Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği

Özet

Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği (SMTÖ), bireylerin hayatlarında önemli gördükleri bir aktiviteye yönelik geliştirdikleri psikolojik tutku düzeyini ve tipini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Orijinal Tutku Ölçeği’nin kısaltılmış bir versiyonu olan SMTÖ, Vallerand’ın İkili Tutku Modeli çerçevesinde Uyumlu Tutku ve Obsesif Tutku olmak üzere iki temel boyutu ölçmektedir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Taylan, Özkan ve Çelik (2020) tarafından gerçekleştirilmiş olup, psikometrik özelliklerinin Türk kültürü bağlamında da geçerli ve güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle spor psikolojisi, eğitim ve kariyer alanlarında tutkunun etkilerini incelemek isteyen araştırmacılar için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği, SMTÖ, Tutku, Uyumlu Tutku, Obsesif Tutku, Psikometri, Psikolojik Ölçek, Uyarlama.

Yazarlar

Seçil Taylan, İpek Özkan, G. K. Çelik (Uyarlayanlar).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kişisel olarak yüksek değer verdikleri bir aktiviteye (hobi, spor, iş vb.) yönelik geliştirdikleri yoğun eğilimin doğasını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçüm, tutkunun Uyumlu mu yoksa Obsesif mi olduğunu belirleyerek, bu iki farklı tutku türünün bireyin refahı, psikolojik uyumu ve performans sonuçları üzerindeki etkilerini incelemeye olanak tanır.

Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği, araştırmacılara uzun formların gerektirdiği süreden tasarruf sağlayarak, tutku yapısının hızlı ve etkili bir şekilde değerlendirilmesi için optimize edilmiş, kısa ve geçerli bir araç sunar.

Yapı

Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği, sosyal psikolog Robert Vallerand ve meslektaşları tarafından geliştirilen Tutkunun İkili Modeli teorisine sıkı sıkıya bağlıdır. Bu model, bir aktiviteyi sevme ve ona enerji yatırma sürecinin iki farklı şekilde içselleştirilebileceğini savunur:

• Uyumlu Tutku (Harmonious Passion): Bu tür tutku, aktivitenin bireyin benlik yapısına özerk bir şekilde, özgür iradeyle entegre olmasını ifade eder. Birey, aktiviteyi kontrol edebilir ve diğer yaşam alanlarıyla dengeleyebilir.
• Obsesif Tutku (Obsessive Passion): Bu tür tutku, aktivitenin bireyin hayatında kontrol edilemez bir baskı veya zorunluluk hissiyle içselleştirilmesini ifade eder. Aktiviteden uzak kalındığında yoğun kaygı ve suçluluk hissedilebilir, bu da genellikle daha kötü psikolojik sonuçlara yol açar.

Geçerlik

Taylan, Özkan ve Çelik (2020) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği, orijinal modelde öngörülen iki faktörlü yapıyı desteklemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Çalışmanın sonuçları, modelin Türk örnekleminde mükemmel uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir.

Ek olarak, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları, SMTÖ puanlarının beklenen teorik yapılarla (örneğin, yaşam doyumu ve tükenmişlik) anlamlı korelasyonlar gösterdiğini doğrulamıştır. Uyumlu Tutku alt boyutunun pozitif sonuçlarla, Obsesif Tutku alt boyutunun ise olumsuz sonuçlarla ilişkili olduğu saptanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Türkçe versiyonunun hem Uyumlu Tutku hem de Obsesif Tutku alt boyutları için yüksek alfa değerleri elde edilmiştir (Genellikle .70 ile .90 arasında), bu da maddelerin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale, SMTÖ’nün klinik ve araştırma amaçlı kullanıma uygun düzeyde güvenirlik sağladığını rapor etmiştir.

Faktör Analizi

Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin sekiz maddesinin iki ayrı ancak ilişkili faktör altında toplandığını açıkça desteklemiştir: Uyumlu Tutku (4 madde) ve Obsesif Tutku (4 madde). Bu iki faktörlü yapı, ölçeğin orijinal teorik çerçevesine (İkili Tutku Modeli) tam olarak uygundur ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlamaktadır.

Araç

Test Tipi: Uyarlama ve Kısa Form Psikolojik Ölçek

Format: 8 maddeden oluşur. Yanıtlar, genellikle Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılarak toplanır.

Dil Mevcut: Türkçe (Uyarlanan Versiyon), İngilizce (Orijinal Versiyon) ve diğer birçok dil.

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon.

Yaş Grubu: Ergenler ve Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri ve/veya çalışan yetişkinler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerden, kendileri için önemli olan belirli bir aktiviteyi (örneğin, “Gitar çalmak” veya “İşimi yapmak”) düşünmeleri istenir ve ardından 8 maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir. Derecelendirme formatı genellikle 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 7 (Kesinlikle Katılıyorum) arasında değişen 7’li Likert tipidir.

Anahtar Kelimeler

Tutku Ölçeği, Psikolojik Tutku, Güvenirlik, Faktör Analizi, Taylan, New Ideas in Psychology, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için orijinal yazarların (Vallerand ve ekibi) ve uyarlama çalışmasını yapan yazarların etik ve telif hakları çerçevesinde izinlerinin alınması önerilir. Akademik araştırmalarda genellikle izin süreci basittir.

Ücret: Ölçeğin kendisi genellikle akademik amaçlı kullanımlarda ücretsizdir, ancak yayınlanan makaleye erişim (DOI üzerinden) veya ticari kullanımlar için ücret talep edilebilir.

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır.

Kaynaklar

Taylan, S., Özkan, İ., & Çelik, G. K. (2020). The validity and reliability analysis of the Turkish version of the 8-İtem Passion Scale. New Ideas in Psychology, 59, 100802.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.newideapsych.2020.100802

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: pdf.sciencedirectassets.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: sekiz-maddelik-tutku-olcegi-toad.pdf

Sekiz Maddelik Tutku Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Maddeler, yukarıda belirtilen akademik makalede ve ekteki PDF dosyasında yer almaktadır.