Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği

Özet

Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği (DSÖAÖ), annelerde doğum sonrası dönemde ortaya çıkan spesifik kaygı ve korku belirtilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, genel anksiyete bozukluklarından farklı olarak, annelik rolü, bebek sağlığı ve bakımı gibi doğumla doğrudan ilişkili konulara odaklanır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2019 yılında Bayri Bingöl, Demirgöz Bal, Aydın Özkan, Zengin ve Civ tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Uyarlama çalışması, DSÖAÖ’nün Türkiye’deki klinik uygulamalarda ve araştırmalarda doğum sonrası ruh sağlığı taraması için güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Bu adaptasyon, perinatal dönemdeki kadınların spesifik anksiyete düzeylerini doğru bir şekilde belirlemeye olanak tanıyarak erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum sonrası anksiyete, PSAS, psikometrik araç, uyarlama, annelik, ruh sağlığı, perinatal dönem.

Yazarlar

Fadime Bayri Bingöl, Merve Demirgöz Bal, Sibel Aydın Özkan, Özge Zengin, Büşra Civ.

***

Amaç

Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği’nin temel amacı, annelerde doğum sonrası dönemde deneyimlenen ve bu döneme özgü olan kaygı türlerini spesifik olarak tespit etmektir. Ölçek, annenin bebeğiyle ilgili aşırı endişeleri, annelik görevlerini yerine getirme konusundaki yetersizlik korkularını ve bebeğin sağlığına yönelik sürekli kaygıları ölçerek, genel anksiyete ölçeklerinin gözden kaçırabileceği nüansları yakalamayı amaçlar.

Türkçeye adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin Türk dili ve kültürü bağlamında psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) doğrulayarak, Türkiye’deki araştırmacıların ve klinisyenlerin doğum sonrası spesifik anksiyeteyi standardize edilmiş bir yöntemle değerlendirebilmelerini sağlamaktır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Doğum Sonrasına Özgü Anksiyetedir. Bu yapı, genellikle dört ana bileşenden oluşmaktadır (orijinal ölçek yapısına göre): bebeğin sağlığı ve güvenliği ile ilgili kaygılar, annelik yeterliliği ve başarısızlık korkusu, sosyal kabul ve ilişki kaygıları, ve travmatik doğum deneyimiyle ilgili endişeler. Bu spesifik odaklanma, genel anksiyete veya depresyon ölçümlerinden ayrılmasını sağlar.

Bu yapı, annenin yeni rolüne adapte olurken yaşadığı doğal stresin ötesinde, klinik olarak anlamlı düzeyde işlevselliği bozan kaygı tepkilerini kapsamaktadır. DSÖAÖ, bu çok boyutlu yapıyı psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği’nin Türkçe adaptasyon çalışmasında geçerlik analizleri, yapı geçerliği ve dilsel eşdeğerlik yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla yapılan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısına yakın bir faktör modelini desteklediğini göstermiştir. Bu, ölçek maddelerinin Türk örnekleminde de beklenen teorik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ek olarak, ölçeğin başka geçerli araçlarla olan korelasyonları (kriter veya eş zamanlı geçerlik) incelenerek, DSÖAÖ’nün doğum sonrası dönemdeki diğer ruh sağlığı sorunlarıyla ilişkisinin teorik beklentilerle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk popülasyonunda anksiyete yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, temel olarak iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamaları üzerinden yürütülmüştür. Bayri Bingöl ve arkadaşlarının çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin maddelerinin homojen olduğunu ve tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçüm hatalarının düşük olduğunu ve sonuçların tekrarlanabilirliğini işaret eder.

Güvenirlik analizleri, DSÖAÖ’nün Türkçe versiyonunun klinik ve araştırma amaçlı kullanımlarda istikrarlı sonuçlar verdiğini teyit etmektedir. Her ne kadar kaynak içerikte spesifik güvenirlik puanları belirtilmese de, yayımlanan akademik makale, ölçeğin Türk popülasyonunda güvenilir olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde gerçekleştirilen faktör analizi, Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını incelemiştir. Orijinal ölçeğin alt boyutları, Türk örnekleminde de benzer bir şekilde ortaya çıkmıştır; bu da ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve ölçülen yapının kültürler arası tutarlılığını desteklemektedir.

Faktör yükleri incelenmiş ve maddelerin ilgili alt boyutlara anlamlı yüklerle dağıldığı gözlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin sadece toplam puanının değil, aynı zamanda spesifik anksiyete alanlarını temsil eden alt boyut puanlarının da güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Araç

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Öz bildirim (Self-report)

Language Available:

Türkçe, Orijinal İngilizce (Postpartum-Specific Anxiety Scale – PSAS)

Population Group:

Doğum Sonrası Dönemdeki Anneler

Age Group:

Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Population Details:

Gebelik ve doğum sonrası dönemde bulunan kadınlar üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology:

Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanır, bireylerin belirli kaygı ifadelerine ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Postpartum anksiyete, anne ruh sağlığı, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, Bayri Bingöl, adaptasyon.

***

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil (N/A)

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Mevcut değil (N/A)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği’nin Türkçe adaptasyon çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, dağıtımı ve ticari amaçlarla kullanılması için izinler, sorumlu yazar Fadime Bayri Bingöl ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Ücretlendirme veya kullanım koşullarıyla ilgili detaylı bilgi için sorumlu yazarın iletişim adresi kullanılabilir.

Kaynaklar

Bayri Bingöl, F., Demirgöz Bal, M., Aydın Özkan, S., Zengin, O. & Civ, B. (2019). The adaptation of the Postpartum-Specific Anxiety Scale into the Turkish language, Journal of Reproductive and Infant Psychology, https://doi.org/10.1080/02646838.2019.1705265

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: dogum-sonrasina-ozgu-anksiyete-olcegi-toad.pdf

***

Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Telif hakları ve yasal kısıtlamalar nedeniyle, Doğum Sonrasına Özgü Anksiyete Ölçeği’nin orijinal maddeleri bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim ve uygulama bilgileri için lütfen yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurunuz veya sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.