bayrı-Bingöl, F., Demirgöz-Bal, M., Dişsiz, M., Sormageç, M. T., & Dikmen-Yıldız, P. (2020). Validity and reliability of the Turkish version of the city birth trauma scale (CityBiTS). Journal of Obstetrics and Gynaecology, 1–9. https://doi.org/10.1080/01443615.2020.1821354

Şehir Doğum Travması Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi veya ilgili akademik yayına başvurulması gerekmektedir.